Reportage Broeikas als meststof

Afgevangen CO2, waar laat je het? Tuinders, is het antwoord van AVR

Als eerste afvalenergiecentrale van Nederland gaat AVR grootschalig CO2 afvangen. Tuinders zullen dit broeikasgas als meststof gebruiken. Het is een stap in de ontwikkeling van koolstofafvang in Nederland, een belangrijke pijler van het klimaatbeleid in het regeerakkoord.

De schoorsteen van afvalenergiecentrale AVR in Duiven. Wat je niet ziet vrijkomen is CO2. Beeld Hollandse Hoogte

De reusachtige schoorsteen van afvalenergiecentrale AVR in Duiven, waar elektriciteit en warmte wordt opgewekt uit vuilnis, puft onophoudelijk witte wolken. Zoals zoveel reusachtige schoorstenen in het landschap dat doen. Wat je ziet vrijkomen is waterdamp. Wat je niet ziet vrijkomen is CO2.

Jaarlijks gaat het om zo’n 400.000 ton CO2 per jaar. Maar dat zal teruglopen. AVR gaat het broeikasgas op grote schaal afvangen, als eerste afvalverbrander in Nederland.

De CO2 uit de rook wordt opgelost in water met een oplosmiddel, dat vervolgens met stoom wordt verhit, zodat de CO2 in pure vorm weer vrijkomt en wordt opgevangen. Een techniek die al in de jaren dertig bekend was.

Tuinders

Simpel genoeg dus. Het probleem met CO2 afvangen is echter: waar laat je het? Tuinders, is het antwoord van AVR. Vooral groentes als paprika’s en aubergines, maar ook enkele bloemensoorten, waaronder rozen, groeien sneller in hogere CO2 concentraties. Er zijn zelfs kassen die gas puur voor de CO2 verbranden, niet voor warmte, vertelt Berno Schouten van Nextgarden, energieleverancier in het kassengebied tussen Arnhem en Nijmegen dat door AVR afgevangen CO2 zal opkopen.

Ook tuinders moeten van de regering van het gas af en geothermische energie of zonnecellen leveren geen CO2 op – dat is immers precies het punt. ‘Maar zonder CO2 zullen tuinders nooit overstappen op duurzame energie,’ aldus Schouten. De CO2 die AVR in vloeibare vorm per vrachtwagen aan de deur zal afleveren, komt dus uitstekend van pas. De broeikasgasbesparing zit hem dus in het gas dat niet verstookt hoeft te worden door tuinders.

Landelijke vraag

De grote tuinbouwsector is de reden dat uitgerekend in Nederland wordt geïnnoveerd op dit gebied, denkt Earl Goetheer, die CO2-afvang onderzoekt bij TNO. Anders valt er geen droog brood mee te verdienen. De toepassingen van CO2 zijn beperkt, het is en blijft vooral een afvalstof die het klimaat verstoort.

Toch loopt ook AVR niet binnen: subsidies blijven nodig om de zaak rendabel te houden, zegt Michiel Timmerije, directeur energie en reststoffen van AVR. Niet voor niets vangt het bedrijf niet al zijn CO2 af, maar slechts een kwart. Voor meer is in de buurt geen vraag.

Landelijk wel. Timmerije schat de totale vraag in 2030 op twee miljoen ton CO2 per jaar. Als andere afvalenergiecentrales in Nederland ook hun CO2 verhandelen, kunnen ze aan een groot deel van die vraag voldoen. Als AVR ook zijn centrale in Rozenburg aanwendt, kan het bedrijf in totaal 800.000 ton CO2 afvangen, denkt Timmerije. Afvalverwerkers Twence en AEB hebben volgens AVR al plannen.

'Unieke' stap

Earl Goetheer van TNO is enthousiast over de ‘unieke’ stap van AVR. ‘De industrie kijkt wereldwijd naar dit project.’ Volgens André Faaij, hoogleraar energiesysteemanalyse aan de Universiteit Groningen, wordt met het project nuttige ervaring opgedaan met CO2-afvang, zodat het uiteindelijk, in de komende decennia, op echt grote schaal kan worden toegepast. ‘Dat is cruciaal, zeker voor Nederland, om de klimaatdoelen van Parijs te halen.’

Zowel Goetheer als Faaij denken dat er bij afvalverbranders veel te halen is: 2 megaton is ongeveer 1 procent van de totale CO2 uitstoot van Nederland, aldus Faaij. Maar om echt verschil te maken met CO2-afvang is er een grote CO2-infrastructuur nodig waar bijvoorbeeld ook gascentrales en staalfabrieken op aangesloten zijn, zeggen beiden. Met buizen en opslagtanks. En reservoirs in de Noordzee waar CO2 voor eeuwig opgeslagen kan worden. Als je daar CO2 in stopt van de bioraffinaderijen die gepland staan voor het stoken van biomassa, verwijder je zelfs netto CO2 uit de atmosfeer, legt Faaij uit.

Aandeel hernieuwbare energie gestegen

Het aandeel van hernieuwbare energie groeit: in 2017 kwam 6,6 procent van alle in Nederland gebruikte energie uit hernieuwbare bronnen, het jaar ervoor was dit 5,9 procent. Dat blijkt uit cijfers die het CBS vandaag naar buiten brengt. Het totale energiegebruik bleef in die tijd onveranderd.

Het gebruik van alle hernieuwbare bronnen steeg, maar de stijging van zonne-energie met 31 procent valt op. Ook het plaatsen van extra windmolens op zee vindt zijn weerslag in de cijfers: windenergie groeide met 15 procent. Biomassa blijft met 61 procent van het totaal de grootste hernieuwbare energiebron. Groei van deze bron (8 procent) is met name te danken aan de toename van vervoersmiddelen die rijden op biobrandstof.

Het CBS telt alleen daadwerkelijk verbruikte energie mee. Aardolie, waarvan plastic wordt gemaakt, is bijvoorbeeld niet meegenomen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.