Afrika zou zich moeten verheugen dat Strafhof veel Afrikanen vervolgt

Dat kwam toevallig heel goed uit: vlak voordat het Internationaal Strafhof Thomas Lubanga schuldig bevond aan recruteren van kindsoldaten wekte een geraffineerde YouTube-clip de wereldbevolking verontwaardiging over Joseph Kony's gruwelen in naam van de Heer. Het Strafhof vreesde schamper commentaar op het eerste vonnis sinds de oprichting tien jaar geleden: Lubanga is een kleine vis uit een uithoek van Congo, een mager begin. Nu krijgt het vonnis een positieve lading: kijk, de oproep om ook de aangeklaagde Kony te pakken, te veroordelen en in de cel te zetten is niet loos. Het Strafhof straft.


Wrang is het wel dat het Strafhof (ICC) in sommige Afrikaanse kringen geen beste naam heeft. Het Afrikaanse tijdschrift New African wijdde er zijn omslagverhaal van het maartnummer aan: ICC vs Africa. Het Strafhof opereert als werktuig van de Europese landen, eenzijdig gericht tegen Afrikanen, het is een vorm van rekolonisatie. Het Westen gebruik het hof om het eigen geweten te sussen; de aangespannen zaken bevestigen het vooroordeel dat Afrika een continent vol wilde moordenaars is.


De verongelijkte toon van zulke kritiek is misplaatst - denk alleen maar aan de slachtoffers van de wreedheden. De argumenten zijn echter serieus en belangrijk. Afrika is een gemakkelijke prooi, terwijl misdaden tegen de menselijkheid door landen die zich niet bij het hof hebben aangesloten, zoals de VS en Syrië, buiten schot blijven. Voor niet-leden is een klacht van de Veiligheidsraad van de VN nodig; daar hebben de machtige landen hun veto's.


Er valt nog veel te verbeteren aan het ICC. Toch is de Afrikaanse wrevel vreemd. De Afrikanen zouden zich juist moeten verheugen over de voorkeursbehandeling.


De slachtoffers in Syrië en elders in het Midden-Oosten kunnen jaloers zijn op de belangstelling van het Strafhof voor Afrika. De Tsjetsjenen evenzeer, en zo zijn er in de wereld heel veel slachtoffers zonder uitzicht op bemoeienis van het Strafhof.


De zaken die onder leiding van aanklager Moreno Ocampo worden onderzocht bestrijken een breed palet aan problemen in Afrika. De bendeleiders die kinderen recruteren en mishandelen dus; een president die tegen zijn eigen volk tekeergaat(Al-Bashir, Soedan); politici die tijdens verkiezingscampagnes aanzetten tot etnisch geweld (Kenia).


Een van de interessantste zaken wordt die tegen Laurent Gbagbo, oud-president van Ivoorkust, die weigerde zich neer te leggen bij zijn verkiezingsnederlaag en zijn land in een hernieuwde burgeroorlog stortte. Het blad Jeune Afrique zocht hem op in Scheveningen. Hij heeft het een stuk beter dan tijdens de eenzame opsluiting in een smerige cel in de Ivoriaanse plaats Korhogo, leest veel in de Bijbel en bereidt zijn proces voor.


Al die juridische belangstelling en de publiciteit zijn een groot goed voor de Afrikanen. Het brengt opheldering, reflectie en doorbreekt de cultuur van straffeloosheid. Dat is het heilzame effect van rechtspraak.


Het gaat veel te langzaam bij het ICC. De willekeur bij de keuze van te vervolgen personen is nog te groot. Kort na de uitspraak tegen Lubanga riepen Congolese mensenrechtengroepen op ook ex-generaal en krijgsheer Bosco Ntaganda, aangeklaagd voor dezelfde misdaden, te arresteren. Hij zou in de stad Goma zitten. Dat kan als een verwijt worden gehoord, maar het is eerder een kreet van hoop.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden