Afgedwongen medicatie is een schande

'Meid, wat krijgt die kleine?' Ik begreep mijn buurvrouw niet meteen. 'Nou, aan medicatie?' 'Oh dat? Nou niks. Hij is gewoon in een lieve bui', antwoordde ik.

Beeld Marcel van den Bergh

De kleine heeft ook wel eens een tantrum en daarvan was de buuv ook wel eens getuige. Hij raakt, mede vanwege zijn beperking, soms overprikkeld. Ik reageer stoïcijns op zowel krijsrazernij als op verwijtende blikken op straat. Zouden ze dan ook denken: gooi er wat in? Wij kunnen gelukkig zonder.

De Monitor wijdde onlangs een uitzending aan ouders die door school onder druk gezet worden hun kind, lastpak in de klas, ritalin of andere braafheidsbevorderende medicatie te geven. Ik wil de gevoelige discussie over de keuze van ouders voor Ritalin hier buiten beschouwing laten. Persoonlijk ben ik terughoudend. Maar ik treed niet in de beslissing van andere ouders. Uit mijn omgeving weet ik dat de keuze voor medicatie zeer goed overdacht is, na slapeloze nachten op betraande kussens. Uit wanhoop gemaakt, omdat het gedrag van het kind het gezin ontwricht. Maar als je als ouder thuis een rustig kind hebt, dat zich op school ongelukkig voelt of misdraagt, is door school afgedwongen medicatie niet alleen geen oplossing, het is onethisch. Een inbreuk op de rechten van het kind.

De uitzending ging niet over Passend Onderwijs, maar dit thema hangt hier wel mee samen. Kinderen met een beperking als ADHD of autisme moeten in de mal van een reguliere, vaak overvolle klas gewurmd worden, waar vaak onvoldoende kennis van en aandacht voor hun beperking is. Bovendien wordt de school afgerekend op prestaties. Uit overmacht vestigen scholen kennelijk hun hoop op medicatie.

Vorig jaar luidden kinderpsychiaters de noodklok luidden over het te makkelijk voorschrijven van Ritalin. De lange termijn effecten zijn onduidelijk. Hoogleraar pedagogiek Micha de Winter schatte dat de diagnose ADHD te snel gesteld wordt: in slechts in 10 procent van de gevallen gaat het echt om een ernstige stoornis. Ook werd duidelijk dat ADHD door slaaptekort kan worden veroorzaakt. 135.000 kinderen in Nederland tussen de 4 en de 18 (4,5 procent) gebruiken Ritalin, becijferde de Gezondheidsraad vorig jaar.

Toegenomen prestatiedruk en afgenomen tolerantie voor afwijkend gedrag hebben de vraag opgestuwd, stelt men. Ik zou daar nog aan toevoegen dat de jongste generatie al kan swipen voordat ze kunnen tijgeren. Begrijp me niet verkeerd, natuurlijk is het fijn een medicijn te hebben dat wat windows voor je sluit zodat je iets minder informatieprikkels hoeft te verwerken.

Ritalin klinkt als een wondermiddel. Ik zou er zelf ook best baat bij hebben. Al chaotisch van nature ben ik als multitaskende, alleenstaande moeder een niet-afmaker pur sang. Een georganiseerder, succesvoller bestaan lonkt. Alleen de bijwerkingen... methylfenidaat kan de bloeddruk verhogen, een risicofactor voor hart- en vaatziekten. Meer dan 10 procent van de gebruikers kampt met slapeloosheid, nervositeit en hoofdpijn. Volgens de psychiaters is ritalin als eerste behandelkeus alleen passend bij een ernstige vorm van ADHD.

In mijn tijd werd ADHD nog niet als zodanig 'herkend'. Misschien had ik een fijnere jeugd gehad als mijn pestkoppen zich suf geslikt hadden. Wellicht waren ze dan te verdoofd om de vechtscheiding van hun ouders op een kwetsbaar slungelhuilebalkje als ik af te reageren. Later, bij mijn eindexamen, blowden sommige klasgenoten tegen de tentamenvrees. Bepaald niet bevorderlijk voor hun uitslag. Nu kopen leerlingen Ritalin voor een euro per pilletje van ADHD- klasgenootjes, lees ik op scholieren.com. Breindoping heet het, een soort tentamen-epo. In theorie word je geconcentreerd en ben je plots intens geboeid door wat je moet leren. Hoewel een meisje aangeeft dat ze als een trein door haar stof heen gegaan was, maar op het tentamen alles kwijt was.

Nederlanders houden van Frankrijk, maar als je de Franse ADHD-benadering ter sprake brengt, jaag je hen op de kast. Franse psychiaters benaderen ADHD psychosociaal in plaats van bio-neurologisch en prefereren gezinscoaching en therapie boven medicatie. De Ritalinhype begon in Amerika. Maar als ouder heb je in de VS meer mogelijkheden je kind aan het traditionele schoolsysteem te onttrekken en alternatieven te bieden, zoals thuisonderwijs. Nederland is Amerikaans scheutig met kindermedicatie maar het onderwijs is star in het bieden van maatoplossingen voor kinderen met schoolproblemen. Het resultaat: excessen als afgedwongen medicatie. Niet alleen een schijnoplossing. Een schande.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden