Nieuws Topvrouwen

Afgelopen jaar welgeteld nul extra topvrouwen: ‘Beschamend en diep teleurstellend’

Er zijn vorig jaar per saldo nul topvrouwen bijgekomen in het beursgenoteerde bedrijfsleven. Zowel het percentage vrouwelijke bestuurders (6 procent) als vrouwelijke commissarissen (25 procent) nam niet toe. Daarmee blijft het ‘wettelijk streefcijfer’ van 30 procent vrouwen in de top nog steeds ver uit zicht. Het vrouwenquotum in 2020 komt daardoor steeds dichterbij.

Minister Lilianne Ploumen ondertekent een Europese samenwerkingsovereenkomst tijdens een bijeenkomst van de Stichting Topvrouwen. Beeld ANP

Het gebrek aan vooruitgang blijkt uit de jaarlijkse Female Board Index van hoogleraar Mijntje Lückerath. Slechts vijf van de 90 beursgenoteerde bedrijven hebben al minimaal 30 procent vrouwelijke bestuurders en commissarissen. Vorig jaar waren dat er nog zes. De kans op meer vrouwen op het pluche was er wel, maar werd niet benut. Bij 77 bedrijven zonder vrouw in de raad van bestuur werden vorig jaar 30 nieuwe bestuurders benoemd. Die waren allen man.

D66-minister Van Engelshoven van Emancipatie noemt de nieuwe cijfers ‘beschamend en diep teleurstellend’. ‘Afgelopen jaar zijn er bij 77 bedrijven met een geheel mannelijke raad van bestuur dus 30 nieuwe bestuurders benoemd, maar daar zit geen enkele vrouw tussen. Dat zijn 30 gemiste kansen. Ik heb ze de tijd gegeven tot 2019, maar ik verlies de hoop dat de wil er bij de bedrijven is.’ De minister laat weten dat ze ‘stevige maatregelen’ (lees: een quotum) niet zal schuwen.

VNO-NCW-voorzitter Hans de Boer noemt de cijfers uit de Female Board Index ‘teleurstellend’. ‘Dat is mede de reden dat wij bovenop alle acties die we al hebben lopen – de database met topvrouwen, netwerkevents, speeddates – extra acties in gang zetten, zoals een rondgang langs beursgenoteerde bedrijven de komende tijd. Het zou werkelijk een zwaktebod zijn als het straks tot een quotum moet komen om hier nu een keer verandering in te krijgen, maar deze nieuwe resultaten voelen absoluut niet goed.’

Mariëtte Turkenburg, voorzitter stichting Talent naar de Top, spreekt tijdens een ontbijt met topmanagers op Internationale Vrouwendag. Beeld ANP

Onderzoeker Mijntje Lückerath, verbonden aan de TIAS School for Business and Society, spreekt van een ‘somber beeld’. Met de nieuwe cijfers zou 30 procent vrouwelijke commissarissen pas in 2024 worden gehaald. Maar het aantal vrouwelijke bestuurders in de dagelijkse leiding van het bedrijf – de raad van bestuur – zou zelfs teruglopen, naar 3 procent in 2025. 

Dit voorjaar bleek al uit de Bedrijvenmonitor Topvrouwen, een breder onderzoek dan alleen beursgenoteerde bedrijven, dat het niet opschiet met meer vrouwen in de top. Minister Van Engelshoven noemde de resultaten van dat onderzoek ‘om te huilen’. De D66-bewindsvrouw wil de werkgevers onder leiding van VNO-NCW, die gruwen van een wettelijk vrouwenquotum, nog één kans geven om volgend jaar een grote sprong voorwaarts te laten zien. Anders dreigt ze in 2020 een vrouwenquotum in te voeren.

Op verzoek van Van Engelshoven keek Lückerath ook waarom bedrijven geen vrouwen benoemen. Bedrijven mogen onder het wettelijk streefcijfer blijven, maar moeten dan in het jaarverslag uitleggen hoe dat komt. Veel bedrijven volstaan bij die uitleg met de verklaring dat ‘gender’ maar een van de factoren is bij diversiteit, naast bijvoorbeeld leeftijd en culturele achtergrond. Ook zeggen sommige bedrijven nog steeds dat ze geen geschikte vrouwen kunnen vinden, hoewel er een database is met meer dan 1.500 potentiële kandidaten. Aandeelhouders van een bedrijf kunnen aan de bel trekken als ze de voortgang van meer topvrouwen (of de uitleg daarover) onder de maat vinden. Maar áls dat al gebeurt, heeft het weinig effect, aldus Lückerath.

Koning Willem-Alexander ontvangt het boek Top! uit handen van voorzitter van de Stichting Topvrouwen Marry de Gaay Fortman. Beeld ANP

Vijf van de 90 beursgenoteerde bedrijven voldoen al helemaal aan minimaal 30 procent vrouwelijke bestuurders en commissarissen: informatiebedrijf Wolters Kluwer, chemieconcern DSM, fiscaal adviseur Intertrust, bierbrouwer Heineken en IT-bedrijf Ordina. Vorig jaar waren nog zes bedrijven helemaal ‘topvrouwproof’. Twintig van de 90 bedrijven – waaronder flitshandelaar FlowTraders en bouwbedrijf VolkerWessels – hebben helemaal geen vrouwen in de top. Vorig jaar telde de Amsterdamse beurs achttien van zulke exclusieve mannenbolwerken (op toen 85 bedrijven).

De jaarlijkse peiling werd neerwaarts beïnvloed doordat de zeven nieuwe bedrijven die vorig jaar een beursnotering kregen geen vrouwelijke bestuurders hadden, en maar weinig vrouwelijke commissarissen. Vorig jaar vertrokken vijf vrouwelijke bestuurders en werden vijf nieuwe benoemd, waardoor hun aantal bleef steken op 13, op een totaal van 225 leden van de raad van bestuur.

Top-10 van bedrijven met het hoogste percentage vrouwen in de directie. Beeld Volkskrant Graphics
Het aandeel vrouwen op topfuncties. Beeld Volkskrant Graphics

Waarom Neelie Kroes radicaal van mening veranderde over vrouwenquota

‘Werken met gemengde teams levert betere resultaten op en een aangenamer werkklimaat. Dat heb ik zelf ook zo in Brussel ervaren. Bij gelijke geschiktheid heb ik altijd voor een vrouw gekozen’, zegt Neelie Kroes in de rubriek 180 graden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.