Milieu

Afbreekbare plastic supermarktzakjes blijken niet af te breken

De afbreekbaarheid van bioplastic boodschappentasjes en supermarktzakjes valt enorm tegen. Zelfs na drie jaar afbraaktijd in de bodem of in zee kan je in sommige  tasjes nog twee kilogram boodschappen stoppen, blijkt uit onderzoek van de Universiteit van Plymouth.

Gratis en eveneens niet-afbreekbare plastic tasjes in Londen in 2007. Beeld EPA

Engelse supermarkten verstrekken vaak bio-afbreekbare tasjes en zakjes voor de boodschappen als alternatief voor de gangbare plastic draagtas. Goed tegen de plasticsoep, is het idee. De afbreekbaarheid van dat bioplastic valt echter reuze tegen, blijkt nu uit onderzoek van de Universiteit van Plymouth. ‘Zelfs na drie jaar afbraaktijd in de bodem of in zee kan je in sommige van die tasjes nog twee kilogram boodschappen stoppen’, schrijven ze in een toelichting op gisteren gepubliceerd onderzoek in Environmental Science and Technology.

De onderzoekers bekeken vijf verschillende soorten plastic zakjes. Naast de gangbare ‘fossiele’ plastic (HDPE) tas, gaat het om tasjes van composteerbaar, bio-afbreekbaar en twee soorten zogeheten oxo-degradeerbaar materiaal. Van composteerbare zakjes is de claim dat ze gewoon met groente- en fruit en tuinafval (gft) mee kunnen en micro-organismen ze vervolgens omzetten in compost.

Te land te zee en in de lucht

De onderzoekers begroeven de vijf verschillende zakjes in de bodem, lieten ze in zee hangen en stelden ze bloot aan de lucht. Elke negen maanden noteerden ze het zichtbare verval en de teruglopende treksterkte. Na negen maanden in de open lucht begonnen alle vijf tasjes in snippers uit elkaar te vallen, waarschijnlijk bros geworden door uv-licht. Het composteerbare exemplaar loste na negen maanden verblijf in zee op, maar was na 27 maanden nog aanwezig in de bodem.

De twee oxo-degradeerbare en het conventionele plastic tasje bleven na drie jaar in bodem en zeewater zelfs nog geschikt als draagtasje. ‘Je verwacht van een als bioafbreekbaar gelabelde plastic tas dat hij sneller afbreekt dan een conventionele plastic tas. Uit onze studie blijkt van niet. Er moeten standaarden komen’, zegt onderzoeksleider Richard Thompson van University of Plymouth.

Bij Wageningen University & Research (WUR) vindt Karin Molenveld het jammer dat de samenstelling van de tasjes niet is vermeld in de publicatie. ‘Het is niet te zien wat ze nu precies hebben onderzocht en ze hebben niet goed naar de bio-afbraak gekeken.’ Volgens haar verloopt de afbraak van plastic in de bodem niet snel door de lage temperatuur en gebrek aan zuurstof. In een industriële composteerinstallatie gaat de afbraak sneller doordat temperatuur, vocht en zuurstof ideaal zijn voor de micro-organismen. ‘In zee zitten geen schimmels en slechts weinig bacteriën, dus ook daar is de afbraak traag.’

Zijn er ook in Nederland afbreekbare tasjes op de markt die helemaal niet zo afbreekbaar zijn? Volgens WUR komen oxo-degradeerbare tasjes in Nederland nauwelijks voor. ‘Het is een typisch Engelse trend. In België zijn ze verboden. De EU werkt aan regelgeving om deze kunststoffen uit te bannen’, aldus Molenveld.

Zogeheten ‘oxo-degradeerbare’ tasjes na 3 jaar ondergedompeld in de zee (links) en begraven in de bodem (rechts). Beeld Environmental Science and Technology

Plasticsoep

Bij Kennisinstituut Duurzaam Verpakken (KIDV) bevestigt directeur Chris Bruijnes de slechte afbreekbaarheid in de bodem wegens ongunstige omstandigheden. ‘Ook in het water is meestal te weinig zuurstof en microbiële activiteit voor afbraak. En van oxo-degradeerbare plastics weten we dat ze niet afbreken tot koolzuurgas en water, maar door toegevoegde chemicaliën en de invloed van zonlicht en zuurstof uiteindelijk uiteenvallen in microplastics. In zee dragen ze dus bij aan plasticsoep. We ontraden ze in Nederland.’ 

Bio-afbreekbaar is een rekbaar begrip, aldus het KIDV. Directeur Bruijnes meldt dat composteerbare zakjes waarvan een logo aangeeft dat ze met het gft-afval mee kunnen, niet altijd doen wat ze beloven. ‘De afbraak duurt zó lang dat ze er toch uitgezeefd moeten worden in de composteerinstallatie en alsnog verbrand. Die composteerbaarheid moet beter. ’ Bruijnes heeft een tip. ‘Neem gewoon een degelijke boodschappentas. Die breekt niet af en kun je eindeloos hergebruiken.’

Blauwe bessen in plastic, een yoghurtpak met een plastic dop, een zak snoep. Wie erop let, komt erachter hoeveel producten door plastic zijn omhuld. Is het mogelijk om plasticvrij te leven, en hoe pak je dat aan? V-vlogger Lia Koetsenruijter deed een week haar best.

Plasticsoep in zee komt vooral van visserij en scheepvaart

De hoeveelheid plastic in zee is sinds de eeuwwisseling aanzienlijk toegenomen. Het meeste is afkomstig van visserij, zo bleek recent uit een onderzoek.

Het team rond de Delftse ‘oceaanschoonmaker’ Boyan Slat concludeerde eerder al dat de plasticsoep in de Stille Oceaan vooral bestaat uit grote stukken afval van visserij en scheepvaart. Voordeel: het ruimt wel makkelijker op.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.