InterviewBarigul, Afghaanse tolk

Afghaanse tolken moeten zo snel mogelijk weg: ‘Je wacht niet tot de Taliban je kinderen afslachten’

Een Nederlandse sergeant-majoor praat in het bijzijn van twee Afghaanse tolken met boeren in de provincie Uruzgan, juli 2008.	 Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Een Nederlandse sergeant-majoor praat in het bijzijn van twee Afghaanse tolken met boeren in de provincie Uruzgan, juli 2008.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Na twintig jaar verlaten de Verenigde Staten en hun bondgenoten Afghanistan. Vanaf zaterdag begint de terugtrekking van alle troepen, een operatie die op 11 september moet zijn afgerond. Afghaanse tolken die in dienst waren van Nederlandse militairen proberen in allerijl weg te komen. Zoals Barigul: ‘De Taliban willen wraak nemen op de tolken.’

‘Dit is zo’n grote verandering voor mijn gezin’, zegt Barigul (37) met een zucht. De Afghaanse tolk die kort geleden nog ondergedoken zat in door de Taliban heroverd gebied, maakt nu met zijn vrouw en vier jonge kinderen wandelingen door een groene buitenwijk in het oosten van Nederland. ‘Ik denk voortdurend aan de mensen die we hebben achtergelaten. Ik voel het, want ik weet hoeveel problemen ik zelf heb gehad.’

Barigul, een trotse Afghaan, loopt niet graag met zijn eigen leed te koop. Maar als hij spreekt over de tolken die nu nog klem zitten in Afghanistan valt de pijn van zijn gezicht af te lezen. Hoeveel tolken er precies nog zijn, is onbekend, maar volgens nauw betrokkenen gaat het om tientallen personen die, met hun gezinnen, in acuut levensgevaar verkeren nu westerse troepen zich uit Afghanistan zullen terugtrekken. Die operatie begint zaterdag.

‘Ik ken mensen die proberen naar Nederland te komen. Ze zijn druk aan het mailen met de Nederlandse ambassade in Kabul, maar ze voelen zich wanhopig omdat ze nog maar een paar maanden hebben om weg te komen. De Taliban staan klaar om de controle weer helemaal over te nemen. Iedereen kent de uiterste vertrekdatum, 11 september. Dan moet je weg zijn, liefst eerder want er zijn nu al explosies in de grote steden. Deze mensen willen een normaal leven, niet dat hun kinderen worden afgeslacht − zoals die vier kinderen die recentelijk werden onthoofd in Kabul.’

Barigul, die om veiligheidsredenen niet met zijn achternaam in de krant wil, werkte van eind 2005 tot eind 2008 voor de Nederlandse troepen in Deh Rawood, een stad én een district in Uruzgan. ‘Daar was een Nederlands militair kampement, Camp Hadrian, precies waar ik ben geboren en getogen. We gingen heel vaak op patrouille. Bomaanslagen langs de weg, hinderlagen, zelfmoordaanslagen, we hebben dat toen allemaal samen meegemaakt. Bij een zelfmoordaanslag is eerste luitenant Tom Krist gedood en ook zeventien lokale mensen, onder wie veel kinderen. Ik was zelf ook gewapend, wat vrij apart is voor een tolk. Maar ik moest mezelf en mijn familie verdedigen, mijn huis stond vlak bij de Nederlandse basis. Tijdens operaties kon ik ook Nederlandse militairen verdedigen. Ze vertrouwden me.’

Vanaf 2009 bewerkte Barigul een stukje land en was hij leraar − tot de oorlog weer oplaaide. Keerpunt was de recente moord op de plaatselijke politiecommissaris, Shah Mohammad Shah, eind juni 2020. ‘Hij was een sterke en dappere kerel, en hij hield alles rustig in de stad. Toen is hij naar Tarin Kowt gelokt, waar hij is gedood. En daarna keerden de Taliban terug.’

En toen moest u vluchten?

‘Absoluut. Na zijn dood nam zijn broer het over, maar die was minder sterk. De situatie verslechterde dagelijks. De oorlog kwam dichterbij. Dus we moesten vluchten, we waren bang. De Taliban kenden me heel goed, omdat ik voor de Nederlandse troepen had gewerkt. Ik was bezorgd voor mijn kinderen. Vaak kidnappen ze je kinderen en dan moet je kiezen: je kinderen verliezen of naar ze toe gaan − en dan kunnen ze alsnog besluiten jouw kinderen ook te doden.’

Barigul, de Afghaanse tolk. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Barigul, de Afghaanse tolk.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Hoe ging die vlucht?

‘Toen de Taliban oprukten, blokkeerden ze de weg tussen Deh Rawood en Tarin Kowt − dus ik kon die weg niet meer nemen. Mijn gezin nam een taxi naar Tarin Kowt en ik vluchtte naar een legerbasis van het Afghaanse leger (ANA). Daar heb ik me een paar maanden schuilgehouden. Ik had daar veel problemen, maar uiteindelijk hebben ze me op een helikopter gezet naar Tarin Kowt.’

Wanneer kwam u erachter dat er een nieuwe tolkenregeling was?

‘In de herfst van 2019 zag ik dat nieuws op tv, dat tolken zouden worden opgenomen door de landen waarvoor ze werkten. Toen heb ik Roy (Roy Grinwis, een Uruzgan-veteraan met wie Barigul heeft gewerkt, red.) opgespoord. Dat ging niet makkelijk, want waar ik woonde, is geen telefoon of internet. Maar een winkelier had een wifi-antenne en bij hem kon ik ook toegang tot internet kopen. Via Facebook vond ik Roy. Dat was geweldig, hij heeft me enorm geholpen. De ambassade heb ik talloze mails gestuurd, maar niemand antwoordde. Totdat ze wel antwoordden, wellicht vanwege die nieuwe regeling. En toen begon het werk aan de procedures waar je aan moet voldoen.’

U bent meer dan een jaar bezig geweest met het voldoen aan die procedures. Die tijd hebben tolken nu niet meer.

‘Voor sommige mensen is het vreselijk moeilijk. Ze moeten ver rijden of vliegen, door of over verschillende provincies, om in Kabul te komen. Sommigen moeten dat echt een paar keer doen, want de ambassade heeft regels en die kun je niet schenden. Maar het kan heel gevaarlijk zijn om die reis te maken, en moeilijk. Veel wegen worden geblokkeerd door de Taliban, dan moet je daaromheen.’

Uw geboortegrond is weer in handen van de Taliban.

‘Toen de Nederlandse militairen er waren, was niemand bang. Het was een veilige omgeving. De frontlijn was ver weg. De Nederlanders bouwden veel: moskeeën, kleine bruggen, scholen, waterpompen. Nu is het totaal anders. Waar destijds het Nederlandse Camp Hadrian was, is nu de frontlinie van de oorlog. Behalve het Afghaanse legerkampement is alles overgenomen door de Taliban.’

Dus alle geboekte vooruitgang is verdwenen?

‘Ja. Veel mensen hebben meegemaakt dat hun huizen gebombardeerd zijn in gevechten tussen regeringstroepen en Taliban. Toen ik ondergedoken zat, heb ik veel voorbeelden gezien van kinderen die bij het betreden van huizen op geïmproviseerde explosieven trapten en hun been of arm kwijtraakten. Die kwamen dan naar het ANA-kampement voor medische hulp.’

Hoe ging het toen de Taliban terugkwamen?

‘Er waren veel verschrikkingen. Om angst aan te jagen executeerden ze mensen in het midden van de bazaar − zodat iedereen wel moest toekijken. De politiebaas over wie ik het had, Shah Mohammad Shah, is door de Taliban opgegraven. Ze hebben zijn hoofd afgesneden en met vuil besmeurd. Het afgelopen half jaar was afschuwelijk.’

Wat zal er gebeuren na 11 september als alle westerse troepen zijn vertrokken?

‘Alles zal slechter worden dan ooit tevoren. De Taliban hebben geleerd politiek te bedrijven. Vroeger vochten en vochten ze − totdat iemand antwoordde. Nu houden ze zich in tot de internationale troepen weg zijn, maar direct daarna zal het beginnen. Er zullen veel doden vallen.’

En ze willen wraak nemen op mensen als u?

‘Tolken zijn de ogen voor Navo-troepen. Ze vertalen niet alleen, maar adviseren ook: ze kennen elk dorpje. Wat er is, en wat er niet is. De Taliban richten zich specifiek op deze tolken, ze willen wraak, want tijdens de militaire operaties hebben die tolken problemen voor ze veroorzaakt.’

Een van de achtergebleven tolken, ‘opa’, was een fenomeen onder Nederlandse militairen. Hoe gaat het met hem?

‘Sommige militairen konden zijn naam niet uitspreken, en omdat hij de oudste tolk was, noemde iedereen hem ‘opa’. Een heel goede man. Ik heb hem vannacht nog gesproken. Hij woont erg ver weg, dicht bij de Pakistaanse grens, heel gevaarlijk, en moeilijk voor hem om naar Kabul te komen. Hij zit in dat proces met de ambassade maar hij zit in grote problemen, want de weg naar Kabul wordt geblokkeerd door de Taliban. Er zijn procedures waarvoor hij naar de ambassade moet − maar dat kan niet. En zo krijgt hij zijn papieren niet rond. Je moet ook overal voor betalen, ook als dat officieel niet hoeft. Het lukte mij ook nauwelijks, ook financieel niet. Gelukkig heeft een vriend geholpen. Maar ‘opa’ zit vast, met zijn kinderen. Daarom wil ik de Nederlandse regering vragen die procedures te versnellen. Die mensen moeten daar weg.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden