Afghanen voorspellen burgeroorlog na vertrek Amerikanen

Missie volbracht als de NAVO vertrekt? Nee, het is niet het einde van de oorlog, maar de start van een nieuwe krijg.

KABUL - Afghanen blijven vol zorgen achter in hun land nu de Amerikanen zich terugtrekken uit Afghanistan. Als de westerse militairen weggaan, breekt hier een burgeroorlog uit, zegt bijna elke gewone Afghaan op straat, van Kabul tot Kunduz. Het vertrek van NAVO-gevechtstroepen in 2014 betekent dus niet het einde van de oorlog, maar simpelweg de start van een nieuwe oorlog. Afghanen die er anders over denken, vormen een uitzondering.


In de sloppenwijk Charai Kambar aan de rand van hoofdstad Kabul leven Afghanen die de gevolgen van de oorlog het meeste voelen. Ze zijn hier uit alle windstreken naartoe gevlucht, in de hoop op veiligheid. Gamai (45), die geen achternaam heeft, is zo'n man. Met zijn vrouw en negen kinderen woont hij in een huis van modder en stro. Er is geen wc, geen douche, geen verwarming. Gamai vluchtte 4,5 jaar geleden uit Helmand, waar Amerikanen tegen de Taliban vechten. Een 12-jarige dochter stierf in het kruisvuur, een 14-jarige zoon verdween tijdens het gevecht. Gamai huilt als hij erover vertelt. Het verdriet en de angst deden hem besluiten om met zijn gezin te vluchten naar Kabul. Nu is hij weer bang. 'Als de Amerikanen weggaan, breekt hier een burgeroorlog uit', zegt Gamai. 'Afghanen zullen onderling vechten om de macht.'


Gamai is analfabeet en vindt zichzelf niet geschikt om in te schatten hoe er in de toekomst vrede kan komen in zijn land. Maar: 'Met oorlog lossen we niks op. We moeten met elkaar praten. Ik hoor wel eens dat Amerikanen praten met de Taliban over vrede. Dat is goed. De Taliban zijn ook Afghanen. Zij moeten ook een plek krijgen in de regering. Anders houdt het vechten nooit op.'


De Amerikaanse president Obama kampt met een zekere oorlogsmoeheid onder zijn kiezers en wil zich mede daarom terugtrekken uit de oorlog in Afghanistan. Dit weekeinde gaat hij in Chicago vertellen hoe hij het land netjes gaat achterlaten. Hij gaat ook vertellen hoe Afghanen voortaan zelf voor veiligheid in hun land zorgen.


Gamai gelooft er helemaal niets van dat het Afghaanse leger binnenkort sterk genoeg is om burgers te beschermen tegen geweld. 'Het Afghaanse leger? Als de buitenlanders ze steunen, kunnen ze nog wat. Maar niet alleen. Ze hebben geen vliegtuigen en tanks. Ze verliezen niet meteen, maar binnen een paar weken zullen de Taliban proberen het over te nemen in Afghanistan. Ook andere groepen willen het voor het zeggen hebben. De gevechten zullen hevig zijn', denkt Gamai.


Afghanen zoals Gamai vrezen vooral een burgeroorlog, niet zozeer de Taliban zelf. Sterker, de sympathie voor de Taliban is vrij groot. 'Er zijn slechte en goede Taliban', zegt Gamai. 'De slechten doden burgers met bommen. De goeden vechten voor de islam en tegen kwaadaardige militairen die kinderen doden.' Rondlopend door de modderstraten van Charai Kambar, met zo'n 700 families, is uit een van de huisjes Talibanmuziek te horen. Een stem zingt: 'Laten wij vechten voor onze rechten. Laten wij vechten voor God.'


NAVO-top of niet, Gamai gelooft niet dat de oorlog binnenkort ten einde is. 'Ik heb geen plannen om terug te gaan naar mijn thuisprovincie Helmand. We gaan ook niet over twee of drie jaar. De oorlog duurt nog lang.' Gamai zucht en kijkt naar zijn voeten. 'Pasgeleden zijn er nog twaalf nieuwe families aangekomen uit Helmand. Het wordt daar steeds gevaarlijker.'


Mohammad Khan, een 40-jarige Afghaan, is zelf gevlucht uit Helmand. Hij kwam een maand geleden aan in het vluchtelingenkamp met zestien familieleden, onder wie zeven kinderen van zijn broer die werd gedood tijdens 'een bombardement van de Amerikanen'. Volgens Khan is de oorlog in Zuid-Afghanistan in volle gang, van voorzichtige vrede is geen sprake.


Ook Khan schudt heftig nee op de vraag of hij denkt dat het Afghaanse leger na het vertrek van de Amerikanen zelf voor veiligheid en vrede kan zorgen. 'Nee. Absoluut niet. Iedereen die ik ken, denkt er net zo over.' Toch wil Khan graag dat de Amerikanen vertrekken. 'Dan komt er een burgeroorlog ja. Maar ik heb liever een burgeroorlog dan bezetting.'


Zijn er lichtpuntjes na elf jaar buitenlandse interventie in Afghanistan? Jawel. Lopend door Kabul zijn donderdagmiddag honderden meisjes te zien die uit school komen. Witte hoofddoekjes om, schoolboeken onder de arm. Meisjesonderwijs was verboden in de Talibantijd. In Barbur Park zit de 21-jarige Jalda, die naar school kon omdat de Taliban werden verjaagd uit de hoofdstad. Ook al is het elders in het land oorlog, Jalda werkt nu in relatieve rust als accountant in Kabul.


Ze zit met een groep vriendinnen in het park te kletsen. 'Als de Taliban terug aan de macht komen, mag ik niet meer werken, dan moet ik thuis blijven.' Ze schrikt als ze hoort dat Amerikanen hun vechteenheden al in 2014 terugtrekken. 'Echt waar? Maar dan komt er een burgeroorlog!'. Resoluut. 'Als de Amerikanen vertrekken, dan ga ik met ze mee!'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden