Afrikaanse Unie overweegt vertrek uit Haags Strafhof

Zuid-Afrika en Nigeria zijn nog niet overtuigd, maar in andere lidstaten van de Afrikaanse Unie groeit het verzet tegen het optreden van het Internationaal Strafhof in Den Haag.

De Afrikaanse Unie (AU) komt volgende maand bijeen om te spreken over een mogelijk collectieve terugtrekking uit het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag. Op dit moment zijn 34 Afrikaanse landen lid van het ICC. De kwestie speelt, nu het Strafhof een zaak is begonnen tegen de vice-president van Kenia, William Ruto.


Voor veel Afrikaanse leiders geldt het ICC inmiddels als een instrument voor westerse mogendheden die invloed willen uitoefenen op de politieke gang van zaken in het continent. Dat sentiment bestond in 2002, toen het Internationaal Strafhof zijn werk startte, in Afrika nog nauwelijks.


Deze maand begon in Den Haag de zaak tegen de Keniaanse vicepresident William Ruto. Hij wordt verdacht van misdaden tegen de menselijkheid, begaan tijdens het geweld na de felbetwiste verkiezingen van eind 2007. In november, zo is de bedoeling, komt ook Uhuru Kenyatta, de huidige president van Kenia, voor de rechter.


Volgens een anonieme diplomaat op het hoofdkantoor van de Afrikaanse Unie in Addis Abeba is Kenia al voor het begin van het proces tegen Ruto begonnen met een lobby om de landen van de Afrikaanse Unie die lid zijn van het ICC ertoe te bewegen collectief uit het Strafhof te stappen. Onlangs riep het Keniaanse parlement zijn regering op het ICC te verlaten.


'De Kenianen zijn kriskras door Afrika op zoek gegaan naar steun', verklaarde de AU-diplomaat tegenover het persbureau Reuters. De Keniaanse regering spreekt dit tegen. Volgens woordvoerder Manoah Esipisu staat Kenia enkel open 'voor de mogelijkheid van Afrikaanse leiders om een discussie te voeren over een zaak die duidelijk van grote betekenis is voor het continent'.


Afrikaanse leiders menen dat het ICC zich uitsluitend richt op zaken in hun deel van de wereld en geen oog heeft voor misdaden die elders zouden zijn begaan. Overigens waren het in Kenia eerder juist mensen als William Ruto die het ICC verzochten het verkiezingsgeweld in het land te onderzoeken.


Terugtrekking uit het Strafhof is pas een jaar na opzegging effectief en heeft geen invloed op lopende strafzaken zoals die tegen Ruto en Kenyatta. Het is bovendien nog de vraag of de bijeenkomst van de Afrikaanse Unie, gepland voor 13 oktober, daadwerkelijk zal leiden tot een collectief vertrek van Afrikaanse lidstaten.


Machtige AU-landen als Zuid-Afrika en Nigeria lijken vooralsnog weinig op te hebben met het voorstel. 'We hebben dat standpunt nog lang niet bereikt', zei Clayson Monyela, woordvoerder van het Zuid-Afrikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken. Volgens hem zet zijn land grote vraagtekens bij het plan.


Nurudeen Muhammed, Nigeria's minister van Buitenlandse Zaken, verklaarde dat zijn land vooralsnog 'geen problemen met het ICC' heeft. Andere Afrikaanse landen sluiten zich hierbij mogelijk aan. Ivoorkust heeft in zijn recente geschiedenis juist de hulp van het Strafhof ingeroepen om de vroegere president, Laurent Gbagbo, naar Den Haag te krijgen. Zijn zaak moet nog voorkomen.


Een aantal Afrikaanse landen heeft eerder geprobeerd om Kenyatta en Ruto ertoe te bewegen niet te komen opdagen voor hun zaken in Den Haag. De twee zijn in staat van beschuldiging gesteld, maar blijven vrij zolang zij bij de behandeling van hun zaken aanwezig zijn. De Keniaanse president heeft gezegd zijn afspraken met het ICC te zullen nakomen. Volgens kenners is dit ook omdat Kenyatta, net als Ruto, meent dat het niet tot een veroordeling zal komen.


Als het aan vicepresident Ruto ligt, wordt de zaak tegen hem meteen al opgeschort. Ruto wil naar zijn land terugkeren om te helpen in de noodsituatie die is ontstaan door de terreuraanslag in een winkelcentrum in Nairobi. Dit heeft zijn advocaat zondag laten weten. Het hof behandelt het verzoek vanochtend.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden