Advocaten: 'KLM heeft Iraniërs ten onrechte teruggestuurd naar Teheran'

KLM heeft zes Iraanse passagiers ten onrechte de toegang tot de Verenigde Staten ontzegd na de aankondiging van het inreisverbod door de Amerikaanse president Donald Trump. Dat zeggen mensenrechtenadvocaten Wil Eikelboom en Marq Wijngaarden van advocatenkantoor Prakken d'Oliveira. Een rechtelijke uitspraak in de staat Massachusetts van 29 januari maakt het mogelijk om iedereen toe te laten, ongeacht het verbod.

Een vliegtuig van KLM op Schiphol. Beeld ANP

'Alle zes Iraniërs hebben geldige papieren', zei Wijngaarden dinsdagmiddag. 'KLM kan ze dus zonder problemen naar Boston (in de staat Massachusetts) laten vliegen.' In de rechtelijke uitspraak wordt specifiek gemeld dat passagiers met een immigrantenvisum toegelaten moeten worden. 'Vier van de zes Iraniërs hebben zo'n visum', aldus Wijngaarden. Ook de andere twee voldeden aan de toelatingseisen. Er gaat een rechtstreekse KLM-vlucht van Schiphol naar Boston.

De nieuwbakken president Trump ondertekende zaterdag een decreet met daarin een tijdelijk reisverbod voor reizigers uit zeven islamitische landen, waaronder Iran. De rechtbank van Massachusetts ging daar zondag tegenin toen deze oordeelde dat reizigers in ieder geval tot en met 5 februari 2017 welkom zijn op Logan Airport, het internationale vliegveld van Boston. De Amerikaanse douane zou luchtvaartmaatschappijen als KLM bovendien moeten informeren dat reizigers niet zullen worden vastgehouden of teruggestuurd vanwege Trumps decreet, aldus de rechter.

Net als de advocaten denkt het Nederlands Juristen Comité voor de Mensenrechten (NJCM) dat de gestrande Iraniërs gewoon naar Boston hadden kunnen afreizen. 'De uitspraak van de rechter in Massachusetts heft alle effecten van het decreet voor deze vluchthaven tijdelijk op', zegt advocaat Jelle Klaas van de mensenrechtenorganisatie. 'De regels die vóór het decreet golden, gelden nu nog steeds.' Voor KLM bestond daarmee geen bezwaar meer om de reizigers naar Boston te vliegen.

KLM-woordvoerder Koen van Zijl denkt daar anders over. 'De rechtelijke uitspraak ligt nu bij onze juridische afdeling. Daar wordt naar gekeken, maar wij hebben van de Amerikaanse autoriteiten begrepen dat het inreisverbod voor heel de VS geldt. Er zijn geen uitzonderingen.' Vier van de zes gestrande Iraniërs vlogen daarom dinsdagmiddag rond 17 uur terug naar Teheran, op kosten van KLM. De andere twee, een echtpaar, bleef in Nederland achter. 'Ze hopen dat er nog een oplossing kan worden gevonden in de komende dagen', aldus Eikelboom. In de tussentijd moeten zij op Schiphol verblijven.

Luchtvaartmaatschappijen hebben de plicht vooraf te controleren of passagiers aan de criteria voldoen om toegelaten te worden tot hun eindbestemming. Ze riskeren een boete als ze zich hier niet aan houden en moeten bovendien de passagiers op hun kosten weer mee terugnemen.

Demonstranten protesteren op Schiphol tegen het inreisverbod van Trump. Beeld anp

Procederen

Wijngaarden en Eikelboom hebben de gestrande Iraniërs zondagavond op Schiphol geadviseerd om te procederen tegen KLM. Toch kozen de vier van hen voor de veilige weg en vlogen ze terug naar Teheran. 'Zo'n procedure is nooit eerder gevoerd', verklaarde Eikelboom dinsdagmiddag. 'Het is niet duidelijk wat hier de uitkomst van zal zijn. Het duurt zeker een paar dagen voordat zo'n kort geding in behandeling wordt genomen. De passagiers wachten nu al dagen. Ze krijgen maaltijdbonnen van KLM, maar dat is het dan.'

Onder de gestrande Iraniërs zat naast het echtpaar dat nu nog op Schiphol verblijft nog een ouder echtpaar. Ze hadden een jaar gewacht op een visum om hun in Amerika woonachtige kinderen op te zoeken. Ook twee jonge wetenschappers die in Amerika een postdoctoraal aan een universiteit zouden doen, kwamen vast te zitten op Schiphol.

De luchthaven gaf de twee advocaten toestemming met de Iraniërs te praten. Ze werden daarvoor tijdelijk uit de vertreklounge achter de douane gehaald, waar ze sinds zaterdag zaten. Omdat ze geen Schengenvisum hebben, mochten ze het vliegveld niet verlaten.

Discriminatieverbod

Eikelboom en Wijngaarden zullen contact opnemen met Amerikaanse advocaten, zodat die het inreisverbod kunnen aanvechten. 'Dat gaat volgens het Amerikaanse recht. Vermoedelijk is het decreet in strijd met het discriminatieverbod', zegt Eikelboom.

Het visum van de Iraniërs is nog enkele maanden geldig, dus mogelijk wordt het decreet in die periode aangepast. In dat geval kunnen ze alsnog naar Amerika afreizen. Ook een optie is om het via een andere luchtvaartmaatschappij dan KLM te proberen. Het is nog onduidelijk of alle maatschappijen zich aan het inreisverbod van Trump houden.

Eikelboom: 'Het gaat hier om mensen die al een visum hebben gekregen voor de VS. Het decreet ging in toen ze in de lucht zaten. Als ze direct naar de VS waren gevlogen, dan waren ze daar gewoon aangekomen. Maar ze hadden de pech dat ze een tussenstop op Schiphol hadden.'

Demonstranten op Schiphol. Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden