Nieuws BKR-registratie

Afgestudeerden vrezen financiële moeilijkheden door BKR-plan om studieschuld te registreren

De Stichting Bureau Krediet Registratie (BKR) wil namens banken en kredietverstrekkers inzicht in de studieschuld van mensen. Lobbykantoor Hill+Knowlton Strategies moet daartoe de Tweede Kamer bewerken, zo blijkt uit een brief in handen van de Volkskrant. Het Interstedelijk Studenten Overleg (ISO) vreest dat afgestudeerden zo nog meer moeite krijgen om een hypotheek af te sluiten.

Een studentenprotest op de Dam, tegen het leenstelsel. Beeld ANP

Vanaf studiejaar 2015/2016 is de voormalige prestatiebeurs omgezet in een sociaal leenstelsel. Dat betekent dat de studieschuld niet langer deels wordt kwijtgescholden bij afstuderen binnen een bepaalde termijn; studenten moeten nu in alle gevallen hun volledige studielening terugbetalen. Wel beloofde de regering dat de studieschuld uitgezonderd blijft van registratie bij het BKR, zodat die schuld niet in de weg staat bij het verkrijgen van bijvoorbeeld een hypotheek.

'De beleidsprioriteiten van de minister zijn geheel tegenstrijdig met de praktijk rond de studieleningen', stelt het voorstel van het BKR, verwijzend naar het kabinetsvoornemen om meer bewustwording te creëren rond het aangaan van schulden. 'Die situatie maakt dat er nu een opportunity ligt om het registreren van de studieschuld ook in Den Haag breder onder de aandacht te brengen.'

De brief is gericht aan de leden van de Strategische Beleidscommissie van het Centraal Krediet Informatiesysteem, de databank van het BKR. Die commissie bestaat uit vertegenwoordigers van de financiële sector die gegevens leveren en betrekken van het BKR, en bijdragen aan het beleid van de organisatie.

Studieschuld onderwerp van gesprek en zorg

De studieschuld is de afgelopen weken hernieuwd onderwerp van gesprek en zorg. Een onderzoek van studentenbelangenvereniging ISO naar de invloed van de studieschuld op de hoogte van een hypotheek vestigde in augustus hernieuwde aandacht op een berekening van het Centraal Plan Bureau (CPB) uit 2014. Daarin voorspelt het CPB dat de studieschuld gemiddeld met veertig procent zal stijgen door invoering van het sociale leenstelsel, van 15 duizend euro naar 21 duizend euro per afgestudeerde.

Het ISO keek naar de praktijk bij de vijf grootste hypotheekverstrekkers in Nederland. Die wegen een studieschuld minder zwaar dan een 'consumptief' krediet, zoals een autolening. Toch becijferde het ISO dat een oud-student met een studieschuld van 21 duizend euro daardoor 25 duizend euro minder kan lenen om een huis te kopen, uitgaande van bruto jaarinkomen van 40 duizend euro.

Dat is tegen de afspraken, zegt het ISO. Het kabinet Rutte II slaagde er in 2014 nipt in om het sociale leenstelsel in te voeren. De wetswijziging vond doorgang dankzij de steun van de toenmalige oppositiepartijen GroenLinks en D66 aan het VVD, PvdA-kabinet, die nodig was voor een meerderheid in de Eerste Kamer. Beide partijen stelden een aantal harde voorwaarden voor die steun, waaronder de belofte dat de studieschuld bij niet bij het BKR zou worden geregistreerd en dus buiten beschouwing zou blijven bij een hypotheekaanvraag.

 Politiek kunst- en vliegwerk

Het was politiek kunst- en vliegwerk van de bovenste plank; de afspraak is door vaagheden omgeven. In de praktijk vragen banken wel degelijk naar de studieschuld van hypotheekaanvragers. Wie liegt dat hij geen studieschuld heeft - en daarmee conform regeringsbeloftes de studieschuld buiten beschouwing laat bij de aanvraag - loopt bij ontdekking het risico op problemen met de bank of verlies van de Nationale Hypotheek Garantie. Onderzoek van ING uit 2016 liet zien dat één op de zeven starters van plan was zijn studieschuld te verzwijgen.

'Wij erkennen dat het een hele lastige constructie is, waarvan we soms niet goed weten wat we ermee aan moeten', zegt ISO-voorzitter Tom van den Brink. 'Maar mensen hebben nu de vrijheid om zelf te bepalen of ze hun studieschuld opgeven of niet. Wij vinden het goed om die vrijheid te behouden.

'Bovendien: in de huidige praktijk, waarbij het voor starters moeilijk is een hypotheek te krijgen, willen wij graag dat banken meebewegen in plaats van een lobby van het BKR steunen om het systeem nog verder te formaliseren. Daarmee straffen ze oud-studenten voor het feit dat ze noodgedwongen een lening moeten aangaan om te studeren. Een studieschuld is ook heel iets anders dan een autolening: je mag een studieschuld afbetalen naar rato van je inkomen, en je mag er langer over doen.'

Van Engelshoven (Onderwijs) tegen BKR-registratie

Minister van Engelshoven van Onderwijs sprak zich al uit tegen het plan van BKR-registratie. Het ISO, bij monde van bestuurslid Sjoerd Stikvoort, zegt te hopen dat het plan daarmee een vroegtijdige dood sterft.

Maar zo zeker is dat niet. Het BKR is er nu juist om kredietverstrekkers volledig en accuraat inzicht te geven in de financiële situatie van potentiële afnemers van leningen. Daar hoort een studieschuld bij. Het kan op termijn moeilijk worden voor de regering om tegenover de bancaire sector vol te houden: u mag alles meetellen, maar niet deze lening.

Studentenorganisatie: studieschuld nekt kans op hypotheek

Een oud-student die jaarlijks bruto 40.000 euro verdient (iets meer dan een modaal inkomen), kan door zijn schuld ruim 25.000 euro minder lenen voor een huis. Dat becijferde het Interstedelijk Studenten Overleg in augustus.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.