Nieuws Mobiliteit

Advies aan kabinet: kom met slimmere oplossingen dan altijd maar meer asfalt en meer spoorrails

Blijven investeren in meer of bredere snelwegen en meer spoor aanleggen is geen effectieve manier om de grote mobiliteitsknelpunten in Nederland op te lossen. Dat het kabinet dat enerzijds erkent en doorgaat met die aanpak, is ‘een gemiste kans’.

Luchtfoto van de A4 ter hoogte van Beneluxplein. Beeld anp

Dat schrijft de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli) in het door het kabinet gevraagde advies ‘Van B naar Anders’, dat woensdag aan het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat is aangeboden. Volgens het adviesorgaan moeten overheden en vervoersbedrijven veel beter samenwerken en daarbij de ‘mobiliteitsbehoefte’ centraal stellen.

Dat beleidsmakers steeds maar voor dezelfde (vermeende) oplossingen voor knelpunten kiezen, komt volgens de Rli doordat alle betrokkenen alleen maar kijken naar ‘de historisch gegroeide praktijk’. ‘Ook grote politieke druk speelt een rol’, zegt Jeroen Kok, voorzitter van de werkgroep die het advies opstelde.

Kok geeft als voorbeeld de vele files op de A20 (Gouda-Rotterdam, via Nieuwerkerk aan den IJssel) waar ‘meer asfalt’ als oplossing wordt gezien. ‘Terwijl als je breder naar het probleem kijkt, blijkt dat veel regionaal verkeer gebruik maakt van die weg. Misschien is het dan verstandiger om juist te investeren in het onderliggende wegennet.’

Het rijk is verantwoordelijk voor de snelwegen, de provincie voor een provinciale weg (die overigens goeddeels met rijksgeld wordt betaald). Het voorbeeld van de A20 toont volgens Kok aan dat ‘optische effecten het vaak winnen van de ratio’. Kok: ‘Auto’s staan vast op de A20, in die auto’s zitten kiezers, dus...’

Medewerkers van Rijkswaterstaat aan het werk op de A2 bij knooppunt Holendrecht vorig jaar juli. Beeld ANP

Nieuwe knelpunten

Volgens de Rli pakt de overheid knelpunten aan met tijdelijke ‘oplossingen’, wat weer leidt tot nieuwe knelpunten. Ook het vorig jaar oktober aangetreden kabinet blijft via het Infrastructuurfonds geldstromen toedelen langs gebaande wegen, voor bijvoorbeeld uitbreiding van het rijkswegennet en de hoofdspoorwegen, terwijl reizigers om meer oplossingen vragen, zoals goede fietssnelwegen.

Kok: ‘De eerste stap lijkt gezet nu dit kabinet het Infrastructuurfonds wil ombouwen tot een Mobiliteitsfonds, maar dat gebeurt pas in 2030. Het werkelijk goed doordenken van hoe we mobiliteitsvraagstukken moeten oplossen moet je niet voor je uitschuiven.’

Een file in Nederland. Berucht is het traject op de A20 (Gouda-Rotterdam, via Nieuwerkerk aan den IJssel). Beeld anp

Ook bij het spoor wordt veel te traditioneel gedacht en gewerkt, vindt de Rli. Het spoornet uitbreiden en nóg meer intercity’s laten rijden, is veel minder efficiënt dan bestaand spoor beter te benutten. Kok: ‘Neem het probleem van de bereikbaarheid van Schiphol. Misschien moet je wel kijken naar het doortrekken van de Noord-Zuidlijn over bestaand spoor naar Schiphol in plaats van nóg meer treinen op dat traject te laten rijden. Lightrail, metro-achtige treintjes kun je ook elders zo in het vervoersnetwerk inpassen.’

Probleem bij het voorbeeld van het doortrekken van de Noord-Zuidlijn is weer dat ook hier alle betrokkenen amper echt samenwerken of botsende belangen hebben. De lijn wordt geëxploiteerd door het Amsterdamse vervoersbedrijf GVB, personenvervoer op het spoor tussen Amsterdam en Schiphol is het alleenrecht van de NS.

Waarom trams?

In de vervoerswereld wordt te vaak langs gebaande wegen gewerkt, vindt Kok. Nu al oppert Amsterdam dat de toekomstige uitbreiding van de stad aan de westzijde (Haven Stad, 70 duizend inwoners) uitbreiding van het tramnet noodzakelijk maakt. Kok; ‘Waarom trams? Ja, dat is historisch zo gegroeid. Wéér meer spoor aanleggen. Snelle bussen zijn mogelijk veel flexibeler. Een busnetwerk kun je ook laten meegroeien met de wijk zelf.’

Ook zouden overheden en vervoersbedrijven meer oog moeten hebben voor bestaande, technologie in plaats van steeds met vergezichten te komen aanzetten over zelfrijdende auto’s. Kok: ‘De zelfrijdende metro rijdt al jarenlang, overal ter wereld! Die leidt tot een 30 procent hogere capaciteit. Je kunt ze gemakkelijker achter elkaar laten rijden. Als straks de Noord-Zuidlijn een succes wordt en het te vol wordt op het spoor, kiezen wij hier weer voor meer spoor.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden