Afrika telt te weinig Mandela’s

Het is niet vreemd een oud-dictator uit te nodigen voor een debat over goed bestuur, vindt Peter Heintze. Zeker niet als hij zich heeft ontpopt als democraat....

De Evert Vermeer Stichting (EVS) heeft voor haar Afrikadag, aanstaande zaterdag, de oud-president van Ghana, Jerry Rawlings, uitgenodigd. als spreker. Volgens velen verdient hij dit podium niet. Zou een couppleger als hij, die Ghana met harde hand regeerde, een podium moeten krijgen? Juist een land als Nederland, voorvechter van mensenrechten en een land dat goed bestuur als voorwaarde hanteert voor ontwikkelingssamenwerking, zou dat niet moeten doen.

Op 4 juni 1979 pleegde luitenant- kolonel Jerry J. Rawlings een militaire coup die een gewelddadig einde maakte een militaire dictatuur. Rawlings installeerde een burgerregering, die tweeënhalf jaar later opnieuw bruusk werd onderbroken door wederom een militaire coup – door Rawlings, die zelf met harde hand orde op zaken stelde. En toch is hij iemand die het verdient te worden gehoord.

Want na zijn machtsovername leidde hij zijn land naar democratie en vervolgens werd hij tot twee-maal toe democratisch gekozen tot president van Ghana, dat dit jaar terugkijkt op vijftig jaar onafhankelijkheid. Wellicht nog opmerkelijker: waar Museveni (Oeganda) en anderen de democratische spelregels naar hun hand zetten, nam Rawlings in 2001 volgens de regels afstand van de macht en trachtte hij er geen derde termijn achteraan te ritselen.

Veel Ghanezen zeggen dat Rawlings degene was die Ghana nodig had toen hij zijn coups pleegde. In ieder geval is hij een van de hoofdrolspelers in hun geschiedenis; hij was het ook die aan het begin stond van de ontwikkeling van Ghana tot een voorbeeld van democratisering en groei in Afrika.

Juist als je inzicht wilt krijgen in de dilemma’s rond de macht in prille of onstabiele democratieën; juist als je de rol die rijke landen daarbij kunnen spelen wilt bekijken; juist als je wilt laten zien dat je ook het standpunt van de bevolking van een Afrikaans land serieus neemt, dan verdient Rawlings het gehoord te worden.

Is een oordeel over good governance voorbehouden aan politieke leiders die zich in onze ogen nooit schuldig hebben gemaakt aan onbehoorlijk bestuur? Het aantal Mandela’s in de wereld is zeer beperkt. Bovendien worden ontwikkelingen in Afrika vooral bepaald door leiders die in westerse ogen meer niet dan wel ‘deugen’. De EVS biedt geen podium aan iedere politieke leider, maar Rawlings kent de dilemma’s rond de macht in een instabiel land.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden