'Adviezen moeten schuren'

De Raad voor Cultuur zoekt adviseurs van buiten artistieke kring. Om niet langer het verwijt te horen dat de raad een lobbyclubje van de kunstwereld is.

Het is een verhuizing met een symbolische lading voor de Raad voor Cultuur. De adviseur van kabinet en Tweede Kamer verlaat over een halfjaar zijn indrukwekkende pand aan de R.J. Schimmelpennincklaan. Van de rustieke Haagse ambassadebuurt verhuist de raad naar het gebouw van het Nationaal Archief, vlak naast het Centraal Station.

De statige, ietwat steile trap van de villa is door menig directeur en voorzitter van kunstinstellingen met knikkende knieën bestegen. Hier immers adviseerde de raad over wie er subsidie zou moeten krijgen en wie niet. 'Ik vind dat we in een glazen huis moeten zitten, midden in de stad', zegt algemeen secretaris Jeroen Bartelse. 'Maar het is ook een bezuinigingsmaatregel. De raad heeft in een paar jaar tijd 30 procent moeten inleveren.'

De Raad houdt zijn wettelijke adviesfunctie, maar het moet wel anders, opener, vindt Bartelse. De Raad is vanaf vandaag niet alleen op zoek naar nieuwe leden voor de adviescommissies, maar ook naar deskundige buitenstaanders, als adviseurs.

'We willen mensen die van de hoed en de rand weten, maar die wel dwarsdenkers zijn, die kunnen adviseren vanuit andere invalshoeken', zegt Bartelse. 'Zo voorkomen we groupthink. Cultuurliefhebbers zijn welkom, economen, mensen met verstand van auteursrecht. Iemand als Rem Koolhaas zien we graag langskomen.'

Hij wil er ook mee bereiken dat de Raad als geheel onafhankelijk wordt gezien, zowel van de politiek als van de kunstwereld. De positie van de raad is altijd een lastige geweest. Oorspronkelijk was hij een vertegenwoordiger van de kunstwereld, tot hij een wettelijke adviesfunctie kreeg. Maar deskundigen uit de kunstwereld zelf adviseren over de subsidieaanvragen. Het is de zogenoemde peer review zoals die ook in de wetenschap bestaat.

De Nederlandse School voor Openbaar Bestuur (NSOB) lichtte de raad door. Het belangrijkste advies: kijk nog eens goed naar die positie. Na een felle confrontatie met toenmalig minister Plasterk van Cultuur kreeg de raad het verwijt een lobbyclub van de kunstwereld te zijn. 'Als je tegenstrijdig aan de wensen van de minister adviseert, krijg je al snel dat verwijt', zegt Bartelse. 'Maar een clash als destijds moeten we niet meer hebben. Met hart voor de zaak adviseren is prima, maar er mag geen zweem van twijfel bestaan aan de onafhankelijkheid.'

Volgens de NSOB moet de raad ook streven naar een grotere invloed van de adviezen. 'Ze moeten schuren', zegt Bartelse, 'en impact hebben. Hoe je dat bereikt? Door met de mensen in het veld en in de politiek al tijdens het opstellen in debat te gaan, ze al rijp te maken voor de redenering die je opbouwt.'

Bij het opstellen van het advies over het museumbestel, dat in januari verschijnt, kon iedere geïnteresseerde via een internetforum zijn mening geven. 'Daar reageerden ook anderen dan alleen museumdirecteuren', zegt Bartelse. 'We moeten van kennis hebben naar kennis halen en delen. We willen van de raad veel meer een community maken.'

De raad heeft de afgelopen maanden ook al vaker gebruik gemaakt van zijn recht om ongevraagd advies uit te brengen, op strategische momenten. Hij nam het op voor het Mediafonds, dat door het kabinet dreigt te worden opgeheven. En hij pleitte voor behoud van Culturele en Kunstzinnige Vorming als verplicht vak, vlak voor het cultuurdebat tussen Tweede Kamer en minister Bussemaker. Bartelse: 'We zijn al bezig met ons advies over de publieke omroep. Ook ongevraagd.'

Raad vertrekt uit villa

De Raad voor Cultuur wil al veel langer vertrekken uit zijn kapitale stadsvilla. Hij heeft een elitaire uitstraling, terwijl de Raad zegt zich niet verheven te willen zien boven de cultuursector. Maar een eerdere verhuizing lukte niet, omdat een andere huurder in het beoogde pand trok. De opmerking van VVD-Kamerlid Bart de Liefde vorig jaar, die zei de Raad het liefst 'uit het dure pand te willen schoppen', kwam dan ook hard aan. De Raad wil niet in een exclusieve hoek geplaatst worden.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden