Afrika en Mugabe

Meer hulp, kwijtschelding van schulden en eerlijke handel waren de eisen van de Live 8-campagne. Wie de situatie in Zimbabwe in ogenschouw neemt, kan niet anders concluderen dan dat Afrika's problemen diepere wortels hebben....

De internationale gemeenschap toont zich niet minder onmachtig, zoals woensdag bleek tijdens de behandeling van een rapport van de speciale VN-gezant voor Zimbabwe, Anna Tibaijuka. Zij uit hierin felle kritiek op de recente 'schoonmaakoperatie' van Mugabe, waarbij onder het mom van de strijd tegen misdadigers en zwarthandelaren, inmiddels honderdduizenden mensen dakloos zijn geworden. Niemand van Mugabes tegenstanders in eigen land en daarbuiten twijfelt eraan dat de dictator met de sloop van krottenwijken in de eerste plaats de oppositie onschadelijk wil maken. Bij de laatste parlementsverkiezingen haalde de oppositionele MDC de meeste stemmen in de steden. Dat Mugabe dankzij manipulaties een royale meerderheid in het parlement behoudt, belette hem niet wraak te nemen. Veel stadsbewoners keren nu noodgedwongen terug naar het platteland, waar Mugabes Zanu-PF zijn machtsbasis heeft.

In het VN-rapport worden de huisuitzettingen 'rampzalig' genoemd en krijgt Mugabe het verwijt zijn bevolking 'onnoemelijk leed' te hebben berokkend. Desondanks stemden de drie Afrikaanse leden van de VN-Veiligheidsraad (Benin, Tanzania en Algerije) woensdag tegen een bespreking van het rapport, daarin gesteund door China en Rusland. Brazilië onthield zich.

Anders dan in het geval van de Afrikaanse landen lijkt bij China de vrees de volgende keer zelf het mikpunt te worden, ondergeschikt aan Pekings strategische belangen. De kopervoorraden van Zimbabwe zijn China heel wat meer waard dan de mensenrechten, waar het zich tenslotte ook in eigen land weinig om bekommert. Brazilië heeft zowel de steun van de Derde Wereld als de grote mogendheden nodig om zijn eigen wens, een zetel in de Veiligheidsraad, in vervulling te zien gaan.

De politisering van het mensenrechtenbeleid bereikte eerder dit jaar een dieptepunt met de verkiezing van Zimbabwe tot lid van de VN-mensenrechtencommissie, een orgaan dat meer nog dan de VN-Veiligheidsraad de crisis symboliseert waarin de Verenigde Naties als geheel verkeren. Het legt inzake Zimbabwe een extra grote verantwoordelijkheid bij de Afrikaanse landen zelf. Dat geldt in het bijzonder voor Zuid-Afrika, dat graag poseert als regionale mogendheid, maar zich tegenover Mugabe evenmin heeft weten te onttrekken aan de reflex de rijen te sluiten zodra de buitenwereld de vinger naar Afrika uitsteekt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden