Nieuws

Advies aan Vreemdelingenzaken: ‘Opsluiten bevordert thuisreis niet’

Het vastzetten van vreemdelingen leidt er niet toe dat ze terugkeren naar het land van herkomst. De overheid zou moeten kijken naar andere middelen. Dat schrijft de Adviescommissie van Vreemdelingenzaken (ACVZ). De invloed van het overheidsbeleid op terugkeer is over het geheel genomen beperkt,zo concludeert de commissie.

 Voor de poort van het asielzoekerscentrum in Zweeloo protesteren asielzoekers tegen de ongelijke behandeling van asielaanvragen. Beeld Marcel van den Bergh
Voor de poort van het asielzoekerscentrum in Zweeloo protesteren asielzoekers tegen de ongelijke behandeling van asielaanvragen.Beeld Marcel van den Bergh

Tussen 2015 en 2019, de periode die het ACVZ onderzocht, zette de overheid in totaal 12.522 mensen vast. Sinds 2015 verdubbelde het aantal bijna: van 1.999 naar 3.729 personen. Vreemdelingendetentie is het zwaarste middel dat kan worden ingezet tegen personen die illegaal in Nederland verblijven. Dit gebeurt bijvoorbeeld wanneer iemand niet vrijwillig terug wil keren. Dan besluit de overheid om iemand uit te zetten. Als er risico bestaat dat iemand in de tussentijd in de illegaliteit verdwijnt, wordt diegene vastgezet. Over het effect van gebruik van lichtere middelen is weinig bekend.

Vastzetten is geen oplossing, blijkt uit het onderzoek van het ACVZ. Bij terugkeer van vreemdelingen hangt veel af van de persoonlijke omstandigheden van de migrant en de relatie tussen Nederland en het land van herkomst. Met Albanië werkt Nederland goed samen. Vrijwel alle Albanezen, met 14 procent de grootste groep in detentie, gaan terug. Dat ligt anders bij Marokkanen en Algerijnen: daarvan gaat één op de tien terug. Bepaalde ambassades, zoals die van Marokko, werken namelijk niet mee aan gedwongen uitzetting vanuit Nederland.

Wat terugkeer ook bemoeilijkt, is onduidelijkheid over het land van afkomst van vreemdelingen. Het ACVZ adviseert om in te zetten op samenwerking met andere landen. Staatssecretaris Ankie Broekers-Knol deed al pogingen om met Marokko een oplossing te vinden, maar dat gaat vooralsnog moeizaam.

Vastzetten is geen oplossing

Het ACVZ stelt dat er te weinig bekend is over lichtere middelen, zoals een meldplicht, borgsom of het innemen van reisdocumenten. Vreemdelingendetentie verschilt van een gevangenisstraf. Het is een bestuursrechtelijke en geen strafrechtelijke maatregel, ofwel: mensen worden niet vastgezet omdat ze iets hebben misdaan, maar omdat ze geen papieren hebben.

Van vrijwillige terugkeer is uiteindelijk bij slechts een kleine groep sprake: in 2019 was dat bijvoorbeeld 15 procent. Verder liet de overheid ongeveer tweeduizend mensen gaan vanwege procedurele fouten.

Nederland telt drie detentiecentra voor vreemdelingen: in Rotterdam verblijven alleenstaande mannen, in Zeist gezinnen of alleenstaande vrouwen en op Schiphol vreemdelingen die direct na aankomst een asielverzoek hebben ingediend op het vliegveld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden