Afgezwaaid & online

Nostalgie troef op de site dienstmakkers.nl. 150 Duizend oude soldaten halen er herinneringen op aan ontgroeningen en dorpsschonen, maar ook aan Srebrenica....

De mooiste tijd van zijn leven ligt al een kwart eeuw achter hem. 'Mocht op zondagavond de trein gaan, dan stap ik meteen in', zegt Johan Breedveld (47). De teletijdtrein, die hem terugbrengt naar het verleden, naar Nijmegen, naar de tijd dat hij zijn dienstplicht vervulde, als trompettist bij het Tamboerkorps van de Koninklijke Lucht macht. 'Jaha, mooiste tijd van mijn leven. Ik zeg volmondig ja.'

Ze hebben al een tijdje herinneringen aan vroeger zitten ophalen, postbode Johan Breedveld en eigen baas Fred de Jong (46), voormalig hoornblazer bij het Tamboerkorps.

Over de ontgroeningen, 'dat je op handen en voeten naar de doucheruimte moest kruipen en dan werd de kraan opengezet en was je drijfnat'. Over dronken oude dienstmaten. 'Hij was te laat en klom over de poort en daar stond de bewaking hem op te wachten, Uzi in de hand.' Over het verschil tussen de 'zandhazen' van de Landmacht en de deftigere militairen van de Luchtmacht. 'Jongens van de Landmacht die in de houding gaan staan, stampen altijd op de grond: baf! En wat doen de jongens van de Luchtmacht? Die schuiven netjes het voetje erbij.'

Wat ze zelf hebben uitgehaald?

Breedveld: 'Dat wil je niet weten.'

De Jong: 'Dat wil je niet wéten.'

De vrouw van Breedveld schatert. Ze zit schuin tegenover de mannen in de Vlaardingse flat en doet graag mee met de ouderwetse soldatenhumor. Als het gesprek uitkomt op een viersterrengeneraal: 'Die kan goed koken!'

Elk jaar bezoekt het echtpaar Breedveld de taptoe in Breda, altijd gaan ze naar de 'open avonden' van de Koninklijke Luchtmachtkapel. 'Het is bij mij gegroeid', zegt ze, tegenwoordig officieel ingeschreven als gezinslid bij Onze Luchtmacht. 'Ik weet hoe hij het naar zijn zin had. Als hij terug zou kunnen, zou ik meegaan.'

Johan: 'Het kan niet, hè.'

Maar het verleden komt nu wel dichtbij. Vorig jaar liet Breedveld zich op aanraden van Fred de Jong registreren bij dienstmakkers.nl, een site voor vroegere dienstplichtigen en militairen. 'Vind hier je oude maten terug!', belooft de site, opgericht in 2002. Ruim 150 duizend (oud)militairen hebben zich intussen aangemeld, van twintigers tot eind zeventigers. De laatste maanden gaat het hard: wekelijks laten zich tussen de 1500 en drieduizend belangstellenden registreren.

Klasgenoten

Volgens directeur Guy Spriggs, directeur van het Amsterdamse internetbedrijf Rosetta en beheerder van dienstmakkers.nl, zit de site op een omslagpunt. Vergelijkbaar met Rosetta's schoolbank.nl, de populaire internetpagina voor iedereen die in contact wil komen met oude klasgenoten. 'Toen zich daar eenmaal honderdduizend oud-scholieren hadden aangemeld, ging het ineens heel snel. Vanaf dat moment zag iedereen die zich aanmeldde wel iemand die hij of zij kende.'

School bank.nl telt nu 2,7 miljoen geregistreerden. Site-developer Peter Verweij denkt dat ook met dienstmakkers binnen een paar jaar de twee miljoen te halen is.

'De twee sites verschillen niet wezenlijk van elkaar', zegt Verweij. 'Het is een medium om mensen weer bij elkaar te brengen.' Opstekertje: de eerste kolonels hebben zich al aangemeld. 'We azen nog op een generaal', zegt Verweij. 'Dat zou net zoiets zijn als Jan Timmer die zich registreert bij schoolbank.nl.'

De grootste belangstelling komt van vroegere dienstplichtigen en militairen die samen op uitzending zijn geweest - een hechte groep. 'De dienstplicht maakte een onuitwisbare indruk op begin twintigers', zegt oud-beroepsmilitair Verweij. 'Het leger is een aparte maatschappij, met zijn eigen cultuur, zijn eigen maffigheden. Die jongens waren voor het eerst uit huis, zaten 24 uur per dag in een kamer, deelden lief en leed met elkaar, zaten soms samen in het buitenland.'

Srebrenica

Voorheen was het moeilijk voor afgezwaaiden om oude dienstmaten op te sporen. Het ministerie van Defensie kan geen adressen geven en in reünies moet je maar zin hebben, als ze al worden georganiseerd. 'En stel dat je iemand twintig jaar later belt die daar helemaal niet op zit te wachten', zegt Verweij. Op de site staan de geregisteerden keurig gerangschikt, op jaartal, legeronderdeel, eenheid of squadron, vaak met een verhaaltje erbij. Aanmelden is gratis, maar wie in contact wil komen met oude maten, betaalt 10 euro per jaar. Belangrijk voordeel: een mailtje is minder opdringerig dan een telefoontje.

Spriggs: 'Ik denk dat ze elkaar per mail pas de echte verhalen vertellen. Over wat zich heeft afgespeeld in Srebrenica lezen wij niets op de site. Dat bespreken ze onderling.'

Moeten ze bij de scholierensite soms teksten weghalen of foto's verwijderen, de deelnemers aan dienstmakkers.nl zijn veel onschuldiger. 'Op schoolbank.nl vind je nog weleens: meester die en die was een grote klootzak en hij deed het met kleine jongetjes', zegt Spriggs. 'Zoiets tref je nooit aan over een commandant op dienstmakkers.'

De bijdragen verhalen over de vroegere - zwaar gesubsidieerde - prijs van het biertje, legerauto's die in de prak zijn gereden, bezoeken aan de soldatenbar, allerhande legerstraffen en de namen van de dorpsschonen in de plaatsen waar de militairen waren gelegerd: Tanja uit Oirschot en Helga uit Seedorf, om maar een greep te doen. Veel foto's ook, van mascotte Kees de Bok, legerkroeg 'Nema Problema', tot stoere plaatjes van imposante vrachtwagens en tanks. Verweij: 'Hele generaties hebben hun rijbewijs in dienst gehaald.' En af en toe een foto van een blote dame. 'Hoort bij dat machocultuurtje van toen ze nog in dienst zaten.'

Peter Verweij was het meest geraakt toen hij een mail tegenkwam van een sergeant die met hem in Bosnië had gediend en daar in een hinderlaag was gereden. 'De laatste keer dat ik hem zag was hij er verschrikkelijk aan toe.' Guy Spriggs maakte mee hoe zijn vader reageerde op de Engelse variant van dienstmakkers: 'Hij werd ineens heel emotioneel. Als je zo'n lijstje namen ziet van je oude eenheid, zit er achter elke naam een verhaal. Die herkenning is de clou van dit soort sites.'

Twintig fotoalbums

Johan Breedveld heeft zijn eigen luchtmachtkamer, in z'n Vlaardingse flat. De trots van het huis. Aan de met foto's dichtgepleisterde muur een prominente plaats voor het diploma militair zwemmen, in de hoek een vitrine vol vliegtuigjes, drie trompetten op de vloer, verschillende uniformen aan de kapstok - nee, die passen niet meer.

Hij heeft nooit iets begrepen van de jongens die zich onder de dienstplicht uit probeerden te wurmen. 'Een week lang gevulde koeken eten en koffie drinken en verders niks om maar ziek te worden.' Terwijl: 'Die enorme kameraadschap, dat blijft je altijd bij. Veertien maanden doe je alles met elkaar: eten, drinken, slapen. Er waren jongens, die gingen jankend de poort uit als hun dienst erop zat. Jankend de poort uit. Sommigen bleven zelfs staan. Als kleine kinderen. Ongelooflijk.'

Hoornblazer Fred de Jong is minder fanatiek dan trompettist Breedveld, maar heeft evengoed twintig fotoalbums plus een paar dozen dia's over zijn periode bij het Tam boerkorps, waar hij na zijn diensttijd nog een paar jaar als beroepsmilitair aan koppelde. (Het laatste huiselijke dia-avondje was niet zo'n succes: zijn kinderen stoven alle kanten op toen het hoofdstuk luchtmacht aanbrak).

Bij de site hebben zich nu 68 oud-leden van het Tamboerkorps laten registreren. De Jong en Breed veld zijn al een eind op weg met het organiseren van een reünie, eind dit jaar. (Op geven: www.tbkklukkapel.planet.nl)

Pieter van Vollenhoven

Breedveld: 'Je merkt aan de reacties op de site dat er behoefte aan is. Aan een grootse reünie waarop je verhalen kunt vertellen, zoals wij nu doen. Weet je nog dit en weet je nog dat. Hoe langer je erover praat, hoe meer er naar boven komt.'

De Jong: 'Ik heb twee koninginnen meegemaakt. Ik ben zelfs bij de inhuldiging van Beatrix geweest.'

Breedveld: 'Wat het koninklijk huis betreft heb ik het meest gesproken met Pieter van Vollenhoven.'

De Jong: 'Die speelt piano.'

Breedveld: 'Die speelt heel goed piano. Sympathieke man.'

De Jong: 'Ik heb Bernhard een keer aangetroffen achter de rododendrons, bij Bron beek, waar we aan het spelen waren. Hij had er even genoeg van en ik ook. Heel normale man was dat, hoor, prins Bernhard.'

Breedveld: 'Prachtige herinneringen.'

De Jong begint aan een verhaal over een bus vol dronken Tamboerkorpsleden tijdens een reisje Duitsland, die allemaal omvielen in de sneeuw toen ze uit de wagen stapten. Breedveld praat over de keren dat hij de laadploeg van de Luchtmachtkapel hielp sjouwen en mee mocht dineren in de officiersmess, buitenkansjes waren dat. 'Altijd goed eten.' De vrouw van Breedveld vertelt over de moeite die ze heeft gedaan om bij de eo de opnamen van de taptoe in 1979 op te vragen. 'Toen was Johan close in beeld.' Helaas: de uitzending was niet meer te vinden.

De mannen buigen zich over elkaars fotoboeken.

Instemmend gebrom.

'Een knalgeel overhemd had ie aan. Ka na rie heette ie vanaf toen.'

'Die kon niet marcheren. Hij had o-benen.'

En zo kunnen ze nog uren doorgaan.

De vrouw van Breedveld heeft zich er allang bij neergelegd: 'Het is nostalgie. Die neemt alleen maar toe, als je ouder wordt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden