Advies aan ministerie: drones bewapenen mag

'Bewapende drones zijn geen verboden wapens.' Dat oordeelt de Commissie van advies inzake volkenrechtelijke vraagstukken (CAVV) in een advies aan het ministerie van Buitenlandse Zaken. Nederland beschikt over onbewapende drones die onder meer worden ingezet bij de antipiraterijmissie voor de oostkust van Afrika. Deze onbemande vliegtuigjes kunnen echter wel worden bewapend. Volgens CAVV staat het internationaal recht dat ook toe.

Nederlandse militairen met een ScanEagle surveillance drone op vliegbasis Deelen in Arnhem. Beeld epa

In internationaal oorlogsrecht bestaan geen 'speciale regels' voor het gebruik van onbemande vliegtuigen die zijn voorzien van wapens, schrijft het CAVV. 'Bewapende drones mogen worden gebruikt om buiten het eigen grondgebied vijandelijke strijders in een gewapend conflict aan te vallen, mits hiervoor een erkende rechtsbasis bestaat.'

Kortweg, een onbemand vliegtuig verschilt niet van een bemand vliegtuig wanneer internationale regels worden nageleefd, staat in het advies. Het huidige volkenrecht is volgens de commissie toereikend om de inzet van drones 'adequaat te regelen'.

Gereedschapskist
Minister Frans Timmermans van Buitenlandse Zaken deed in januari een beroep op de CAVV. Hij beschouwt het advies als een uitgangspunt voor het internationale debat over het gebruik van drones. 'De drone is wereldwijd een steeds belangrijker instrument in de gereedschapskist. Ik zie voor Nederland een constructieve rol in deze discussie.'

De vraag of Nederland zelf gebruik moet gaan maken van bewapende drones, heeft volgens Timmermans niet meegespeeld bij het inwinnen van het advies. Hij sluit echter niet uit dat 'wellicht in de toekomst bewapende drones een rol kunnen spelen bij de beveiliging van manschappen'.

Bij het in ontvangst nemen van het rapport schetste de minister een ethisch dilemma waarop de CAVV niet ingaat. 'De drempel om een onbewapend vliegtuig in te zetten is mogelijk lager dan het inzetten van een bemand vliegtuig. Maar ga ik daardoor ook eerder inzetten?' De commissie keek enkel naar de juridische aspecten, volgens de minister 'één van de bouwstenen' onder het drones-debat. Het ethische debat volgt mogelijk na de zomer in de Tweede Kamer wanneer Timmermans een inhoudelijke reactie geeft op het advies.

Oorlog tegen het terrorisme
Internationaal bestaat veel kritiek op het gebruik van drones. Het wapen wordt door de Verenigde Staten veelvuldig ingezet ter bestrijding van terroristische organisaties, voornamelijk in de grensstreek van Afghanistan en Pakistan.

De commissie adviseert het ministerie om de conventionele internationale regels te volgen en deze niet op te rekken vanwege het veranderende karakter van internationale conflicten. De CAVV oordeelt bijvoorbeeld dat een oorlog tegen het terrorisme 'in volkenrechtelijke zin' niet bestaat.

'Een gewapend conflict ('oorlog') kan alleen tegen één of meer specifieke partijen worden gevoerd als aan de voorwaarden voor het bestaan van een gewapend conflict is voldaan.' Is er geen sprake van een gewapend conflict, ook dan is het inzetten van drones niet bij voorbaat verboden, maar dan gelden de internationale mensenrechten en dienen landen nog terughoudender te zijn.

ScanEagle
Nederland beschikt over een kleine vloot van drones. Het meest geavanceerde onbemande vliegtuig van Defensie is de ScanEagle. Dit toestel kan 16 uur in de lucht blijven en werd voor het eerst ingezet door Defensie in augustus vorig jaar boven de Golf van Aden voor de oostkust van Afrika. Vorige maand werd het vliegtuig ook boven Nederlands grondgebied getest. Justitie kan de toestellen van Defensie lenen om te gebruiken voor opsporingsdoeleinden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.