'Afghanistan' bepalend voor bestaansrecht

AMSTERDAM Al weken wordt de NAVO-top die vandaag begint in de Portugese hoofdstad Lissabon omschreven als 'een omslagpunt' in de historie van de alliantie. De 28 premiers en presidenten schudden elkaar de hand op wellicht 'de belangrijkste' top in de 61-jarige geschiedenis van de organisatie.

Er komt een nieuwe strategie voor de komende tien jaar en de belangrijkste militaire missie ooit van de NAVO, de oorlog in Afghanistan, gaat een nieuwe fase in. Het traditionele verdragsgebied, Europa, wordt binnenkort eindelijk beschermd tegen het ontluikende gevaar van Iraanse Shahab-raketten met een raketschild.


Maar de eensgezindheid die de regeringsleiders de komende twee dagen naar buiten zullen uitstralen, kan niet verhullen dat er wordt gemord in het bondgenootschap. In het bijzonder als het gaat om de 'oude' relatie tussen de VS en de Europese partners.


Want terwijl Washington het aantal Amerikaanse soldaten in Afghanistan in luttele tijd heeft opgevoerd tot zo'n 100 duizend, is de ene na de andere bondgenoot al hard op weg naar de uitgang, waaronder Nederland. Maar ook de voortgaande Europese defensiebezuinigingen en de moeite die Europa al maanden heeft om honderden politie- en legertrainers naar Afghanistan te sturen, zorgt weer voor irritatie in het Witte Huis en het Congres.


Raketschild

Het is er Obama veel aan gelegen om 'Lissabon' tot een succes te maken, al was het maar vanwege de tegenvallers op binnenlands politiek terrein. Een succes, zeker in de trans-Atlantische betrekkingen, kan de president goed gebruiken.


Reden waarom Amerikaanse ministers en ambassadeurs al weken benadrukken dat, met name als het gaat om het raketschild, de Europeanen niet moeten talmen en nieuwe, dreigende gevaren zoals de proliferatie van ballistische raketten serieus moeten nemen.


'Vandaag de dag wordt de NAVO geconfronteerd met een veiligheidssituatie die ze nog niet eerder kende', betoogde de Amerikaanse NAVO-ambassadeur Ivo Daalder maandag. 'Gezien het reële en groeiende gevaar van raketten, is het duidelijk dat de bondgenoten 'ja' moeten zeggen.'


De wil te winnen

Wat betreft het andere belangrijke agendapunt, Afghanistan, moet Washington achter de schermen ook alle zeilen bijzetten om de Europeanen binnenboord te houden. De alliantie zal deze dagen een nieuwe fase in de moeizame oorlog aankondigen, de geleidelijke overdracht vanaf medio 2011 van bevoegdheden en gebieden aan de Afghaanse regering.


Maar dan moeten volgens de VS de bondgenoten, lees Europa, het wel volhouden tot zeker 2014 wanneer de overgangsfase moet zijn afgerond. Dat Obama zelf de nadruk legt op het terugtrekken van de eerste Amerikaanse gevechtseenheden in 2011, een belofte in zijn omstreden Afghanistanstrategie, doet hem nu geen goed.


Het is het beeld van een Amerikaanse president, zo betoogde de voormalige Amerikaanse onderminister voor de NAVO en Europese Zaken Ian Brzezinski deze week in The New York Times, die niet uitstraalt dat hij wil winnen in Afghanistan en constant bezig is om de soldaten naar huis te krijgen.


'Zonder een duidelijke Amerikaanse verbintenis om te winnen, kan je niet van Europa verwachten dat ze hun bijdragen handhaven of zelfs uitbreiden', aldus Brzezinski. Volgens hem ontbeert het Obama aan een trans-Atlantische agenda waardoor beide continenten van elkaar wegdrijven. 'Lissabon stelt ons voor moeilijke en dringende uitdagingen. Hoe ze zullen worden aangepakt, zal Obama's leiderschap in de trans-Atlantische gemeenschap bepalen.'


Kritiek Karzai

Een goede afwikkeling van de Afghanistanmissie zal dus mede gaan bepalen wat het bestaansrecht is van de NAVO in de 21ste eeuw. Maar dat de alliantie nog een lange weg heeft te gaan, bewees de man die op papier geldt als de belangrijkste bondgenoot in Kabul: president Karzai.


Dagen voordat hij zijn opwachting maakt in Lissabon, hekelde Karzai de nachtelijke invallen van Amerikaanse en NAVO-troepen in dorpen. Het was het zoveelste bewijs dat de NAVO in Afghanistan op twee fronten tegelijk moet vechten om de belangrijkste missie tot een goed einde te brengen.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden