Advocaat nabestaanden kapers De Punt hint op meineed door mariniers

De mariniers die moeten getuigen in het treinkapingsproces 'hebben hun verklaringen overduidelijk op elkaar afgestemd. Ook verklaren zij in strijd met de waarheid. Dat is strafbaar.' Dit zegt advocaat Liesbeth Zegveld, die de belangen van de nabestaanden van twee kapers behartigt. Zij overweegt deze week, als de verhoren van alle twaalf mariniers zijn afgerond, aangifte te doen wegens meineed.

Advocaten Liesbeth Zegveld (M) en Brechtje Vossenberg (L). Beeld anp

Sinds maandag 25 september getuigen twaalf mariniers die in 1977 betrokken zijn geweest bij de beëindiging van de treinkaping bij het dorpje De Punt over de dood van zes van de negen Molukse kapers. Centraal staat de vraag of de kapingsleider en de enige vrouwelijke gijzelnemer omkwamen in een vuurgevecht met de mariniers, zoals de Nederlandse regering steeds heeft betoogd, of dat zij ongewapend en gewond in de trein zijn geëxecuteerd, zoals onder meer zou blijken uit forensische en autopsierapporten.

In de verhoren tot dusver hebben mariniers steeds verklaard dat hun commandant hen voor twee bijeenkomsten heeft uitgenodigd om vooraf over dit proces collectief te praten met advocaat Geert-Jan Knoops, die door de de staat is ingehuurd om de getuigen 'moreel' bij te staan. Daarnaast blijken alle getuigen individueel twee keer op het kantoor van Knoops te zijn geweest ter voorbereiding op de openbare verhoren.

Dinsdag verklaarde een marinier dat Knoops hem tijdens die voorbereiding verschillende omstreden passages voorlas uit het boek De Molukse Acties van Peter Bootsma, gevolgd door de vraag wat de getuige van die passages vindt. In het boek zijn belastende getuigenissen van mariniers opgetekend. Ook heeft Knoops alle getuigen de geluidsband laten horen die door een marinier tijdens de beëindigingsactie werd opgenomen. Daarop is onder meer te horen hoe door mariniers is geroepen: 'Deze is dood?' 'Ja nu wel.' En: 'Ik heb ze allebei kapotgeschoten.'

Een van de getuigen heeft onder ede verklaard zijn eigen stem te herkennen, maar ontkent dat de uitspraken zijn gedaan, tot verbazing van de rechters, die de authenticiteit van de opname benadrukten. Andere mariniers zeggen zich deze belastende uitspraken niet te kunnen herinneren.

Deze voorbereiding van getuigen strekt veel verder dan 'morele bijstand', zegt advocaat Liesbeth Zegveld, die de verklaringen, vaak onderling tegenstrijdig, 'meinedig' noemt. Opvallend is dat de drie rechters die de verhoren afnemen, steeds dieper ingaan op de vraag hoe de mariniers zich op de verhoren hebben voorbereid. Afgelopen vrijdag verklaarde de plaatsvervangend eenheidscommandant van destijds dat hij, samen met anderen die leiding gaven aan de beëindigingsactie, voorafgaand aan dit proces door de secretaris-generaal van het ministerie van Defensie is uitgenodigd om eveneens over de getuigenverhoren te komen overleggen. Een ander zegt dat de mariniers 'moesten komen naar' de presentatie van het overheidsonderzoek naar de beëindigingsactie.

Op 4 september, tijdens de regiezitting, uitte raadsvrouw Zegveld al haar ongenoegen dat alle mariniers door dezelfde advocaat - Knoops - zouden worden bijgestaan, hoewel zij onderling mogelijk tegenstrijdige belangen hebben.

Vandaag is het laatste getuigenverhoor. Dan wordt de groepscommandant gehoord die in het boek De Molukse Acties heeft verklaard dat hij de enige vrouwelijke kaper, Hansina Uktolseja (21), van dichtbij 'de volle laag' heeft gegeven 'met mijn uzi'. Getuige 2D, die bij deze commandant was tijdens de beëindigingsactie, heeft dinsdag echter onder ede gezegd dat die verklaring niet klopt. Vorige week heeft ook de groepscommandant van de eerste aanvalsploeg een verklaring afgelegd die tegenstrijdig is met die van de mariniers over wie hij de leiding had.

Lees verder over de treinkaping bij De Punt en de bestorming door mariniers

'Waarom is mijn zoon bij De Punt geëxecuteerd?' (+)
Max Papilaja was de leider van de Molukse treinkaping bij De Punt in 1977. Voor het eerst in bijna veertig jaar doen zijn nabestaanden hun verhaal.

Hoe de FBI de mariniers van De Punt verleidde
Op 11 juni 1977 bestormden militairen de gekaapte trein bij De Punt. Twee mariniers spraken er al in de zomer van 1977 over tegen een FBI-agent, met de bijnaam De Rots. Hun openhartigheid leidde destijds tot diplomatieke ophef. Een reconstructie.


'SECRET': de rapportage van kolonel Duffield over de kaping bij De Punt (+)
Het is 22 juli 1977, zes weken nadat bij het gehucht De Punt in Noord-Nederland de langste treinkaping in de wereldgeschiedenis met geweld is beëindigd. Kolonel Duffield, de Britse defensieattaché in Den Haag, verstuurt een uitgebreid verslag aan zijn superieuren in Londen. Lees hier wat er in staat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden