Advocaten van Anders Breivik zullen vrijspraak vragen

De advocaten van Anders Behring Breivik die vanaf maandag terechtstaat voor zijn aanslagen in Noorwegen waarbij vorig jaar 77 personenen omkwamen, zullen vrijspraak vragen. Dat hebben Noorse media vrijdag gemeld.

AMSTERDAM - Breivik stelt dat hij met zijn aanslagen heeft gehandeld uit zelfverdediging, zo zei hoofdadvocaat Geir Lippestad gisteren tegen de Noorse krant Dagbladet. Breivik ziet zichzelf als een 'krijger' die Noorwegen en Europa verdedigt tegen een volgens hem op handen zijnde overname door moslims.


Lippestad erkent dat Breiviks argumentatie waarschijnlijk weinig succes zal hebben. Als advocaat heeft hij echter geen andere keus dan de argumenten van zijn cliënt naar voren te brengen. 'We begrijpen dat deze eis niet zal slagen, maar we zijn verplicht om zijn argumenten kenbaar te maken. Wat we zullen doen is hem vragen stellen, zodat hij kan uitleggen wat hij bedoelt.'


De belangrijkste vraag in de rechtszaak zal zijn of Breivik toerekeningsvatbaar is. De Noorse rechts-extremist liet op 22 juli een bom ontploffen bij het regeringsgebouw in Oslo waarbij acht personen omkwamen. Daarna vertrok hij naar het eiland Utøya waar hij al schietend 69 deelnemers aan een jeugdkamp van de Arbeiderspartij vermoordde. De meeste slachtoffers waren tieners.


Breivik heeft zijn aanslagen bekend, maar ontkent schuldig te zijn. Zijn advocaten zullen bepleiten dat de Noor uit zelfverdediging heeft gehandeld. Breivik zelf wil nadrukkelijk niet ontoerekeningsvatbaar worden verklaard.


Twee psychiatrische onderzoeken, die in opdracht van de rechtbank zijn verricht, hebben totaal verschillende conclusies opgeleverd. Volgens het eerste rapport was Breivik psychotisch tijdens en na zijn daden en lijdt hij al jaren aan paranoïde schizofrenie. Het tweede rapport stelt dat Breivik níet psychotisch was tijdens zijn daad.


Noorwegen is het enige land ter wereld waar verdachten die tijdens hun daad psychotisch of bewusteloos waren automatisch ontoerekeningsvatbaar zijn. Zij zijn niet schuldig en worden dus vrijgesteld van gevangenisstraf. In Nederland, Finland en Zweden moet er een verband bestaan tussen de geestesziekte en de daad.


Ook in Noorwegen is nu discussie ontstaan over de grote rol die de psychiatrie speelt bij het bepalen van de strafmaat. 'Er kunnen verschillende vormen van psychoses zijn waarbij mensen toch verantwoordelijk zijn voor hun daden', zegt Tor Ketil Larsen, psychose-expert aan de Universiteit van Stavanger tegen de krant Aftenposten. 'Denk aan iemand die waanvoorstellingen heeft, maar tegelijkertijd drugsverslaafde is. Die moet rationele handelingen verrichten zoals het kopen en prepareren van de drugs en wellicht geld stelen. Volgens het Noorse recht kan hij niet worden gestraft als hij een misdaad pleegt. Dat strookt misschien niet met het rechtsgevoel van de bevolking.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden