ReportageShakespeare in de buitenlucht

Afhaal-Shakespeare biedt troost in Londen

Shakespeare in de tuin van Southwark Cathedral.Beeld Carlotta Cardana

In Londen komen acteurs naar hun publiek nu de theaters door de coronacrisis dicht zijn. De organisatie krijgt ontroerende verzoeken. De toneelspelers zijn er blij mee. Zij kunnen eindelijk weer optreden.

‘Onze feestelijkheden zijn nu voorbij. Onze acteurs / zoals ik voorspelde, waren allemaal geesten, en / zijn opgegaan in lucht, ijle lucht.’ Vol overgave draagt acteur Luke Farrugia deze beroemde afscheidswoorden van William Shakespeare voor in de tuin van Southwark Cathedral. 

En een feest is het geweest. Eindelijk klonken de onmiskenbare woorden van The Bard weer in Londen, om de hoek van ‘zijn’ Globe Theater. Niet alleen de toneelschrijver, gegoten in brons, was getuige van deze voorzichtige comeback maar ook 25 toneelliefhebbers.

Nee, het was geen uitvoering vanThe Tempest, Shakespeares zwanenzang waar genoemde woorden uit komen. Het betrof een drie kwartier durende monoloog van een wanhopige William Shakespeare die in het pestjaar 1605 zocht naar inspiratie, een optreden dat wordt begeleid door zingende vogels, straatmuzikanten op Borough Market en lege treinen die voorbij denderen. 

Londenaren kunnen voor honderd pond een acteur uitnodigen die in de tuin een voorstelling geeft.Beeld Carlotta Cardana

In de tuin

De voorstelling maakt deel uit van Bard in the Yard, een initiatief waarbij acteurs naar hun publiek toekomen, nu de theaters door de coronacrisis dicht zijn. Londenaren kunnen voor honderd pond een acteur uitnodigen die in de tuin een voorstelling geeft.

Op deze snikhete zaterdagmiddag is bij wijze van uitzondering de duizend jaar oude kathedraal aan de Londense zuidoever de gastheer. De deken bleek geïnteresseerd te zijn, temeer omdat Shakespeare hier naar de kerk ging, indertijd St Saviour’s geheten. Drie glas-in-lood ramen zijn opgedragen aan de toneelschrijver, wiens jongere broer Edmund hier begraven ligt. 

‘Het is een goede manier om te laten zien dat er nog leven zit in de sector die als geen ander getroffen is door de lockdown’, zegt Victoria Baumgartner, oprichter van het organiserende theatergezelschap Will & Co.

Publiciteit heeft The Bard in the Yard amper nodig, want er blijkt een flinke appetijt te leven in ’s werelds theaterhoofdstad. ‘We hebben ontroerende verzoeken gehad’, vertelt Baumgartner, een Britse van Zwitserse komaf, ‘bijvoorbeeld van iemand die een acteur stuurde naar zijn bejaarde ouders die vanwege het virus amper buiten komen. Zij konden zittend op hun balkon van een privévoorstelling genieten. Een andere acteur werd ingehuurd als een geschenk op een verjaardagsfeest. We gaan nu ook voorstellingen doen in de Forest of Arden, Shakespeares achtertuin, en in Edinburgh.’

Een spier die verslapt

Nadat Will & Co het plan via Twitter wereldkundig had gemaakt, reageerden vijfhonderd acteurs en na audities via Zoom zijn er twintig geselecteerd. ‘Voor acteurs is het gebrek aan toneel een ramp. Vergelijk het met een spier die niet wordt gebruikt en daardoor verslapt. Zo is het ook met acteurs die scripts uit hun hoofd leren. Geld speelt hier amper een rol.’ 

Een van de gelukkigen is de 28-jarige Farrugia. ‘In maart toerde ik met een toneelgezelschap door Oostenrijk, waar we A web of lies speelden in zalen vol met schoolkinderen. Van de ene op de andere dag zat ik in de bijstand.’

Vanuit zijn krappe Londense flat werkt de uit Malta afkomstige Farrugia nu bij de klantenservice van een bedrijf. ‘De kans om weer te acteren kwam als een godsgeschenk. Ik kon wel huilen. In de avonduren heb ik me op de monoloog gestort. Het voelde als een bevrijding om hier weer te staan. De vraag is nu wanneer de volgende gelegenheid zich aandient.’ 

Wie misschien nog het meest genoot van zijn optreden was zijn vriend, die tot de toeschouwers behoorde. ‘Ik heb van dichtbij gezien hoe zwaar het voor een acteur is die zijn roeping niet kan vervullen.’

Acteur Luke Farrugia speelt een monoloog van Shakespeare. ‘Het voelde als een bevrijding om hier weer te staan.’Beeld Carlotta Cardana

Jesus Christ Superstar

Negen aanwezigen zitten op vijf houten driezitsbanken, de rest op het grasveld. Mondkapjes zijn niet te bekennen. Het verbod om picknickmanden mee te nemen kon de blijdschap nauwelijks temperen. ‘Een van de zekerheden in Londen is dat je altijd naar goed toneel kunt als je zin hebt’, zegt Linda, een dame die bij de Zwitserse ambassade werkt, ‘maar nu opeens besef je dat het helemaal niet zo vanzelfsprekend is. Ik pak nu wat ik pakken kan. In de krant las ik dat er een speciale uitvoering van Jesus Christ Superstar in Regent’s Park is, daar wil ook heen. God mag weten wanneer we weer een theater in kunnen.’

Dat laatste vraagt ook Karen Kaur zich af, een jonge moeder uit Milton Keynes. ‘Wat mij betreft gaan de theaters weer open, maar ik vrees dat dit voorlopig niet gaat gebeuren.’ Een enkeling heeft er publiekelijk voor gepleit om de theaters gewoon te openen, zoals de gepensioneerde toprechter, toneelliefhebber en lockdowncriticus Jonathan Sumption, maar uit onderzoeken is gebleken dat de meeste Britten er tegenop zien om in een afgesloten ruimte dicht bij elkaar te zitten, of het nu gaat om treinen, kantoren of theaters. Buiten zitten, op terras of op het strand, is minder problematisch.

Tegen deze achtergrond is de kans groot dat, áls er ooit weer een theater opengaat, de dakloze Globe van Shakespeare wel eens het eerste kan zijn. Tot die tijd moeten de Londenaren het doen met wat is omgedoopt tot ‘afhaaltheater’.

Lees ook

Dit waren de beste theatervoorstellingen van het afgelopen seizoen
Je zou het haast vergeten, maar driekwart van het theaterseizoen 2019-2020 is gewoon doorgegaan. Wat zijn volgens de Volkskrant-theaterredactie de beste tien voorstellingen?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden