Afgezette Catalaanse premier Puigdemont mag deelnemen aan regionale verkiezingen

De Catalaanse ex-premier Carles Puigdemont kan ondanks zijn afzetting deelnemen aan de regionale verkiezingen die de Spaanse regering voor december heeft aangekondigd. Dat heeft een woordvoerder van de regering zaterdag gezegd. Volgens een opiniepeiling zouden tegenstanders van de Catalaanse onafhankelijkheid die verkiezingen winnen.

De Catalaanse ex-premier Carles Puigdemont. Beeld reuters

De regering in Madrid maakte zaterdag bekend dat de Spaanse vicepremier Soraya Saenz de Santamaria formeel de macht overneemt van het regionale bestuur in Catalonië. Dit in reactie op het besluit van het Catalaanse parlement, vrijdag, om eenzijdig de onafhankelijkheid uit te roepen. Daarnaast is ook de Catalaanse politiechef Josep Lluis Trapero uit zijn functie gezet.

De afgezette premier Puigdemont riep zijn aanhangers zaterdagmiddag op 'op vreedzame wijze' te protesteren tegen het ingrijpen van Madrid. Hij leek in een korte, tevoren opgenomen, tv-toespraak niet van plan zijn koers te wijzigen: 'We zullen doorgaan een vrij land op te bouwen'. Puigdemont werd geflankeerd door de Catalaanse en de Europese vlag, de Spaanse vlag ontbrak.

Puigdemont en zijn ministers staat mogelijk arrestatie te wachten wegens rebellie. Volgens de BBC heeft de separatistische leider zijn vrouw en dochters eerder afgelopen week het land uitgestuurd, om te voorkomen dat ze betrokken raken bij een eventuele escalatie van de politieke strijd.

'Neutraal' opstellen

De Belgische minister van migratie, Theo Francken, noemde het zaterdag 'niet onrealistisch' dat België Puigdemont politiek asiel zou verlenen indien de ex-premier hierom zou vragen. België is een van de weinige lidstaten van de Europese Unie waar burgers van andere EU-landen asiel kunnen aanvragen.

De Catalaanse politie houdt zich ondanks het ontslag van chef Trapero vooralsnog op de vlakte. De 17 duizend man sterke Mossos d'Esquadra wil zich 'neutraal' opstellen, blijkens een intern memo waarop persbureau Reuters zaterdag de hand wist te leggen. Net als de bevolking van Catalonië is de politie verdeeld over de vraag of de regio onafhankelijk moet worden. Desalniettemin 'moeten we beseffen dat het onze verantwoordelijkheid is de veiligheid van iedereen te waarborgen en incidenten te voorkomen', aldus het memo.

De ontslagen politiechef Trapero hangt al een rechtszaak boven het hoofd wegens opruiing, aangespannen door openbare aanklagers in Madrid. Onder Catalaanse separatisten is hij uitgegroeid tot een held, omdat hij op het dag van het referendum over onafhankelijkheid, 1 oktober, zijn mensen niet hard liet optreden - anders dan de Spaanse politiemacht die naar Catalonië was gestuurd om de 'illegale' stembusgang te voorkomen. Bij botsingen tussen kiezers en de Spaanse politie vielen toen enkele honderden gewonden.

Josep Lluis Trapero Beeld epa

Maandag moet blijken hoe de circa 200 duizend Catalaanse ambtenaren zullen reageren op het ingrijpen van de Spaanse regering. Gaan ze gewoon aan het werk of weigert althans een deel van hen orders vanuit Madrid op te volgen? In dat laatste geval kunnen ze in theorie ontslagen worden.

De Catalaanse hoofdstad Barcelona zet zich zondag schrap voor een nieuwe dag van protesten. De Societat Civil Catalan heeft tegenstanders van de onafhankelijkheid opgeroepen om 'een mars te houden om 'de eenheid van Spanje' te verdedigen en te protesteren tegen een 'aanval zonder precedent in de geschiedenis van de democratie'. Deze is om 12 uur vanmiddag begonnen. Een vergelijkbare mars bracht drie weken geleden honderdduizenden mensen op de been. Er worden vandaag geen pro-onafhankelijkheidsmanifestaties verwacht.

De EU heeft zich tot dusverre achter de Spaanse regering opgesteld. Antonio Tajani, de voorzitter van het Europees Parlement, verklaarde zaterdagavond tegen journalisten dat niemand Catalonië zal erkennen als onafhankelijk land. Tajani zei dat het onafhankelijkheidsreferendum onwettig was en de rechtsorde moet worden hersteld. Ook sprak hij zich uit tegen EU-bemiddeling, omdat de crisis 'een binnenlandse aangelegenheid' van Spanje is.

Vicepremier Soraya Saenz de Santamaria Beeld epa

Hoe het referendum in Catalonië afgleed naar een politieke crisis

Puigdemont, de geboren 'independentista'
Als het om 'zijn' regio gaat, is bakkerszoon Carles Puigdemont bereid ver te gaan. Hij is een geboren strijder voor een onafhankelijk Catalonië, die weigert tol te betalen bij de poortjes waar geen Catalaanse teksten op staan. Lees hier het profiel van Puigdemont:

Op school zijn de lessen in het Catalaans. Zo raar is die hang naar onafhankelijkheid dus niet.
Op school wordt de hang naar onafhankelijkheid met de paplepel ingegoten. Een reportage van onze correspondent in Spanje. (+)

'De ontgoocheling van Joegoslavië gaat de Catalanen ook ten deel vallen'
Puigdemont belooft de Catalanen gouden bergen als het land eenmaal onafhankelijk is. De kans op ontgoocheling is groot, waarschuwt Olaf Tempelman, oud-correspondent in het voormalige Joegoslavië.

Wat heeft de Catalaanse hang naar onafhankelijkheid zo doen oplaaien?
Het 'land' Catalonië heeft eigenlijk alles wat Spanje ook heeft: natuurschoon, een bruisende hoofdstad en hordes toeristen. Maar pas sinds een paar jaar is de roep om onafhankelijkheid écht serieus te nemen. Waarom? (+)

Hoe de zwijgende meerderheid de stilte verbrak
In Barcelona gingen honderdduizenden mensen de straat op om te protesteren tégen de onafhankelijkheid van Catalonië. Zij vormen een zwijgende meerderheid, die als de dood is voor een verdere escalatie van het conflict.

Een jongen demonstreert voor de Catalaanse onafhankelijkheid na de arrestatie van ambtenaren door de Spaanse regering, woensdag. Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.