Advies aan Bos is vaak advies van Niet Nix

De kring van mensen die PvdA-leider Wouter Bos van advies dient is tussen de dertig en veertig jaar oud, maakte vroeger deel uit van Niet Nix, heeft kennis van e-mail en verdient niet per se de kost als politicus, al zijn ze opvallend vaak wethouder...

Jan Hamming (36) is PvdA-wethouder in Tilburg. Elke dag stuurt hij Wouter Bos een e-mail. Hij krijgt zelden antwoord, maar daar gaat het hem niet om. 'Ik bestook Bos met mails om hem op de hoogte te houden van wat er hier speelt. Om hem van ideeën te voorzien. Dat heeft hij gevraagd en dat doe ik dus.'

Hamming is een van de namen in het zeer dikke adresboek van Wouter Bos, waaruit hij waarschijnlijk ook zijn keuze voor mogelijke bewindslieden maakt - mocht de PvdA gaan regeren. Bos daarover: 'Ik wil personen met praktijkervaring. Dat wordt de basis voor de vernieuwing. Ik wil voorkomen dat de PvdA in de oude fouten vervalt.'

Die mensen kan hij vinden in zijn zeer gevarieerde netwerk, een soort niet-geïnstitutionaliseerde denktank, die gebruikmaakt van internet en mobiele telefoon om ideeën omgezet te krijgen in daden, teneinde geestverwant Bos te voeden. Kamerleden, wethouders, reclamemakers, wetenschappers en journalisten.

Bos oefent een eclectisch leiderschap uit. In de BosBrainbox is plaats voor meer mensen dan alleen de oude Haagse kliek. De maatschappelijke breedte is een van de bestaansgronden ervan. Hamming: 'Er was rond de PvdA-leider altijd sprake van een Haagse inner circle, die amper tegengas gaf. Bos heeft het aangedurfd zijn eigen kritiek te organiseren.'

De methode van ideeënontwikkeling die Bos nastreeft doet denken aan die van Bill Clinton en Tony Blair. Clinton organiseerde de Democratic Leadership Council, een horde briljante jonge denkers buiten het machtscentrum, die geacht werd niets anders te doen dan politieke ideeën genereren en die doorspelen aan de bestuurders. In Engeland deed Tony Blair iets soortgelijks: ook hij trachtte buiten zijn directe politieke omgeving bronnen van politieke creativiteit aan te boren, zoals de denktank Demos.

De meeste Bossianen zijn, net als Bos zelf, tussen de dertig en veertig jaar oud en verschillen wezenlijk van de politieke generatie boven hen. Erik van Bruggen, samen met Lennart Booij grondlegger van de Niet-Nixbeweging die binnen de PvdA pleitte voor een nieuwe vorm van politiek bedrijven: 'Macht is voor deze generatie niet het belangrijkste. Het gaat om de ideeën. Al snappen wij ook wel dat je macht nodig hebt, voor je die kunt realiseren.'

Volgens een andere Bosnetwerker is het 'een progressief-liberaal georiënteerde groep mensen, die samenleving en politiek weer dichter bij elkaar wil brengen'.

Tot de wethouders die Bos voorzien van adviezen behoren behalve Hamming ook bestuurders als Paul Depla (Nijmegen), Gerrit Piek (Assen), Jetta Kleinsma (Den Haag), Hans Spekman (Utrecht), Dominic Schreijer (deelraad-wethouder Rotterdam) en Jeanine Plugge (Winschoten). Tijdens Bos' huwelijk, eind december, bleek nog eens hoe goed de banden zijn met de voormalige Niet-Nix-ers. 'Ik was verbaasd toen ik zag hoeveel er waren', zegt een van hen. 'De Niet-Nixmentaliteit keert terug in de partij, dacht ik.'

Bos shopt voor ideeën ook buiten de kring van PvdA-politici. De onderwijsdeskundige Edith Hooge en de briljante jonge econoom Bas Jacobs behoren tot de zeer gewaardeerde e-mailers. Net als Frans Nauta, een 36-jarige politicoloog en de oprichter van de denktank Nederland Kennisland, reclamemaker Otto van der Harst, Arjen Berkvens, directeur van het Oost-Europastichting van de PvdA, Jan Vos (oprichter van inburgeringsloket.nl) en Vrij Nederland-journalist Tino Wallaart. Tot de jongste aanwezigen in de BosBrainbox behoort Edith Mastenbroek (26), politicologe, ex-Niet-Nix-er en lid van de programmacommissie van de PvdA.

Andere netwerknamen: Martin van Rijn (hoge ambtenaar bij Binnenlandse Zaken), Max Norder (gedeputeerde in Zuid-Holland) Jan Boelhouwer (Brabants gedeputeerde en aankomend Kamerlid), burgemeester Wallage van Groningen, Alex Klusman (met Booij en Van Bruggen eigenaar van het adviesbureau BKB Groep), de Kamerleden Dijsselbloem, Depla en Samson, Bussemaker, Bos' politieke adviseurs Marco Essers, Selma Penseel en Scherlo Esayah, en Tom Pauka.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden