nieuws Syrië

Afgewezen Syrische spion mag Nederland niet worden uitgezet

De asielzoeker die Nederland moet verlaten omdat hij vanuit Duitsland voor de Syrische inlichtingendienst heeft gewerkt, zal zeer waarschijnlijk niet terugkeren naar zijn thuisland. Nederland mag omwille van de veiligheid nog niemand uitzetten naar Syrië.

De Syrische hoofdstad Damascus, waar de verdachte met zijn inlichtingenwerk begon. Beeld EPA

De man reisde in oktober 2017 vanuit Duitsland naar Nederland, waar zijn vrouw en kinderen al woonden. Als soenniet en ambtenaar zou hij een potentieel doelwit zijn voor tegenstanders van het Syrische Assad-regime, beargumenteerde hij.

Hij vroeg asiel aan, maar de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) wees zijn verzoek af omdat de man vanwege zijn vroegere werkzaamheden voor de Syrische inlichtingendienst een gevaar zou vormen voor de openbare orde. Zijn beroep hiertegen werd deze maand door de rechtbank van Middelburg ongegrond verklaard. De man moet Nederland verlaten op basis van artikel 1F van het VN-Vluchtelingenverdrag, waarin staat dat asielzoekers die zich schuldig hebben gemaakt aan een misdrijf tegen de vrede, een oorlogsmisdrijf of een misdrijf tegen de menselijkheid geen recht hebben op bescherming. Ook krijgt de Syriër een inreisverbod van tien jaar.

Dit klinkt eenvoudiger dan het is: omdat het in Syrië nog niet veilig is, mag Nederland asielzoekers niet gedwongen terugsturen. De man zou alleen vrijwillig terug kunnen. Waarschijnlijker is dat hij in de illegaliteit belandt. Hij mag bij zijn vrouw en kinderen verblijven, die wél recht hebben op een verblijfsstatus, maar die lopen in dat geval het risico gekort te worden op hun huur- en zorgtoeslag.

‘Het Nederlandse beleid is hierin paradoxaal’, zegt Luke Korlaar, hoofd bescherming van de VN-Vluchtelingenorganisatie UNHCR. ‘Je wordt uitgesloten van een vluchtelingenstatus, maar in bepaalde gevallen kan Nederland niet gedwongen uitzetten en komt een persoon in de illegaliteit terecht.’

Dit geldt ook voor zo’n tweehonderd Afghanen die in limbo leven vanwege hun vermeende werkzaamheden voor de Afghaanse geheime dienst in de jaren negentig. Volgens de Nederlandse overheid was sprake van een roulatiesysteem, waarbij medewerkers steeds op andere afdelingen werden ingezet, waaronder de moord- en martelafdeling. Maar het roulatiesysteem wordt betwist, wat de status van de Afghanen discutabel maakt. De ChristenUnie stelde hier in 2017 nog Kamervragen over.

Namen doorsturen

De afgewezen Syriër werkte van 1993 tot 2013 voor de Syrische inlichtingendienst. In eerste instantie op het hoofdkantoor in Damascus, waar hij Engelstalige berichtgeving over Syrië vertaalde. Later werd hij overgeplaatst naar Duitsland, waar hij van 1999 tot 2003 werkzaam was voor de Syrische ambassade, in achtereenvolgens Bonn en Berlijn. De man verrichtte pr-werkzaamheden en stuurde de namen door van Syriërs die vanuit Duitsland actief waren voor de oppositie. Dit deed hij tot twee jaar na het uitbreken van de bloedige burgeroorlog, die aan honderdduizenden Syriërs het leven heeft gekost.

De man stelde geen weet te hebben van wat er gebeurde met de informatie die hij doorspeelde, maar de rechtbank vond dit geen geldig argument. In de tijd dat hij werkzaam was voor de veiligheidsdienst vonden er op grote schaal willekeurige arrestaties, detenties, martelingen en andere vormen van mishandeling plaats. De man was ‘de enige medewerker van de Syrische staatsveiligheidsdienst in Duitsland’, zo valt te lezen in het vonnis, en heeft zich ‘niet ingespannen om misdrijven te voorkomen’.

UNHCR gaat niet in op individuele zaken, maar pleit in het algemeen voor een ‘zorgvuldigere’ toepassing van het 1F-beleid in Nederland, waarbij het vluchtverhaal van het individu grondiger wordt bestudeerd. Nu wordt eerst gekeken of een asielzoeker op basis van strafbare feiten uitgesloten kan worden van een verblijfsvergunning. ‘Zo iemand staat dan al met 1-0 achter’, zegt Korlaar. Daarna pas volgt een analyse van het vluchtverhaal en de individuele omstandigheden om te beoordelen of een asielzoeker alsnog een verblijfsvergunning kan krijgen. Korlaar: Het kan best zijn dat iemand onder dwang dingen heeft gedaan omdat hij anders geëxecuteerd zou worden. Het is belangrijk dat dit wordt meegewogen en dat er bij aantoonbare strafbare feiten eventueel tot vervolging in Nederland wordt overgegaan.’ 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden