Afrika leunt steeds meer op China

Afrika kent een sterke economische groei en leunt daarvoor, in handel en investeringen, steeds meer op China. Tegelijkertijd blijven de allerarmsten van het continent uiterst kwetsbaar voor de mogelijke gevolgen van klimaatverandering en stijgende voedselprijzen. Voor hen zijn miljarden aan hulp nodig.

Dat zijn de belangrijkste conclusies uit twee rapporten die begin deze week zijn verschenen. De Afrikaanse Ontwikkelingsbank (AfDB) stelt dat China snel op weg is de belangrijkste economische partner van Afrika te worden. Dit gaat ten koste van de contacten met de vroegere koloniale machten in Europa en met de Verenigde Staten.

Grondstoffen

China is in Afrika vooral op zoek naar grondstoffen voor zijn snel groeiende economie. Om die reden ook investeert het land in Afrika enorm in de infrastructuur. Ruim 35 van de 53 landen in het continent hebben te maken met Chinese bouwers van bruggen en wegen, maar ook met deskundigen op het gebied van elektriciteit en telecommunicatie.

Voor Afrika zijn deze activiteiten van cruciaal belang voor de economische ontwikkeling, zo meent Mthuli Ncube, econoom bij de AfDB. De bank onderkent dat voor China daarnaast politieke belangen een rol spelen. In Afrika vindt het land de grondstoffen; de groei die hierop volgt, geeft China wereldwijd meer politieke macht.

Maar ook Afrika zelf profiteert van de banden met China, aldus het rapport. Het continent neemt weliswaar slechts zo’n 3 procent van de wereldhandel voor zijn rekening, maar de export van Afrikaanse producten naar China is in de eerste zeven jaar van deze eeuw verdubbeld. De groei hiervan versnelt nog altijd.

Ruwe olie

Verreweg de meeste export, 70 procent, betreft ruwe olie, vooral uit Angola en Soedan. China heeft binnen Afrika een aantal speciale economische zones ingericht waar Afrikaanse eindproducten worden gemaakt. Maar volgens de AfDB is ‘op geen enkele manier gegarandeerd’ dat China de eigen Afrikaanse productie sterk zal laten groeien.

‘Het is zeer waarschijnlijk dat de groei in invoer vanuit China zal blijven toenemen’, zo stelt het rapport, ‘terwijl die uit de traditionele markten in de VS en Europa stabiel zal blijven of zal afnemen.’ Juist uit deze gebieden is Afrika de afgelopen vijftig jaar aangewezen geweest op niet alleen handel, maar ook hulp.

Die hulp moet doorgaan, zo staat in het jongste rapport van de Commissie voor Afrika, die onder leiding staat van de Britse ex-premier Tony Blair. Volgens de commissie, waarin ook een aantal prominente Afrikanen zitting heeft, is de komende tien jaar 120 miljard dollar per jaar ontwikkelingshulp voor het continent nodig.

In 2005 verscheen het eerste rapport van de commissie. Sinds die tijd heeft Afrika ‘buitengewone vooruitgang’ geboekt, aldus het rapport. De groei bedroeg gemiddeld 6 procent; buitenlandse investeringen en de Afrikaanse export namen spectaculair toe. Maar ook op terreinen als onderwijs en gezondheidszorg zou vooruitgang zijn geboekt.

Allerarmsten

Toch blijft het uiterst lastig om de allerarmsten in Afrika hiervan voldoende te laten profiteren. Voor hen zullen de zogeheten Millenniumdoelen voor 2015 dan ook niet worden gehaald. Een grote meerderheid van de Afrikanen ‘moet van het economisch succes van de afgelopen jaren nog steeds de voordelen ondervinden’.

De commissie geeft een aantal redenen voor het feit dat veel Afrikanen maar zo weinig persoonlijke vooruitgang genieten. Zo treffen de mogelijke gevolgen van klimaatverandering en de opnieuw stijgende voedselprijzen de armste Afrikanen het zwaarst.

Bovendien is sprake van een ijzingwekkend traag tempo in de hervorming van de wereldhandel. Daarvan heeft Afrika de grootste last. Maar ook Afrikaanse regeringen zelf laten hun burgers in de steek, bijvoorbeeld door te weinig geld uit trekken voor een verbetering van de landbouw.

Guineeërs en Chinezen bij de bouw van een stadion in Conakry. (NYT)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden