Vier vragen Brexit

Afgang voor Johnson, maar moet hij nu ook aftreden?

De Britse premier Boris Johnson. Beeld AP

Labour zal de Conservatieven zo veel mogelijk schade willen toebrengen. En Johnson zelf? ‘Hij zal proberen een cirkel vierkant te maken.’

Wat gaat het Lagerhuis doen?

Het is onwaarschijnlijk dat Jeremy Corbyn met een motie van wantrouwen komt. Hij wil pas verkiezingen nadat uitstel van Brexit een feit is. Dit heeft niet alleen te maken met de angst voor een No Deal. Wanneer er uitstel komt breekt Johnson zijn belofte dat de Britten op 31 oktober de EU verlaten, waarna The Brexit Partij een deel van het Conservatieve electoraat kan wegsnoepen. Dat is gunstig voor Labour. Ook als de Britten met een deal de EU verlaten, kan Labour profiteren van de afgesleten stem op rechts.

Wat gaat het parlement dan wel doen? 

Labour wil proberen de Conservatieven zo veel mogelijk schade toe te brengen. Dat kan de regering er middels een motie toe te dwingen het advies te publiceren om het parlement voor vijf weken te verdagen (de zogenoemde ‘prorogatie’). Tevens zullen leden van de oppositie zoveel mogelijk mails en memo’s van Johnson en diens adviseurs in handen willen krijgen, zoekend naar bewijzen dat het parlement en de koningin met opzet op het verkeerde been zijn gezet. Dat kan zelfs leiden tot afzetting.

De regering op zijn beurt zal mogelijk twee nieuwe verzoeken tot verdaging van het parlement indienen. Komende week vindt het Conservatieve partijcongres plaats, wat drie werkdagen in beslag neemt. Tevens wil de regering het parlement enkele dagen voor de troonrede ontbinden. Zulke verzoeken zijn gebruikelijk en zullen weinig weerstand oproepen.

Wat zijn de gevolgen voor Brexit?

De Europese Commissie wilde niet reageren op de uitspraak. Brussel houdt de handen voor de oren, om niet te worden afgeleid door de geluiden die de Britse Brexit-oorlog veroorzaakt. De EU wil slechts een ding: zo snel mogelijk een deal. De interventie van de geleerde Lords en Ladies verandert daar niets aan. Johnson heeft meerdere malen gezegd dat het parlement zijn werkzaamheden om tot een goed akkoord te komen moeilijker maakte door een No Deal uit de vergelijking te halen. Door de verdaging van het parlement terug te draaien wordt het volgens de premier nog moeilijker.

Met de uitspraak heeft het Supreme Court Johnson er in ieder geval aan herinnerd dat er met ’s lands wetten niet te spotten valt. Johnson blijft erbij dat de Britten de EU eind volgende maand hoe dan ook gaan verlaten, maar dat hij ook het No Deal-verbod van het Lagerhuis gaat respecteren. Hoe dit samengaat blijft een raadsel. ‘Hij probeert een cirkel vierkant te maken’, verklaarde voormalig Supreme Court-rechter Jonathan Sumption eerder deze week op de BBC, eraan toevoegend dat de premier niet zozeer liegt alswel een absurde positie inneemt.

Politiseert de rechtspraak?

Tien jaar geleden verlieten de Lords of Appeal in Ordinary, beter bekend als de Law Lords, het Hogerhuis. De aanwezigheid van ’s lands hoogste rechters in het parlement werd gezien als een inbreuk op de scheiding der machten. Voortaan vormden ze The Supreme Court, zetelend aan de andere kant van het parlementsplein. Anders dan Amerikaanse zijn de Britse rechters politiek neutraal en houden ze zich zo ver mogelijk verwijderd van politieke vraagstukken. Voor deze ene keer, zo staat in het arrest, wilden ze een uitzondering maken.

Dat alle elf Supreme Court-rechters tot een gelijkstemmig oordeel zijn gekomen bewijst dat ze hun spierballen wilden tonen en de regering op haar plaats wilde zetten. Volgens critici zetten ze hiermee een precedent en gaan ze op de stoel van politici zitten. ‘Het grote probleem is dat we de Rule of Law nu aanzien voor The Rule of Lawyers,’ zegt de bekende historicus David Starkey. Hij wijst op de onder Willem III van Oranje opgestelde Bill of Rights waarin staat dat ‘de handelingen in het parlement niet moeten worden bestreden of in twijfel worden getrokken in een ander hof of op enkele andere plek.’

De uitspraak heeft geleid tot voorstellen om rechters voortaan door kamerleden te laten horen voordat ze tot de Supreme Court toetreden, net zoals in de Verenigde Staten gebeurt. Een ander gevolg is dat rechters, meer dan nu al het geval is, kwetsbaar worden voor politiek getinte aanvallen.

Meer over Johnson en de Brexit

Johnson wacht furieus onthaal
Het Britse Lagerhuis gaat weer aan het werk. Een motie van wantrouwen lijkt onwaarschijnlijk, bang als zijn tegenstanders zijn voor een No Deal-Brexit.

Parlementariërs demonstratief aan het werk
Eerder had een Schots gerechtshof al geoordeeld dat het parlement ten onrechte was ontbonden door de regering-Johnson. Parlementsleden meldden zich vervolgens demonstratief bij het verlaten Lagerhuis om daar gewoon aan het werk te gaan.

Chaos is compleet
De chaos is compleet in de Britse politiek. Hoe staan de verschillende spelers er nu voor?

Ultimatum
De Franse president Emmanuel Macron en de Finse premier Annti Rinne hebben de Britse regering vorige week te verstaan gegeven dat premier Boris Johnson voor het eind van deze maand met gedetailleerde plannen moet komen voor een nieuw Brexit-akkoord.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden