'Afkicken voor junk niet meer de enige remedie'

Een kleine groep junks met fysieke en psychische problemen legt een steeds groter beslag op de gezondheidszorg. Volgens S. CZYZEWSKI van het Boumanhuis in Rotterdam zijn zij alleen te behandelen met 'sociale verslavingszorg' waarin de nadruk ligt op maatschappelijk functioneren....

'BEPAALDE groepen verslaafden kunnen van ons geen hulp meer krijgen. De zogeheten 'betere verslaafde' die aan de dope of alcohol is, maar die maatschappelijk gezien nog functioneert, moet dan maar op de wachtlijst gaan staan. Dat is pijnlijk, maar onvermijdelijk. Alle categorieën helpen, gaat niet meer'.

S. Czyzewski, directeur van de verslaafdenkliniek het Boumanhuis in Rotterdam, stelt met deze uitspraak vast dat zich in de verslavingszorg stilaan een tweedeling aftekent. 'Er komen steeds meer kwetsbare verslaafden bij. Hun drugsprobleem is slechts het topje van de ijsberg. Onze prioriteit ligt bij hen, want je zet je zorg in waar dit het hardst nodig is. Iedereen helpen gaat dan niet meer. In een ziekenhuis gaat een hartinfarct toch ook boven een gebroken been?'

Czyzewski wordt in zijn instelling dagelijks met de tekortkomingen van de traditionele drugshulpverlening geconfronteerd. 'We komen steeds meer verslaafden tegen die dakloos en totaal verloederd zijn en grote psychiatrische problemen hebben. Die lopen uit een ontwenningsprogramma weg. Het oude idee dat men bij ons verslaafd naar binnen en clean weer naar buiten stapt, is volstrekt achterhaald. Meer en meer probleemgebruikers blijven een zekere verslaving nodig hebben.'

Czyzewski, die voorheen de sociale dienst in Rotterdam leidde en bij de Commissie Toezicht Sociale Verzekeringen de scepter zwaaide, pleit in dat verband voor een 'sociale verslavingszorg'.

'Het moet een combinatie worden van sociaal beleid, geestelijke gezondheidszorg en verslavingszorg. Sommige junks hebben in eerste aanleg meer aan een huiskamerproject dan aan een therapeut. Nu worden deze groepen gebruikers rondgepompt. Wij kunnen ze niet helpen, omdat ze psychisch totaal uit het lood geslagen zijn; de psychiatrie helpt ze niet omdat ze aan de drugs zijn.'

Het Boumanhuis is met tienduizend cliënten, CAD's (consultatiebureau's voor alcohol en drugs), klinieken, drugsprogramma's en medisch-sociale centra een van de grootste instellingen op dit gebied. Het heeft inmiddels de weg naar verslavingszorg 'nieuwe stijl' al ingeslagen. 'Ons budget voor de CAD's willen we voor de helft inzetten ten faveure van vormen van sociale verslavingsvorm, zoals verslavingsthuiszorg. In dat concept is genezing ondergeschikt aan maatschappelijk herstel.'

Een exponent van de andere benadering is ook de kliniek die het Boumanhuis binnenkort samen met het Delta Psychiatrisch Ziekenhuis gaat opzetten. 'Daar wordt een aantal zwaar gestoorde junks opgenomen. Ze krijgen eerst psychiatrische behandeling. Zolang die therapie duurt, tolereren we hun drugsgebruik. Als hun psychische toestand daarna verbetert, kunnen we misschien het probleem van de drugs aanpakken. Als ze bij binnenkomst hun dope moeten inleveren, haken ze meteen af.'

Czyzewski heeft inmiddels mogen ervaren dat zijn idee van 'sociale verslavingszorg' ook een schaduwkant heeft. 'Het legt zo'n beslag op onze capaciteit, dat we nu al een wachtlijst hebben. Een junk met bijvoorbeeld een baan en een dak boven het hoofd staat laag op onze prioriteitenlijst. Die moet wachten voordat hij kan worden opgenomen.'

De directeur heeft de laatste maanden bij de politieke partijen, de informateurs en het ministerie van Volksgezondheid vergeefs gelobbyd om geld voor een speciaal landelijk fonds voor 'sociale gezondheidszorg', waaruit de verslavingsinstellingen, psychiatrie en sociale diensten zouden moeten kunnen putten.

Czyzewski is daarover erg teleurgesteld. 'Kok wilde toch een socialer gezicht voor zijn tweede kabinet? Als er voor zo'n plan in een tijd van hoogconjunctuur al geen financiën zijn, wanneer dan wel? Met 150 miljoen gulden zouden we al een heel eind kunnen komen.'

Een lichtpuntje ziet hij wel. 'De politiek gaat héél langzaam oude stellingen verlaten. Dat zie je aan de instemming met het experiment voor medicinale verstrekking van heroïne. Ze moeten hun doelen nog veel meer gaan herformuleren en het idee loslaten dat afkicken de enige remedie is.

'Als je een rondzwervende, schizofrene verslaafde weer op het juiste spoor zet, met woonruimte en een zinvolle dagbesteding, en je moet daarvoor een zeker drugsgebruik van hem accepteren, dan zeg ik: dikke winst, uitstekend resultaat.'

Hans Horsten

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden