Nieuws Rechters Hoge Raad

Advocaat Jebbink wraakt alle strafrechters Hoge Raad en vergelijkt hen met Milli Vanilli: ‘Die moesten ook hun Grammy inleveren toen bleek dat ze hun liedjes niet zelf inzongen’

Strafpleiter Willem Jebbink, bekend als de advocaat van Astrid Holleeder en Pim Fortuyn-moordenaar Volkert van der G., heeft alle strafrechters van de Hoge Raad gewraakt. ‘Deze strafrechters delen het geheim van de raadkamer met alle collega’s, dat is strijdig met de grondwet.’

Advocaat Willem Jebbink arriveert bij de Hoge Raad waar zijn wrakingsverzoek wordt behandeld. Jebbink heeft in een lopende rechtszaak alle strafrechters van de Hoge Raad gewraakt. Beeld ANP

Volgens Jebbink kunnen collega-rechters het oordeel van het aangewezen rechtscollege beïnvloeden ‘of zelfs overrulen’, zonder dat de burger daar weet van heeft. En dus zonder dat de burger zo’n collega-rechter bij belangenverstrengeling kan wraken.

In de zaak van zijn cliënt, een mensenrechtenactivist, vroeg Jebbink of ook andere dan de aangewezen rechters mee beraadslagen. Toen de Hoge Raad daarover geen mededelingen wilde doen, besloot hij alle elf strafrechters van de Hoge Raad te wraken. ‘Dat is nogal wat’, zegt Jebbink. ‘Je vraagt als burger aan de hoogste Nederlandse rechter wie jouw zaak beoordeelt of beïnvloedt, en het antwoord luidt feitelijk dat dat geheim is.’ Op papier staan slechts drie namen, zegt hij, terwijl veel meer rechters aan de zaak meedoen en daarin zelfs een beslissende stem hebben.

In de openbare behandeling van zijn principiële wrakingsverzoek, maandag, vergeleek Jebbink de rechters op papier met Milli Vanilli – ‘het fameuze popduo waarvan in 1990 bleek dat ze niet zelf hun liedjes inzongen. Zij hebben daarvoor hun Grammy Award moeten inleveren’.

Verregaande beïnvloeding

Uit juridisch onderzoek en een openbare toespraak van Hoge Raad-president Maarten Feteris blijkt dat het gebruikelijk is dat rechters van de Hoge Raad strafzaken beraadslagen met de volledige strafkamer van elf rechters, dus ook met rechters die niet op de zaak zitten. Uit een promotieonderzoek van rechtssocioloog F. Bruinsma blijkt dat een of twee niet-aangewezen rechters soms het aangewezen rechtscollege verregaand beïnvloeden of zelfs van een ander oordeel weten te overtuigen. ‘Een deskundige reserve-rechter kan zo een positie krijgen die vergelijkbaar is met die van een zittend raadsheer, zeker als hij nota’s, concepten en amendementen in een zaak schrijft’, aldus Bruinsma in zijn proefschrift.

En in het handboek Cassatie in strafzaken schrijft voormalig vicepresident van de Hoge Raad Leo van Dorst: ‘Kopieën van het concept-arrest (concept-vonnis) worden gezonden aan alle leden van de strafkamer.’ En in een voetnoot: ‘Aan dat [raadkamer-]debat kunnen alle leden van de kamer deelnemen, ook als zij niet zijn belast met de behandeling en beslissing van de zaak.’

Europees Hof

Twee jaar geleden deed gepensioneerd advocaat Ulli d’Oliveira aangifte tegen de Hoge Raad wegens deze ‘schending van de grondwet en het internationaal recht’. Het Openbaar Ministerie seponeerde de zaak destijds, maar d’Oliveira verwacht dat het Europees Hof over de Nederlandse praktijk anders zal oordelen: ‘Ik sprak laatst een Duitse rechter van het Internationaal Strafhof en die was verbijsterd over deze Nederlandse praktijk. Dat schenden van het raadkamergeheim is in Duitsland volstrekt ondenkbaar.’ Ook in Engeland is dit volgens hem geen toegestane praktijk.

Naar aanleiding van d’Oliveira’s aangifte heeft de Hoge Raad het raadplegen van collega-rechters geformaliseerd in een ‘Protocol’, maar dat ontbeert volgens Jebbink ‘elke juridische en democratische basis’.

Dat het beraadslagen met niet-aangewezen hoogste rechters in Nederland ‘normaal wordt gevonden’, blijkt volgens Jebbink uit het feit dat het door hem gewraakte rechtscollege maandag niet op de zitting aanwezig was. ‘Zij hadden vandaag de kans hier uit te leggen waarom de manier waarop zij beslissen en zich laten beïnvloeden volgens hen in de haak is. Kennelijk vinden ze dat niet nodig.’

Waarom die geheimzinnigheid?

Emeritus-hoogleraar strafrecht Theo de Roos noemt het een ‘lastige zaak’: ‘De Hoge Raad gaat over rechtseenheid – dat alle neuzen van haar rechters dezelfde kant op staan en hun gedrag daarop afstemmen. Zo bezien is het best verdedigbaar dat je iedereen raadpleegt en laat meedenken. Maar ik snap niet waarom deze in vakkringen bekende praktijk niet gewoon naar Jebbink is gecommuniceerd. Waarom doet de Hoge Raad daar naar buiten toe geheimzinnig over? Je moet klare wijn schenken over je eigen beslissingsmodel.’

De wrakingskamer van de Hoge Raad hoopt voor Kerstmis uitspraak te doen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden