Afghanen opgewekt ter stembus

De Taliban zijn er niet in geslaagd de presidentsverkiezingen te verstoren. Ruim 7 miljoen Afghanen hebben hun stem uitgebracht. 'Een trotse dag voor een trots land.'

KABUL - Het zal nog weken duren voordat bekend is wie de presidentsverkiezingen in Afghanistan heeft gewonnen, maar nu al is duidelijk wie ze heeft verloren: de Taliban. Hun dreigement om de stembusgang met grootschalig geweld te verstoren, liep zeker in de steden uit op een anticlimax, en de opkomst was hoger dan verwacht: bijna 60 procent, volgens de eerste schattingen.


Volgens de Onafhankelijke Kiescommissie (IEC) hebben op deze kille, regenachtige zaterdag ruim zeven miljoen mensen gestemd, aanzienlijk meer dan de 4,5 miljoen die bij de vorige presidentsverkiezingen, in 2009, opkwamen. Het was 'een trotse dag voor een trots land', zei Ashraf Ghani, een van de drie voornaamste kanshebbers onder de acht kandidaten.


Ook wat betreft fraude waren deze verkiezingen, afgaand op de eerste meldingen, een groter succes dan die van vijf jaar geleden. Diverse campagneteams maakten gewag van fraudegevallen en dertig mensen werden aangehouden op verdenking van gesjoemel, maar het inzetten van meer dan 100 duizend Afghaanse vrijwilligers als waarnemer in de kieslokalen heeft kennelijk zijn vruchten afgeworpen. Wel kwamen veel kieslokalen stembiljetten tekort.


Enig voorbehoud is ook hier op zijn plaats. Bij de verkiezingen van 2009 bleek pas geruime tijd later dat in gebieden waar de opkomst zeer laag was, op grote schaal de stemboxen waren volgestopt ('ballot stuffing') met frauduleus ingevulde biljetten.


Over de gang van zaken zaterdag in de afgelegen gebieden is minder bekend dan die in de steden, waar de opkomst hoog was. Volgens een verslaggever ter plekke van The New York Times kwamen in grote delen van de oostelijke provincie Nangarhar nauwelijks kiezers opdagen.


Hoewel spectaculaire aanslagen zaterdag uitbleven, verliepen de verkiezingen zeker niet geweldloos. Volgens het Afghaanse ministerie van Binnenlandse Zaken kwamen bij confrontaties tussen veiligheidstroepen en opstandelingen 89 Taliban om het leven en 16 manschappen aan regeringszijde. Ook ontploften op diverse plekken bommen. Een op de acht stembureaus bleef dicht.


Landelijk waren ruim 350 duizend manschappen van leger en politie ingezet om de veiligheid te waarborgen. In Kabul waren zij alomtegenwoordig; niet alleen rond stembureaus, ook op kruispunten en schijnbaar willekeurige plekken in de stad. Auto's werden gecontroleerd, burgers moesten hun identiteitsbewijs tonen.


Een gespannen sfeer had dit alles niet tot gevolg. Veel kiezers toonden zich opgewekt en vastbesloten. Bij diverse stembureaus waren rijen mannen te zien, kalm wachtend in de miezerige regen.


'Dit is ons recht', zei de 48-jarige schooldirecteur Hedat Mardanzai, nadat hij samen met zijn kleinzoontje Ali (2) een stem had uitgebracht in de als stembureau ingerichte Zarghona High School. 'Hopelijk krijgen we een goede regering, die vrede brengt. Ik ben oud geworden in 35 jaar oorlog. Het is mooi geweest.'


Dat dit het weekend was van de Afghaanse kiezer, niet van de Taliban, vormt de 'essentie' van deze stembusgang, volgens Thijs Berman, hoofd van de EU-waarnemersmissie in Kabul. Hij wijst erop dat ook in de zuidelijke Talibangebieden lange rijen voor de stemlokalen stonden. 'Dit is een les voor iedereen die twijfelt aan de mogelijkheid van democratie in Afghanistan.'


Het zal nog mogelijk vijf weken duren voor de definitieve uitslag bekend is, maar deeluitslagen zullen deze week al beginnen binnen te komen. Algemeen wordt verwacht dat Ashraf Ghani, een technocraat met een verleden bij de Wereldbank, en Abdullah Abdullah, oud-minister van Buitenlandse Zaken, doorgaan naar een tweede ronde. De derde kanshebber is Zalmai Rassoul, ook een voormalige minister van Buitenlandse Zaken.


Het nieuwe staatshoofd zal het met veel minder buitenlandse steun moeten doen dan de huidige man, president Hamid Karzai. De gewapende opstand blijft echter de grootste uitdaging. De Taliban zijn - hun zwakke beurt dit weekend ten spijt - alles behalve verslagen.


'De euforie zaterdag bestond vooral in de stedelijke gebieden', zegt Graeme Smith, onderzoeker in Kabul van de International Crisis Group. 'Afghanistan is nog altijd een diep verdeeld land, met gebieden pro en contra de regering. De winnaar zal die kloof moeten overbruggen.'


Hedat Mardanzai schooldirecteur

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden