Advies: wie niet terug kan, hoeft niet

De overheid moet zich duidelijker en ruimhartiger opstellen tegenover uitgeprocedeerde asielzoekers die buiten hun schuld niet terug kunnen naar hun land van herkomst. Als het herkomstland niet meewerkt en na een jaar nog niets van zich heeft laten horen, dient een asielzoeker automatisch recht te krijgen op een verblijfsvergunning.

DEN HAAG - Dit schrijft de Adviesommissie voor Vreemdelingenzaken (ACVZ) aan het kabinet. De commissie adviseert ook om de procedure wat minder knellend te maken. Nu moeten asielzoekers nog kunnen bewijzen dat zij bij een ambassade zijn langsgeweest om reisdocumenten aan te vragen. Omdat lang niet alle ambassades daaraan meewerken, moet het voortaan voldoende zijn als zo'n bezoek 'aannemelijk' wordt gemaakt, bijvoorbeeld door verklaringen van getuigen.

De commissie onderzocht de afgelopen jaren steekproefsgewijs 82 dossiers van asielzoekers die een beroep deden op het zogenoemde buitenschuldcriterium. Het gaat om mensen die de hele asielprocedure hebben doorlopen, hier niet mogen blijven, maar vervolgens stellen dat ze stranden bij hun pogingen om terug te keren doordat het land van herkomst niet meewerkt.

Over het algemeen werken de procedures om deze claims te beoordelen naar behoren, stelt de commissie vast. De onderzoekers vonden niet één voorbeeld van een asielzoeker die volgens de wet in aanmerking had moeten komen voor een vergunning en die toch niet kreeg. Wel duren de procedures vaak erg lang. Commissievoorzitter Adriana van Dooijeweert: 'Er is nogal eens het beeld geschetst dat het volkomen onmogelijk is zo'n vergunning te krijgen. Dat is niet zo. Het is moeilijk en ingewikkeld, maar het kán wel.' Per jaar worden tientallen buitenschuldvergunningen toegekend.

Praktijk en wet

De commissie constateert dat ambtenaren van de Immigratie- en Naturalisatiedienst in de praktijk reeds genoegen nemen met verklaringen van asielzoekers die 'aannemelijk' maken dat zij er alles aan hebben gedaan, maar dat een ambassade niet meewerkt. In de wet staat echter nog dat dit moet worden 'aangetoond'. De commissie raadt aan de praktijk en de wet met elkaar in overeenstemming te brengen.

Het buitenschuldbeleid staat hoog op de agenda in politiek Den Haag. De achterban van regeringspartij PvdA drong dit voorjaar, na fel intern debat, aan op een verruiming. De PvdA-leden willen dat het buitenschuldcriterium makkelijker tot een verblijfsvergunning leidt. Sander Terphuis, PvdA-lid en drijvende kracht achter die oproep, meent dat een wezenlijke stap wordt gezet als het kabinet het advies van de commissie volgt. 'De lat komt lager te liggen.' Hij voegt er wel aan toe dat hij 'liever wat meer had gewild'.

De PvdA-fractie in de Tweede Kamer toont zich ingenomen. 'Dit zijn heldere aanbevelingen om te komen tot een inzichtelijker, eenduidiger en rechtvaardiger buitenschuldbeleid, waarmee mensen die buiten hun schuld niet kunnen terugkeren echt geholpen worden', aldus Marit Maij. Staatssecretaris Teeven van Veiligheid en Justitie reageerde maandag nog niet.

Vluchtelingenwerk is nog lang niet tevreden met de aanbevelingen. Directeur Dorine Manson: 'Dit brengt wat meer duidelijkheid. En wij zijn blij met die termijn van een jaar.' Van een echte verruiming mag de PvdA volgens Manson pas spreken als er echt meer mensen voor een vergunning in aanmerking komen. 'Het gaat nu alleen om degenen die niet terug kunnen. Een minstens zo groot probleem zit bij de mensen die niet terug durven.'

Manson wil dat het kabinet erkent dat ook deze claims terecht kunnen zijn. Over het algemeen erkent Nederland de 'niet-durvenclaim' alleen voor zeer gevaarlijke oorlogsgebieden, zoals op dit moment Syrië.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden