Adviseurs werken vanuit de rol van opdrachtgever

Hoeren van het bedrijfsmanagement, intellectuele lichtgewichten en charlatans. Aldus adviseurs over adviseurs. Zeventien vooraanstaande consultants ontleden hun collega's in de bundel Organisatie-advies: wat is dat?...

De auteurs schetsen een scherp portret van hun vakgenoten. De adviseurs zijn om te beginnen minder onafhankelijk dan hun eigen gedragsregels doen vermoeden, constateert Joep Bolweg, vice-voorzitter van advieskantoor Berenschot en hoogleraar aan de postdoctorale adviseursopleiding van de Vrije Universiteit. 'Veel van het huidige advieswerk geschiedt vanuit de rol als bondgenoot van de opdrachtgever (lees de manager) en niet vanuit de optiek van het belang van de organisatie in al haar geledingen.'

Ze zijn bovendien dommer dan we geneigd zijn te denken, onthult Hans Strikwerda, management-consultant bij KPMG-dochter Nolan Norton en hoogleraar organisatieleer aan de Universiteit van Amsterdam. 'In weerwil van de vele publicaties over paradigmaveranderingen is de professie intellectueel steeds een zwakke professie geweest. In werkelijkheid is de rol steeds geweest om best practices van vooroplopende entrepreneurs in kaart te brengen, te codificeren en over te dragen op de grote groep van niet zulke innovatieve ondernemers en managers.'

Ze moeten ook nog eens relatief veel charlatans in hun midden dulden, signaleert Mathieu Weggeman, adviseur bij Twynstra Gudde en hoogleraar organisatiekunde aan de Technische Universiteit Eindhoven. Met name onder wetenschappers 'wekt het irritatie dat adviseurs steeds weer met nieuwe swingende termen komen. Het ene concept is nog niet ingevoerd of het andere komt er al weer aangestormd. Omdat consultants hun claims niet verantwoord onderbouwen, krijgen hun concepten het karakter van gebakken lucht en zijn de resultaten die ze boeken, toevalstreffers.'

Moeten bedrijven wel met deze geketende, kopiërende en kakelende kaste aan tafel? Huur een advocaat en je weet in ieder geval zeker dat deze een rechtenstudie heeft afgerond. Huur een adviseur en niets is zeker. Ondanks twintig jaar vergaderen over titelbescherming, toetredingsregels, kennisniveaus en kwaliteitscontroles mag nog steeds de eerste beste schoolverlater een koperen bordje op een grachtenpand schroeven: Jan Jansen, organisatie-adviseur.

De goeden vonden het altijd al vervelend dat hun mooie vak door de slechten te grabbel werd gegooid. Zo lang de adviesvraag onstuimig groeide, deed het echter niet al te veel pijn. Nu de adviesmarkt onder druk staat, wordt het pas echt pijnlijk. Opdrachtgevers worden kritischer, bekorten de adviesprojecten, laten zich steeds vaker adviseren door investment banks en venture capitalists en geven meer ruimte aan interne hoogvliegers die mede om die reden de banen bij de externe adviesbureaus links laten liggen.

Voorbij is de tijd dat een bedrijf even 'een blik consultants' opentrok, constateert Maikel Batelaan, partner bij het kleine adviesbureau BTG. Wat volgens hem de adviseurs nog lelijk kan opbreken, is de opmars van veel ex-collega's in het bedrijfsmanagement. 'Deze ex-consultants laten zich geen knollen voor citroenen verkopen en weten de inzet van externe adviesbureaus te beperken tot het hoogstnoodzakelijke.'

Voor organisatie-adviseurs zijn het verwarrende tijden. Ze bevinden zich volgens Batelaan in een maalstroom die hen omhoog maar ook omlaag kan zuigen. De voorhoede breinstormt volop over verbeteringen. Bolweg (Berenschot) bepleit strenger toezicht op de deskundigheid en de prestaties van adviseurs, Strikwerda (KPMG) ziet graag het begin van een intellectuele traditie en Weggeman (Twynstra Gudde) wil alles behalve 'een kabbelend, passieloos voortgaan'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden