Afrika biedt tweede leven aan de mobieltjes die wij afdanken

In Afrika zijn die oude Nokia's zonder apps en met een forse batterij nog prima te gebruiken. Recyclen doen we hier.

Bij een rafelig kantoorpand aan het IJ in Amsterdam-Noord stapt een donkere man in een net pak uit een taxi. 'Die komt even boodschappen doen', wijst Joost de Kluijver. 'Nigeriaan. Die gasten vliegen eens in de twee weken langs en kopen hier voor 30 duizend euro aan mobieltjes - en zijn het binnen twee dagen kwijt. De markt in Afrika is enorm.'


De Kluijver (32) en zijn bedrijfje Techreturns vormen de spil in een groene handel die een stormachtige ontwikkeling doormaakt: de export en import van mobiele telefoons naar en uit Afrika en Azië. 'We lossen twee problemen op', zegt De Kluijver. 'We maken de cirkel weer rond.'


Het ene probleem ligt in Nederland, waar prima telefoons worden weggegooid of in een la liggen te verstoffen. Kluijver geeft die een tweede leven in Afrika en Azië, waar ze er wel raad mee weten.


Het andere probleem ligt in Afrika, waar écht onbruikbare telefoons op vuilnisbelten worden verbrand om er metalen als koper uit te winnen. Dat kan beter en gezonder, vond De Kluijver, en dus probeert hij de Afrikaanse mobieltjes juist terug te halen om ze verantwoord te recyclen.


Hij loopt de werkruimte binnen waar twee vrouwen en een man in de weer zijn met scharen, tangen en föhn, om de lijm van de schermpjes los te maken. 'Nederlandse consumenten en bedrijven zijn knetterverwend', zegt De Kluijver. 'Bijna de helft van wat we binnenkrijgen kunnen we repareren en doorverkopen.'


In Afrika zijn Nokia's van een paar jaar terug razend populair. Ze verbruiken minder stroom en hebben juist een relatief grote batterij. 'Daar kun je een week mee vooruit', zegt De Kluijver. 'En dat is handig, als je thuis geen elektriciteit hebt en de telefoon bij een winkeltje moet opladen.'


Er staan stellingkasten vol met telefoons van allerlei types, die via internet, maar ook via elektronicazaken als Saturn en Mediamarkt bij Techreturns zijn binnengekomen - consumenten krijgen tussen 2 en 320 euro per telefoon. Op tafel staat ook een gele bak vol gevonden voorwerpen die nooit zijn opgehaald. Techreturns koopt zo'n 100 duizend telefoons per jaar, eenvijfde van wat in Nederland in totaal wordt opgehaald. Dat is overigens nog niets: er worden bij elkaar per jaar 5 miljoen mobieltjes in Nederland verkocht.


Niet iedereen is blij met de handel van Techreturns en vergelijkbare bedrijfjes. De club die de inzameling van elektronisch afval in Nederland moet organiseren, de NVMP (van het project Wecycle), noemde hen onlangs 'cowboys die Afrika met afval opzadelen'. De Kluijver ziet dat anders. 'Wecycle stuurt alles wat ze ophalen naar de versnipperaar. Wij geven de telefoons liever in hun geheel een tweede leven: hergebruik is beter dan recycling. Pas als ze niet te repareren zijn, gaan ze naar de shredder.


Sterker nog: De Kluiver vindt de oplossing van Wecycle te simpel. 'Zij zeggen: alle telefoons die naar Afrika worden verscheept belanden daar vroeg of laat op de vuilnishoop. Dus stoppen we de toevoer uit Nederland naar Afrika. Maar er komen ook heel veel mobieltjes van elders naar Afrika, dus dat lost die praktijk van verbranding op de vuilnishopen niet op.'


De Kluijver bedacht iets anders. Hij biedt een dollar voor elke Afrikaanse telefoon, en krijgt die met zakken tegelijk binnen. Eind vorig jaar is de eerste container gearriveerd met 60 duizend stuks. Daarin onder meer goud, zilver en coltan, zeldzame metalen die er maar op zes plekken ter wereld uitgesmolten kunnen worden - onder andere bij Umicore in België.


Closing the Loop, heet dat project. Het mooiste, zegt De Kluijver, is dat de grondstoffen (bij elkaar goed voor 2,50 euro) op deze manier 'conflictvrij' zijn: ze worden zonder burgeroorlog gewonnen. 'Wij kunnen nu aantonen dat deze metalen clean zijn. Dat is een marketingconcept met enorme potentie, en bijvoorbeeld interessant voor Fairphone, het project om een eerlijke telefoon te maken.'


De eerste batch heeft hij betaald vanuit de telefoonexport - zo speelt hij ongeveer quitte. Nu probeert hij op te schalen. 'Kunnen we de grondstoffen in eigen beheer houden? Dat is voor ons het interessantst. Als het goed is wordt iedereen er beter van.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden