Advies: drie jaar geen visvangst op IJsselmeer

Zelfs de vissers vinden het een goed idee om het IJsselmeer voorlopig met rust te laten. De weinige vis die er nog in zit, wil maar niet normaal groeien.

AMSTERDAM - 'Vroeger was het IJsselmeer een groene soep. Dat was misschien niet goed, maar er zat voedsel genoeg in voor heel veel vis. Nu is het water kraakhelder. Dat betekent dat er gewoon geen voedsel is, en dus nauwelijks vis', zegt secretaris Derk Jan Berends van de Vissersbond Nederland.


De visserij op het IJsselmeer moet stoppen. Zeker drie jaar lang, maar ook daarna kan er nog maar een fractie worden gevist van de afgelopen jaren. Het zijn niet alleen natuurbeschermers die dit roepen. Iedereen die met de visserij te maken heeft vindt het. Betrokken overheden, de Vogelbescherming, hengelsporters en zelfs de Vissersbond Nederland: iedereen die in de werkgroep zat over de toekomst van de visserij in het IJsselmeer is het erover eens. Zij presenteerden dinsdag een advies van deze strekking aan staatssecretaris Dijksma van Economische Zaken.


Vreemd, een vissersorganisatie die ervoor pleit te stoppen met vissen. 'Ja', geeft Berends van de Vissersbond toe, 'maar als er geen vis is, heeft het niet veel zin om te vissen.' Zelfs de vraag of zo'n moratorium van drie jaar wel zal helpen, maakt dan niet veel meer uit. 'We zijn ervan overtuigd dat de visstand niet is gedaald door de visserij. We zitten nu nog maar op ongeveer 20 procent van de capaciteit van twintig jaar geleden. En al dat krimpen heeft niets geholpen.'


Neem de spiering. Op spiering wordt al zes jaar niet meer gevist. Maar het bestand is nog steeds slecht. Er wordt wel jonge vis geboren, maar die groeit niet uit tot de normale maat. Berends: 'Als zes jaar niet vissen niets oplevert is het toch wel duidelijk dat het niet ligt aan de visserij.' Volgens Berends lijden de vissen in het IJsselmeer op grote schaal honger.


Voor Fred Wouters van Vogelbescherming Nederland is dat nog maar de vraag. 'Wat we zeker weten, is dat de lage visstand mede wordt veroorzaakt door de overbevissing. Dat heeft ook te maken met de manier waarop de vergunningen worden verstrekt. Iedere visser heeft het recht overal te vissen, de 'gemene weide'. Dat betekent dat zodra ergens vis is, iedereen erop afgaat.'


In 2012 dreigde zo'n goldrush op spiering. Vogelbescherming toog naar de Raad van State. De visdiefjes op het eiland De Kreupel, de grootste kolonie in Europa, kregen steeds meer problemen omdat er geen spiering meer was. De Vogelbescherming kreeg gelijk, en de visserij stopte. Pas na die strijd gingen alle betrokkenen bij elkaar zitten om het rapport te schrijven dat dinsdag werd gepresenteerd.


Volgens Wouters kan in de komende drie jaar, als er inderdaad een moratorium komt, pas blijken of er ook andere oorzaken zijn. Hij is benieuwd, want volgens hem is het IJsselmeer een cruciaal gebied voor tal van trekvogels uit Baltische streken op weg naar het zuiden. En voor sternen zoals visdiefjes, en voor aalscholvers. De beroepsvissers willen drie jaar stoppen, de sportvissers moeten alle vis terugzetten. 'Al zijn er nauwelijks nog sportvissers', zegt Jaap Quak van Sportvisserij Nederland.


Op het visserijverbod komen twee uitzonderingen. Voor paling geldt al een apart 'aalbeheersplan'; dat blijft van kracht. En wolhandkrab is er zo veel, dat vissen daarop gewoon door moet kunnen gaan.


In 2003 haalden vissers op het IJsselmeer nog een omzet van 4,1 miljoen euro; in 2012 nog maar 2,8 miljoen. En dat was dan nog te danken aan de geweldige opkomst van de wolhandkrab. De visserij op deze krab begon pas in 2006, en leverde in 2012 al 0,7 miljoen op. Zonder die krab zou de opbrengst zijn gehalveerd tot 2,1 miljoen.


Quaggamossel gedijt


De visstand in het IJsselmeer wordt sinds enkele jaren bedreigd door de quaggamossel. Omstreeks 2008 kwam dit diertje in het ballastwater van een schip uit de Zwarte Zee mee. Het gedijt hier heel goed. 'Er is een explosie van de quaggamossel aan de gang', zegt Ruurd Noordhuis van kennisinstituut Deltares. De gevolgen zijn groot. 'Het water is heel helder; de mossel filtert het en hij eet al het eetbare op.' Volgens Noordhuis is de voedselschaarste niet aan de quaggamossel te wijten. 'Dat begon al met de daling van de fosfaatlozingen, vanaf de jaren tachtig. Maar de quaggamossel heeft dat effect wel versterkt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.