Nieuws

Afrikaanse bosolifant nu op ‘rode lijst met bedreigde soorten’

De Afrikaanse bosolifant, die uitsluitend in het tropisch regenwoud leeft, raakt ernstiger met uitsterven bedreigd. De afgelopen dertig jaar kromp de populatie met 86 procent, met name door stroperij voor ivoor en het verlies van leefgebied.

De bosolifant. Beeld AFP
De bosolifant.Beeld AFP

Donderdag publiceerde de International Union for Conservation of Nature (IUCN) een update van zijn ‘rode lijst met bedreigde soorten’. Daar staat de bosolifant nu op ‘ernstig bedreigd’, dat wil zeggen een hoog risico op uitsterving, en de savanne-olifant op ‘bedreigd’. Daarvan daalde de populatie met 60 procent in de afgelopen vijftig jaar. Voorheen stonden beide soorten olifanten als één soort op de lijst (status: kwetsbaar), maar na recent onderzoek worden de twee olifantensoorten uitgesplitst.

Ze hebben een sterk verschillend leefgebied – het tropisch regenwoud en de savanne – en daarnaast zijn bosolifanten kleiner en donkerder.

Het aantal Afrikaanse bosolifanten is over een periode van 31 jaar met 86 procent gekelderd. Het aantal savanneolifanten daalde in vijftig jaar tijd met meer dan 60 procent. In totaal telt Afrika nu nog zo’n 415.000 olifanten, voor driekwart savanneolifanten. Een halve eeuw geleden waren dat er nog 1,5 miljoen.

De aangescherpte uitstervingskans van beide Afrikaanse olifantensoorten onderstreept de aanhoudende druk van de mens op deze iconische dieren, aldus directeur-generaal Bruno Overle van IUCN. ‘De resultaten brengen de dramatische achteruitgang in beeld van deze ecologische sleutelsoorten.’

Onderzoekers van de IUCN schatten dat de bosolifant in slechts een kwart van zijn oorspronkelijke leefgebied te vinden is. Zijn habitat staat meer onder druk dan de open graslanden van zijn grote broer de savanne-olifant.

Stroperij

De IUCN legt de oorzaak voor de ernstige populatiekrimp bij een sterke toename van stroperij. Tussen 2008 en 2012 nam de olifantenstroperij een vlucht, met een piek in 2011. In die tijd werden alleen al in Tanzania en Mozambique meer dan 100.000 olifanten afgeslacht. Achter de handel gaan internationale criminele netwerken schuil, die vaak weer dwarsverbanden hebben met andere criminele circuits en rebellenbewegingen.

Vooral de bosolifant, die leeft in de regenwouden van Centraal-Afrika, en nog relatief talrijk is in de Republiek Congo en Gabon, heeft het zwaar te verduren. Zijn ivoor is harder dan dat van de savanneolifant en de Aziatische olifant, en daarom zeer gewild bij Chinese en Japanse ivoorbewerkers. Ook plant hij zich trager voort. De savanneolifant, die leeft in Oost- en Zuidelijk Afrika, met de grootste populaties in Botswana, Zimbabwe en Zuid-Afrika, kampt behalve met stroperij ook met toenemende bevolkingsdruk en oprukkende infrastructuur.

Aziatische landen hebben afgelopen jaren onder grote internationale druk geprobeerd de vraag naar ivoor te verminderen. Zo sloot China zijn binnenlandse ivoormarkten. Maar de illegale ivoorhandel is nog steeds omvangrijk. En door het inzakken van het safaritoerisme als gevolg van de coronapandemie dreigt de stroperij weer op te laaien. Mede doordat wildparken geen geld meer hebben voor antistroperijpatrouilles.

Volgens Lee White, minister van bossen in Gabon, is de strijd tegen de ivoorstroperij méér dan een gevecht voor de natuur. ‘Het is een gevecht om de stabiliteit van ons land’, zei hij tegen AP, verwijzend naar de banden van de stropers met andere bandieten en gewapende rebellen. Ruim 90 procent van het ivoor uit Gabon eindigt in Nigeria, aldus White, waar het de terroristische activiteiten van Boko Haram helpt financieren.

Als andere reden wordt de voortdurende aantasting van het leefgebied genoemd dat wordt opgeofferd voor landbouw of ander landgebruik.

Christiaan van der Hoeven, expert wildlife crime van het Wereld Natuur Fonds (WWF), noemt de aangescherpte status van de Afrikaanse olifanten cruciaal voor het voortbestaan van met name de bosolifant. ‘We kunnen door deze classificering gerichter maatregelen nemen om de zeer kwetsbare bosolifanten te beschermen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden