Afrika, maar dan volgens westerse modemensen

Zelden is een modetentoonstelling zo goed samengevallen met de mode. Afrika is het grote thema van de zomermode en het is onderwerp van de nieuwe tentoonstelling in het ModeMuseum in Antwerpen....

Er zijn kleren en videobeelden van de nieuwe zomercollecties van onder meer Roberto Cavalli, Cacharel en Dolce & Gabbana, merken die allemaal teruggrepen op typisch Afrikaanse elementen als dierenprints, Afrikaanse batik en grote 'primitieve' kralensieraden. Oudere voorbeelden komen van Yves Saint Laurent, die in 1967 als eerste een Afrikaans geïnspireerde couturecollectie had, met jurken van raffia en van kralen, voorzien van enorme puntborsten. Van John Galliano zijn er stukken uit de Dior-couturecollecties van 1997 en 2002, waarin hij het kralenwerk van de Masai combineerde met traditionele couturetechnieken. Ronduit indrukwekkend is de zaal vol moderne, dure, westerse vrouwenkleren met een panterprint, volgens de samenstellers 'een van de meer voor de hand liggende clichés van Afrika'.

Perfecte mengvormen tussen Afrika en het westen zijn de kleren van Lamine Kouyaté, geboren in Mali en onder de naam Xuly Bët wonend en werkend in Parijs. Hij richtte een complete 'winkel' in met zijn kleurrijke streetwear. Ook in het werk van de uit Ghanese ouders geboren Londenaar Oszald Boateng zijn zijn wortels goed terug te vinden. Boatengs mannenpakken zijn traditioneel Brits gesneden, maar het uitbundige kleurgebruik is Afrikaans.

De invloed van het westen op het Afrikaanse modebeeld wordt verbeeld door studiofoto's uit de jaren vijftig tot en met tachtig, waarop Afrikanen poseren in wonderlijke mengvormen van Afrikaanse en westerse kleren, zoals een poloshirt en gymschoenen met een traditioneel kralenrokje. Een grote rol is weggelegd voor de in Afrika zeer geliefde Dutch Wax, de door het Nederlandse Vlisco gemaakte katoenen batikstoffen. De eurotekens, rollerblades en portretten van Belgische en Franse staatshoofden in de prints zijn dan ook geen uitdrukking van Afrikaanse fascinatie voor de westerse cultuur, ze worden bedacht door Nederlandse vormgevers.

Tot zover is de expositie duidelijk en informatief. Maar Beyond Desire begint te wringen als de makers verder de zwarte cultuur in willen duiken. Op een muur vol platenhoezen van zwarte artiesten worden ook hoezen die Grace Jones maakte met fotograaf Jean-Paul Goude uitgelicht. 'Het grafische werk van Goude vergroot de raciale en seksuele stereoptiepen uit', stelt het bijschrift. Helemaal waar. Maar Goude noch Jones is Afrikaans; Goude is Frans en Jones werd geboren in Jamaica en woont al tientallen jaren in het westen, dus waar is de link met het thema? Hetzelfde geldt voor de documentaire over de Amerikaanse blaxploitation-movies en de fotoserie van acht zorgvuldig aangeklede, niet nader geduide Britse zwarte jongens, van wie de familie misschien al generaties lang in Engeland woont.

Je kunt alleen maar concluderen dat die platenhoezen, foto's en documentaires zijn opgenomen omdat ze uitingen zijn van een zwarte cultuur. Om die - westerse - zwarte culturen op een hoop te gooien met de Afrikaanse is niet alleen kortzichtig, het heeft zelfs iets denigrerends. Maar ook dat zegt natuurlijk weer wat over de kijk van westerse modemensen op Afrika.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden