Afgescheiden componisten beginnen bond

De 42 componisten die begin december het Genootschap van Nederlandse Componisten (Geneco) vaarwel hebben gezegd, hebben een nieuwe beroepsvereniging in de maak....

ROLAND DE BEER

Van onze verslaggever

Roland de Beer

AMSTERDAM

Volgens Peter-Jan Wagemans, voorlopig voorzitter van de 42, is de nieuwe componistenbond waarschijnlijk binnen twee maanden een feit. Een werkgroep bestudeert de formulering van de doelstellingen van de bond, en buigt zich over de netelige vraag welke eisen gesteld moeten worden aan het lidmaatschap.

Volgens Componisten '96 is het Geneco, dat tot voor kort een kleine 300 leden telde, als beroepsvereniging verwaterd 'omdat bijna iedereen die wel eens een paar noten heeft geschreven en van wie ooit iets is gespeeld lid kan worden. In het Geneco zijn te veel mensen verzeild geraakt die er eigenlijk niets te zoeken hebben. Wij zijn een minderheid geworden in onze eigen vakbond.'

Het Geneco heeft de directeur van het Haagse conservatorium Frans de Ruiter in december gevraagd een lijmpoging te ondernemen. Deze poging heeft niets opgeleverd.

De breuk in het Geneco werd rond 12 december manifest toen ruim veertig dissidenten - onder wie bijna alle prominenten uit de Nederlandse componistenwereld - uit het Geneco stapten omdat ze de kritiek van het genootschap op de werkwijze van het Fonds voor de Scheppende Toonkunst niet pruimden. Dit fonds steunt componisten met opdrachtsubsidies, jaarstipendia en meerjarige honoreringen.

Het Geneco wil het systeem van de meerjarige honorering en de stipendia aanpakken, en vindt dat componisten vaker per opdracht moeten worden gehonoreerd. Van zo'n verdeelsysteem zouden meer componisten kunnen profiteren dan nu. Het Geneco eist een 'duidelijker verband' tussen geld en werkprestatie, en vindt dat het Fonds ook bestuurlijk op de helling moet. Radicale Geneco-leden als de Tilburger Jo Sporck menen dat componisten hun lidmaatschap van adviescommissies en het bestuur van het Fonds hebben misbruikt 'om zichzelf en/of elkaar te verrijken'.

Vooral deze laatste stelling heeft de woede gewekt van componisten als Wagemans, Guus Janssen, Louis Andriessen, Theo Loevendie en Martijn Padding. Volgens Componisten '96 bestond er al overleg met het ministerie van OCW over een andere opzet van het Fondsbestuur, maar niet omdat er sprake zou zijn van misstanden. In de Geneco-wens tot een 'duidelijker verband' tussen geld en prestatie ziet Componisten '96 slechts een verkapte aantijging van collega's die teleurgesteld zijn over hun eigen carrière.

Volgens Wagemans schermt het Geneco met een rapport dat niet op deugdelijk onderzoek naar het tekortschieten van componisten is gebaseerd. Op de kwaliteit en de produktie van de meerjarig gehonoreerden en componisten met een jaarstipendium is volgens hem weinig aan te merken. 'De meerjarige honorering wordt elke drie jaar opnieuw bekeken, en de stipendia zijn ook niet heilig.'

Achtereenvolgende Geneco-besturen hebben verzuimd, zegt Wagemans, de agressie in te dammen van een groep 'die zich tegen ons richtte omdat wij wèl gehonoreerd werden en zij niks kregen. Dat heeft een eigen dynamiek ontwikkeld, van ''wij zullen dat zooitje eens aanpakken''.' Tot de uitgetreden groep horen Jan van Vlijmen, Klaas de Vries, Diderik Wagenaar, Jan Boerman, Otto Ketting, Klas Torstensson en Enrique Raxach. Veertien van hen hebben noch een stipendium, noch een meerjarige honorering. Het voorlopig bestuur bestaat behalve Wagemans uit de componisten Cornelis de Bondt, Padding en Janssen.

Componisten '96 zal zich waarschijnlijk voor een goed deel richten op dezelfde kwesties als het Geneco, dat ruim driekwart eeuw geleden door Jan van Gilse werd opgericht om te strijden voor een faire regeling van het muziekauteursrecht. Onderwerpen zijn, behalve Buma-Stemra, de uitgeverij Donemus, de aandacht voor Nederlandse muziek bij orkesten en ensembles, en de communicatie tussen componisten en OCW. De beroepsgroep maakt al jaren aanspraak op een groter jaarbudget voor het Fonds van de Scheppende Toonkunst dan de 2,8 miljoen die het fonds momenteel krijgt.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden