Affaire bedreigt Noord-Ierse vrede

Premier Robinson verzweeg het geknoei van zijn vrouw. Als hij aftreedt, vergroot dat de instabiliteit in Noord-Ierland.

Als de auto van een Engelse politieagent zou worden opgeblazen in een Engels provincieplaatsje, waarbij de agent bovendien levensgevaarlijk gewond raakte, zou het land wekenlang te klein zijn. Maar als zoiets in Noord-Ierland voorvalt, resulteert dit in de landelijke Britse pers hooguit in korte berichten. Het wordt bijna normaal gevonden.

Vorige week ontplofte er een bom onder de auto van een katholieke politieagent in de Britse provincie. Het was overduidelijk het werk van militante republikeinse groepen, strevend naar een verenigd Ierland, die het vredesproces willen verstoren. Geloofsgenoten die ‘heulen’ met de van oudsher protestantse politiemacht zijn hierbij een geliefd doelwit.

Schandaal

Maar ook in Noord-Ierland is deze aanslag geen onderwerp van gesprek. Op dezelfde dag brak een schandaal los dat doet denken aan een goedkoop filmscript, maar dat een veel grotere bedreiging vormt voor de stabiliteit in de provincie.

Aanleiding is het gedrag van de vrouw van de protestantse Noord-Ierse premier. Deze Iris Robinson (60), een christen-fundamentalist die een zetel heeft in het Britse Lagerhuis, bleek een affaire te hebben gehad met een 19-jarige.

Haar echtgenoot Peter Robinson oogstte aanvankelijk sympathie toen hij de affaire – bijna in tranen – op de televisie onthulde, hierbij vermeldend dat zijn berouwvolle vrouw een zelfmoordpoging had gedaan. Maar intussen wankelt ook zijn eigen positie, sinds lokale BBC-journalisten aan het spitten sloegen.

Iris bleek 50 duizend pond (55 duizend euro) te hebben aangenomen van bouwbedrijven, zodat haar minnaar een cafeetje kon beginnen. Premier Robinson raakte op de hoogte van dit feit, maar verzweeg dit – net als zijn vrouw.

Troubles

De nu ontstane politieke crisis is het laatste wat Noord-Ierland (1,8 miljoen inwoners) kan gebruiken. Sinds 2007 regeert een wankele coalitie van protestanten en katholieken, die samen proberen het verleden te doen vergeten. Het is bijna zoiets als Israëli’s en Palestijnen die de macht delen. Tijdens de Noord-Ierse Troubles vielen de afgelopen decennia 3.500 doden.

De samenwerking begon warempel veelbelovend, dankzij een uiterst onwaarschijnlijk duo. Premier Ian Paisley, de ooit zo gevreesde pro-Britse dominee, bleek door één deur te kunnen met de katholieke voorman Martin McGuinness, in een vorig leven commandant bij het republikeinse terreurleger IRA. Maar Paisley (nu 83) trad in juni 2008 terug, en maakte plaats voor Robinson. Sindsdien gaan de zaken moeizamer.

Robinson en McGuinness mogen elkaar niet. Bovendien worstelen de twee kampen al maanden met het heetste hangijzer in het proces waarbij Londen steeds meer bevoegdheden overdraagt aan Belfast: de verzelfstandiging van de Noord-Ierse politie.

Onderdrukking

Protestanten hebben het nu nog voor het zeggen bij de politie, al treden er steeds meer katholieken in dienst. Veel protestanten, inclusief Robinson, kunnen dit moeilijk verkroppen. Omgekeerd staat de politie in katholieke ogen symbool voor de eeuwenoude Britse onderdrukking van de Ieren.

Tijdslimiet na tijdslimiet is al verstreken in het politiedossier. Al voor het Robinson-schandaal uitbrak, werd gevreesd dat het hele vredesproces als een kaartenhuis zou kunnen instorten.

Verwacht wordt dat Iris Robinson haar Lagerhuiszetel dezer dagen zal opgeven. Maar als ze haar man meesleept in haar val, zijn de gevolgen in Belfast moeilijk te overzien. Dat moet mogelijk het hele kabinet opstappen, inclusief Martin McGuinness, en zit de provincie plotseling zonder regering.

In het huidige klimaat van wantrouwen – de hardliners aan beide zijden roeren zich steeds luider – zal het een zware opgave zijn snel weer een coalitie te vormen. Als dat niet lukt en het machtsvacuüm lang aanhoudt, zal Londen de opstandige provincie weer direct gaan besturen.

Noord-Ierland kan dan makkelijk terugvallen in oude gewoonten. Enerzijds leveren steeds meer paramilitaire groepen die er de afgelopen decennia op los moordden hun wapens in. Vorige week zei de protestantse Ulster Defence Association (UDA) zijn voorraad vernietigd te hebben. Maar anderzijds twijfelt niemand eraan, of in boerenschuren op het platteland liggen nog voldoende wapens om veel ellende te veroorzaken.

De Noord-Ierse premier Peter Robinson (AFP PHOTO/Peter Muhly )
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden