Afgeluisterde advocaten slepen Staat voor de rechter

Advocatenkantoor Prakken d'Oliveira spant samen met de Nederlandse Vereniging van Strafrechtadvocaten een kort geding aan tegen de Nederlandse Staat vanwege het afluisteren van advocaten door inlichtingendienst AIVD.

Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Ronald Plasterk en hoofd AIVD Rob Bertholee (R) tijdens de presentatie van het jaarverslag van de inlichtingen- en veiligheidsdienst in 2014. Beeld anp

Vorig jaar diende Prakken d'Oliveira een klacht in bij minister Plasterk van Binnenlandse Zakenvanwege het tappen van advocaten door de AIVD. Advocaten van het kantoor hadden vermoedens dat hun telefoons al langer werden afgeluisterd. Net zoals artsen en dominees kunnen zij aanspraak maken op een wettelijk verschoningsrecht. Onder zwaarwegende omstandigheden mag dit recht geschonden worden door geheime diensten.

Prakken d'Oliveira staat veel verdachten bij die interessant zijn voor de AIVD, onder wie Volkert van der G., Samir A., leden van de Hofstadgroep, de weduwen van Rawagede, dierenrechtenactivisten, PKK-leider Öcalan en recent Oussama C., verdacht van ronselen voor de jihad.

'Onbehoorlijk'

Onderzoek van toezichthouder CTIVD bevestigde de vermoedens van Prakken d'Oliveira. Sinds 2003 zijn van diverse advocaten van het kantoor de telefoons afgeluisterd en gesprekken uitgewerkt. De toezichthoudende commissie concludeerde dat de geheime dienst daarbij in sommige gevallen 'onbehoorlijk' heeft gehandeld.

Sinds 2007 is het interne beleid bij de AIVD voor verschoningsgerechtigden aangescherpt, maar ook daarna zijn volgens de toezichthouder 'ten onrechte' gesprekken en berichten van advocaten opgenomen en uitgewerkt.

Plasterk heeft in december het advocatenkantoor bericht over het onderzoek. Hij weigerde het rapport van de toezichthouder te openbaren omdat het inzicht zou kunnen geven in de werkwijze van de dienst. Uit de brief van Plasterk blijkt niet dat de AIVD gestopt is met het tappen van advocaten.

Michiel Pestman, een van de advocaten van het kantoor Prakken d'Oliveira: 'Het is treurig dat Plasterk niet zelf tot het inzicht komt dat dit niet kan. Daarom kunnen wij niet anders dan de rechter vragen onmiddellijk te stoppen met ons af te luisteren. Het is in het belang van de rechtsstaat dat wij vertrouwelijk met onze cliënten kunnen spreken. Anders kunnen wij onmogelijk de overheid controleren.'

EVRM

De advocaten achten het afluisteren in strijd met het Europees Verdrag van de Rechten van de Mens (EVRM) en het recht van de Europese Unie, zo blijkt uit de dagvaarding. Daarnaast hebben zij twee fundamentele bezwaren tegen de werkwijze van de AIVD.

Pestman: 'De afwegingen binnen de dienst zijn geheim. En de enige waarborg voor een zorgvuldige afweging is toestemming van de minister die verantwoordelijk is voor de AIVD. De slager keurt zijn eigen vlees.' De advocaten willen dat een onafhankelijke rechter vooraf het tappen van advocaten toetst. Zij wijzen ook op het systeem van nummerherkenning dat de politie al gebruikt. Dit systeem stopt automatisch het afluisteren als een verdachte met een advocaat belt.

Plasterk heeft in maart in reactie op Kamervragen laten weten geen noodzaak te zien tot het invoeren van een rechterlijke toets. Ook voor het instellen van nummerherkenning ziet hij 'geen aanleiding'.

Omdat de AIVD niet rapporteert over wie zij afluistert, is onbekend of de dienst meer gesprekken van advocaten opneemt.

De AIVD presenteert vandaag zijn jaarverslag.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden