nieuwsgevaarlijke stoffen

Advies: 20.000 euro voor slachtoffers van werken met gevaarlijke stoffen

Slachtoffers van werken met gevaarlijke stoffen moeten snel erkenning en een ‘tegemoetkoming’ krijgen. Uit een nationaal fonds moeten zij, na vaststelling van een beroepsziekte, zo’n 20 duizend euro ontvangen. Dit kan de overheid jaarlijks mogelijk 80 miljoen euro kosten.

Een trein in de werkplaats van Nedtrain.  Beeld ANP
Een trein in de werkplaats van Nedtrain.Beeld ANP

Dit is een van de voorstellen aan het kabinet van een adviescommissie onder leiding van Ton Heerts, oud-FNV-voorzitter en tegenwoordig burgemeester van Apeldoorn. Hij bood het rapport donderdag aan aan staatssecretaris Van Ark van Sociale Zaken, werkgeversvoorzitter De Boer en FNV-voorzitter Busker.

Het rapport is besteld door Van Ark na langslepende affaires rond het werken met het kankerverwekkende chroom-6. Tussen 2004 en 2012 moesten ruim achthonderd mensen in het kader van een Tilburgs werklozenproject onbeschermd verf waarin chroom-6 verwerkt zat van treinstellen schuren. Bij Defensie zijn zo’n 2.500 medewerkers op vijf Navo-werkplaatsen in Zuid- en Oost-Nederland blootgesteld aan chroom-6. Tilburg, de NS en Defensie hebben zelf jaren later compensatieregelingen opgesteld.

Eerder waren er schandalen rond het onvoldoende beschermd werken met asbest en OPS, de vluchtige stof in verf die de ‘schildersziekte’ veroorzaakt. Voor slachtoffers van het werk met asbest en OPS zijn aparte schaderegelingen opgesteld.

Van Ark heeft Heerts gevraagd om een aanpak van ‘vergemakkelijking schadeafhandeling beroepsziekten’. Jaarlijks sterven zo’n 4.100 mensen als gevolg van een beroepsziekte. Van hen overlijden de meesten, ruim 3.000, omdat ze onvoldoende beschermd hebben gewerkt met gevaarlijke stoffen.

Aansprakelijk

Slachtoffers van een beroepsziekte kunnen de werkgever daarvoor aansprakelijk stellen. ‘Gemiddeld’, schrijft de commissie, ‘duurt een procedure 4,2 jaar. Een minnelijk traject duurt gemiddeld 3,7 jaar en wanneer de rechter eraan te pas komt zelfs 5,3 jaar (een behandeltermijn van 10 jaar vormt bij beroepsziekteclaims overigens geen uitzondering). De kosten liggen tussen de 15 duizend euro en 70 duizend euro.’ Wie een rechtsbijstandsverzekering heeft kan daar een beroep op doen maar er zijn ook gespecialiseerde kantoren, zoals het Bureau Beroepsziekten van de FNV.

‘Die lange procedures’, zegt Ton Heerts in een toelichting, ‘zorgen voor schrijnende situaties. Mensen willen vooral erkenning van hun leed en hun gezondheidsschade.’ Groepen ziek geworden werknemers zoals in Tilburg, bij Defensie of schilders krijgen eerder erkenning dan individuen die er alleen voor staan.

Aanpassing van het aansprakelijkheidsrecht is volgens Heerts een brug te ver. Hij stelt voor dat er een nationaal ‘Fonds Beroepsziekten als gevolg van het werken met gevaarlijke stoffen’ komt. Die verstrekt een uitkering van zo’n 20 duizend euro als deskundigen de gezondheidsklachten wijten aan het werk met gevaarlijke stoffen. Dat bedrag wordt nu al uitgekeerd aan slachtoffers van werken met asbest.

Als er jaarlijks 3.000 klachten erkend worden van werken met gevaarlijke stoffen zou het fonds jaarlijks 60 miljoen euro uitbetalen. Heerts houdt het op ‘25 tot 50 miljoen euro’. De uitkering moet beschikbaar zijn voor ‘alle werkenden, dus werknemers maar ook zelfstandigen, de zzp’ers’. Het geld moet komen uit een opslag op sociale premies, uit de belasting die zzp’ers betalen en uit de algemene belastinginkomsten.

Tegemoetkoming

‘Zo’n uitkering geeft erkenning van de schade. En niet elke sector hoeft een eigen regeling op te stellen. Daar zijn sommige bedrijven al mee bezig, de NS, KLM bijvoorbeeld’, zegt Heerts. Hij spreekt nadrukkelijk van een ‘tegemoetkoming’ en niet van een ‘schadevergoeding’ omdat er geen relatie is tussen het bedrag en de schade.

Heerts stelt ook voor om de teugels aan te trekken bij het werken met gevaarlijke stoffen. ‘Er moet meer gedaan worden aan preventie. De controle daarop moet strenger. En de boetes op overtredingen moeten omhoog naar een percentage van de omzet van het bedrijf.’

De kennis over de risico’s van het werken met stoffen moet ook verbeterd worden. Heerts stelt voor een instituut op te richten dat die kennis moet bundelen. ‘Longartsen zien vaak als eerste wat de gevolgen zijn van het werken met stoffen. Zo’n instituut kan dan aan de bel trekken dat er risico’s kleven aan het gebruik van een stof.

Ernstig falen NS
De gemeente Tilburg, NS/NedTrain en het Spoorwegmuseum hebben ernstig gefaald bij het bieden van een veilige arbeidsomgeving aan ruim achthonderd werklozen, die tussen 2004 en 2012 verplicht tewerk zijn gesteld bij het reïntegratiebedrijf tROM. Ze hebben ‘hun verantwoordelijkheden verwaarloosd’ en zijn dus ‘verantwoordelijk voor de eventueel veroorzaakte gezondheidsschade als gevolg van de blootstelling aan chroom-6’.

Defensie erkent aansprakelijkheid
Staatssecretaris Barbara Visser van Defensie ging in 2018 al diep door het stof voor oud-medewerkers die ziek zijn geworden door het werken met chroom-6. Zij biedt excuses aan omdat Defensie decennialang heeft verzuimd aan personeel te vertellen dat zij zijn blootgesteld aan de schadelijke verfstof. Defensie erkent aansprakelijkheid voor diverse ziekteklachten en zal een schadevergoeding aan slachtoffers betalen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden