Afghanen kiezen in juni tussen Abdullah en Ghani

Abdullah Abdullah heeft met een verrassend groot aantal stemmen (44,9 procent) de eerste ronde van de Afghaanse presidentsverkiezingen gewonnen. Zijn grootste rivaal, Ashraf Ghani, kreeg 31,5 procent. Een tweede ronde tussen beiden zal waarschijnlijk plaatsvinden op 7 juni.

AMSTERDAM - De Onafhankelijke Kiescommissie (IEC) maakte de 'voorlopige definitieve' uitslag van de op 5 april gehouden verkiezingen zaterdag bekend. De klachtencommissie moet nog naar de resultaten kijken. Dat kan invloed hebben op de cijfers, maar de kans is klein dat Abdullah daardoor tot boven de 50 procent zal stijgen.


Zelf zei de koploper zaterdag dat hij, indien er geen malversaties waren geweest, zeker in één keer gewonnen zou hebben. Hij beriep zich op 'documenten' die dat zouden bewijzen. Abdullah voerde campagne met de leus 'Fraude is mijn grootste vijand'.


Een tweede ronde kan ook worden voorkomen als Abdullah en Ghani een deal sluiten over machtsdeling. Dan zou de één president worden en de ander premier. Dat wil zeggen na wijziging van de grondwet, want de functie van premier bestaat op het ogenblik niet.


Zo'n afspraak zou voorkomen dat het verarmde land opnieuw een kostbare stembusgang moet organiseren. Ook zou de overgangsperiode dan korter duren. Afghanistan heeft, met het vertrek van de meeste buitenlandse troepen in het verschiet, snel behoefte aan politieke duidelijkheid.


De kans op een onderhandse machtsdeling is niet groot. Beide kandidaten hebben ontkend zoiets te overwegen. In het bijzonder Ashraf Ghani sprak zondag met klem tegen dat hij bereid zou zijn het op een akkoordje te gooien met zijn belangrijkste tegenstander. 'We zijn vastbesloten aan de tweede ronde deel te nemen', zei hij. 'We geloven nog altijd vast in de overwinning.'


De 'etnische factor' zal in een tweede ronde opnieuw een grote spelen. De grote vraag daarbij is of Abdullah in staat zal zijn voldoende extra stemmen te vergaren onder de Pathanen - die vormen ongeveer 40 procent van de Afghaanse bevolking. Abdullah (53) is van gemengde afkomst; zijn vader is een Pathaan, zijn moeder een Tadjiek). Hij heeft altijd behoord tot een door Tadjieken gedomineerde alliantie in het noorden van het land.


Ashraf Ghani (65) is een Pathaan. Volgens de oude etnische logica in de Afghaanse politiek zullen de Pathaanse kiezers die in de eerste ronde op een van de zes andere kandidaten stemden, nu massaal naar hem overlopen. Maar zo eenvoudig zijn de zaken niet meer in Afghanistan.


Van groot belang zijn de gesprekken die achter de schermen nu al plaatsvinden tussen de twee koplopers en de zes andere kandidaten uit de eerste ronde. Zij kunnen Abdullah dan wel Ashraf Ghani hun steun beloven, ongetwijfeld in ruil voor een aantrekkelijke post in de toekomstige regering.


Interessant zijn vooral de achterbannen van de nummers drie en vier, Zalmay Rassoul (11,5 procent in de eerste ronde) en Abdul Rasul Sayyaf (7,1 procent). Beiden behoren tot de Pathaanse bevolkingsgroep. Vooral Rassoul lijkt ertoe geneigd de kant van Abdullah te kiezen.


Martine van Bijlert van het Afghanistan Analysts Network (AAN) in Kabul wijst erop dat Abdullah ook in de eerste ronde al een substantieel aantal Pathaanse kiezers heeft getrokken. 'Daar waren veel proteststemmen bij', zegt ze.


Een deel van die proteststemmen zou Abdullah volgens haar weer kunnen verliezen als hij met Rassoul en Sayyaf gaat samenwerken. Beiden worden beschouwd als vertegenwoordigers van de zittende macht, respectievelijk de 'oude politiek', die wordt gedomineerd door krijgsheren en patronagenetwerken.


Bijna 7 miljoen van de naar schatting 12 miljoen kiesgerechtigden hebben op 5 april hun stem uitgebracht, zo maakte de IEC zaterdag bekend. Circa 240 duizend stemmen werden afgekeurd, nog eens 200 duizend stemmen worden nader onderzocht. Van de kiezers was 36 procent vrouw.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden