InterviewTjalling van der Goot

Advocaat Tjalling van der Goot: ‘Nalatig met besmetting omgaan kan strafrechtelijk worden vervolgd’

Wie zich niet houdt aan de maatregelen die worden genomen om het coronavirus in te dammen, kan strafrechtelijk worden vervolgd. Dit schrijft advocaat Tjalling van der Goot in een ingezonden brief in de Leeuwarder Courant.

Strafrechtadvocaat Tjalling van der Goot.

De mogelijke consequenties zijn niet mals: een besmet iemand die zich onttrekt aan gedwongen isolatie of quarantaine hangt een celstraf van vier jaar of een boete van 87 duizend euro boven het hoofd. En een besmet persoon die ‘onvoorzichtig of nalatig’ omgaat met zijn besmetting, kan worden vervolgd voor dood door schuld. Maximumstraf: twee jaar cel.

Ook artsen die een coronabesmetting niet bij de zorginstanties melden, begeven zich op glad ijs. Het beroepsgeheim geldt in coronatijden niet: op niet-melden staat maximaal twee maanden cel of een geldboete van 4.350 euro.

De kans dat de straffen ook daadwerkelijk worden uitgedeeld is klein, geeft advocaat Van der Goot toe. ‘Het is vooral theoretisch, er zitten allerlei juridische haken en ogen aan.’ Maar, zo zegt hij ook: ‘Het is goed dat burgers worden gewaarschuwd voor de risico’s als ze zich niet aan de regels houden. De rechtstaat blijft gewoon overeind.’  

Het strafrecht ligt nu toch nagenoeg stil?

‘Klopt, maar er blijven verschillende mogelijkheden bestaan. De meest voor de hand liggende is dat een proces-verbaal wordt opgemaakt als iemand de regels overtreedt. Net zoals dat altijd het geval is, zal achteraf worden gesanctioneerd. Dat kan nu wat langer duren dan gebruikelijk: er vindt tijdelijk nauwelijks politieonderzoek plaats en alleen in uitzonderlijke gevallen is ruimte voor voorlopige hechtenis of snelrecht. In deze tijd wil je er geen gedetineerden bij hebben. Bovendien: een arts die zich niet aan de regels houdt, wil je nu niet aanpakken. Meer voor de hand liggend zou een voorbeeld zijn waarbij iemand onvoorzichtig met zijn besmetting omgaat.’

Daar moet dan toch wel bewijs voor zijn?

‘Ja, dat is altijd lastig in dit soort zaken. Want als je in een supermarkt bent en een ander raakt geïnfecteerd, hoe bewijs je dan dat jij diegene bent zich onvoorzichtig heeft gedragen? Maar als er een-op-eencontact is geweest en je kunt uitsluiten dat er andere oorzaken aan de orde zijn geweest, dan valt dat bewijs wel te leveren.

‘In de bekende Groninger hiv-zaak, die ons kantoor (Anker&Anker) heeft gedaan, heeft iemand bewust anderen geïnfecteerd met hiv (door besmet bloed te injecteren, red.), met de gedachte: als iedereen geïnfecteerd is, hoeven we niet meer voorzichtig te zijn en kunnen we onbeschermd seks hebben. Daar was opzet in het spel. 

‘De Hoge Raad, het hoogste rechtelijke orgaan, heeft in 2003 al een formulering gekoppeld die raakt aan deze materie: op een moment dat iemand bewust een aanmerkelijk risico neemt, mag je spreken van opzet. 

‘Dit is ook van toepassing op corona. Als je weet dat je besmet bent en je gaat naar een ruimte met meerdere mensen, zonder afstand in acht te nemen, dan neem je bewust het risico om anderen te infecteren. Als iemand daardoor komt te overlijden, dan kan dit juridische gevolgen hebben.’

Luchtfoto van een vrijwel lege Dam in Amsterdam.Beeld ANP

Kan het organiseren van een bijeenkomst met meer dan honderd man worden bestraft?

‘Ja, dat gaat op basis van de noodverordeningen die de veiligheidsregio’s – grofweg gaat het hier om de provincies – hebben opgesteld. Daarin staan heel compact de bepalingen die het kabinet afgelopen zondag heeft aangekondigd, zoals geen bijeenkomsten met honderd man, sluiting van de cafés en sauna’s. Als er nieuwe maatregelen bijkomen, zoals het niet toestaan van bezoek in verpleeghuizen, dan worden die in de noodverordening opgenomen, zodat hierop kan worden gehandhaafd.

‘Niet alleen de politie en marechaussee heeft hiertoe de bevoegdheid, maar ook alle gemeentelijke toezichthouders en buitengewone opsporingsambtenaren. Zij mogen geen boete uitdelen, maar wel een proces-verbaal opstellen. Het negeren van een maatregel uit de noodverordening geldt als een overtreding. Dit kan worden bestraft met een hechtenis van hoogstens drie maanden of een geldboete van maximaal 4.350 euro.’ 

Is het juridisch ook mogelijk om mensen die geen 1,5 meter afstand tot elkaar houden te bestraffen?

‘Die 1,5 meter-regel staat niet in de noodverordening. Het is niet voor de hand liggend, maar stel dat een opsporingsambtenaar of een politieagent op basis van die noodverordening zegt: jullie moeten meer afstand houden, dan is dit juridisch gezien een aanwijzing. En als iemand zich daar niet aan houdt, dan is dat strikt genomen een strafbaar feit.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden