Afrika wil graag van zijn ivoor af

Sinds het verbod op de handel erin, liggen in Afrika grote voorraden ivoor opgeslagen. Afrika wil die verkopen, maar stuit op weerstand....

De strijd over de handel in ivoor is opnieuw uitgebroken. Vijf landen in zuidelijk Afrika willen een quotum om jaarlijks enkele duizenden kilo's ivoor naar Zuidoost-Azië te exporteren. Daar neemt de vraag naar ivoor, verwerkt in souvenirs, sieraden, naamstempels en handvaten voor dolken, enorm toe.

Sinds 1989 is het verboden ivoor te verhandelen. In dat jaar besloot de VN-organisatie die de Convention on International Trade in Endangered Species of wild flora and fauna (Cites) uitvoert, tot een absoluut verbod om de dieren, hun ivoor of leer op de internationale markt te brengen. Reden was het dreigende uitsterven van de Afrikaanse olifant, die tussen 1980 en 1990 ruim halveerde tot zeshonderdduizend dieren.

De vijf landen Botswana, Namibië, Zuid-Afrika, Zambia en Zimbabwe hebben inmiddels een gestage groei van de olifantenpopulaties in hun reservaten meegemaakt, zodanig dat ze steeds meer onheil aanrichten. Ze doden mensen en vertrappen de oogst van boeren.

Door nu een deel van de ivoorvoorraad - opgebouwd in de periode vanaf 1989 - te verkopen, kunnen parkbewakers worden betaald en kan de controle worden opgevoerd tegen de goed bewapende en georganiseerde bendes die het op ivoor hebben voorzien. Ook kan de schade worden vergoed als onder de olifantenpoten oogst verloren ging.

Van 3 tot 15 november wordt in de Chileense hoofdstad Santiago de 13de Cites-bijeenkomst gehouden, waar de vijf landen toestemming vragen voor de handel op quotumbasis.

Kenia en India (van de Aziatische olifant zijn naar schatting nog maar vijftigduizend in het wild levende dieren over) zijn fel tegen. Er is geen onderscheid te maken tussen legaal en illegaal ivoor. Daarom zal de stroperij weer toenemen. Het is beter de situatie overzichtelijk te houden en alle handel in olifantproducten te verbieden.

De beide landen onderbouwen hun voorstel met cijfers. Aan de hand van rapporten tonen ze aan dat er tussen 1 januari 2002 en 31 mei 2002 bijna zesduizend kilo ivoor van Afrika naar Azië is gesmokkeld.

Zo werd een Pakistaan van het VN-vredescorps die in Rwanda werkte, op het vliegveld in Nairobi (Kenia) aangehouden met ivoor. Ook een Roemeen op weg naar Amsterdam werd op de luchthaven gearresteerd met stukjes ivoor. Op het vliegveld Gatwick bij Londen werd ivoor in beslag genomen dat in Nairobi was ingeladen.

'In godsnaam, laten we de handel in ivoor niet heropenen', zei dr. Richard Leakey, de Keniaanse natuurbeschermer en voorvechter van de totstandkoming van het handelsverbod van ivoor, deze week tegen de BBC.

Dr. Chris Schürmann, lid van de Nederlandse wetenschappelijke commissie van Cites, geeft de landen met een dichte olifantenpopulatie gelijk. In het Kruger Wildpark in Zuid-Afrika ligt sinds het handelsverbod in 1989 zo'n 32 duizend kilo ivoor opgeslagen. De helft is afkomstig van dieren die een natuurlijke dood vonden, eenvierde van olifanten die werden doodgeschoten omdat ze de boeren lastig vielen, en nog eens eenvierde deel komt van dieren die zijn gedood om de snel groeiende populatie in toom te houden.

'Voor die export moeten we begip hebben', vindt Schürmann. 'Het is redelijk dat ze die voorraad te gelde willen maken. Zeker als met de opbrengst bewakers worden aangesteld. Staan we gecontroleerde export niet toe, dan dreigen die landen uit Cites te stappen.'

Dr. Wim Bergmans van International Union for Conservation of Nature (IUCN) vindt dat Nederland beter wel kan instemmen met de verkoop van ivoor door Zuid-Afrika, Botswana en Namibië. Maar bij Zimbabwe en Zambia heeft hij vraagtekens omdat de controle daar weinig voorstelt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden