PROFIEL

Adri Duivesteijn heeft niets te verliezen

Adri Duivesteijn is een van de drie PvdA-senatoren die tegen de zorgwet van minister Edith Schippers (Volksgezondheid) stemde en het kabinet daarmee aan de rand van de afgrond heeft gebracht. Hij staat bekend als een dwars en balsturig politicus. Ernstig ziek bovendien.

Beeld ANP

'Op Twitter wordt mijn gezondheid politiek ingezet met onjuiste insinuaties (terminaal ziek). Daar is gelukkig volstrekt geen sprake van.' Was getekend op 18 december 13.01 uur, Adri Duivesteijn, Eerste Kamerlid sinds 5 februari 2013.

Voor de tweede keer in precies een jaar beschikt de PvdA-coryfee over het lot van het kabinet Rutte II. In beide gevallen wordt hem verweten politieke spelletjes te spelen en in beide gevallen probeert Duivesteijn duidelijk te maken dat het hem om de inhoud gaat. En die inhoud raakt hem diep.

Adri Duivesteijn is niet terminaal, maar wel ziek. Ernstig ziek. Tegen Vrij Nederland zei hij dat hij niet zozeer behandeld wordt om te genezen, maar om het levenseinde zoveel mogelijk uit te stellen.

Duivesteijn stemde dinsdagmiddag met een fluisterend 'tegen' mede een wet weg die had bepaald dat patiënten, zoals hij, niet voor de arts van hun voorkeur kunnen kiezen. Als ze tenminste voor een sobere en goedkope zorgverzekering hadden gekozen.

Het beeld komt op van een man die niets te verliezen heeft en daarom een kabinet laat vallen waar zijn partij deel van uit maakt. Dat Duivesteijn net zo min terugkomt in de senaat als zijn twee medestanders, Linthorst en Ter Horst, draagt bij aan het beeld.

Met een retweet van voormalige NOS-baas Hans Laroes laat Duivesteijn doorschemeren wat hij van dat beeld vindt: 'Tegenstem beperking vrije artsenkeuze wordt vooral vanuit politieke invalshoek geduid. Maar misschien is er inhoudelijk iets voor te zeggen.'

Duivesteijn vindt zichzelf een belangrijke en nuttige PvdA-coryfee. Hij legde zijn wethouderschap in Almere neer vanwege de ernstige ziekte waartegen hij sinds 2006 vecht. Bij de laatste partijbijeenkomsten keken nogal wat prominente PvdA'ers nauwelijks naar hem om.

Adri Duivesteijn tijdens de stemming in de Eerste Kamer over de komst van een nieuwe zorgpolis.Beeld ANP

En waar was de partijtop toen hij in 2011 aanvankelijk niet in de Eerste Kamer kwam doordat PvdA-Statenleden, geheel tegen de afspraken in, voorkeursstemmen uitbrachten op kandidaten uit de 'eigen' provincie? Duivesteijn, die hoog op de lijst stond, werd zo gepasseerd. Waarom stond toen in de partijtop niemand openlijk voor hem op?

Het lijkt erop dat de PvdA Duivesteijn altijd al als een risico beschouwde. Iemand die bereid zou zijn het kabinet en vooral zijn partij in grote moeilijkheden te brengen.

In december vorig jaar was het kantje boord. Toen dreigde Duivesteijn tegen het Woonakkoord te stemmen. Daarin werden woningcorporaties tot een grote heffing gedwongen. Dat botst met alles waar Duivesteijn zijn hele carrière voor meent te staan: betaalbaar wonen voor de laagste inkomens.

Ook toen ging het om een akkoord dat de coalitie met de C3, D66, CU en SGP, gesloten had. Net als nu met de vrije artsenkeuze. De coalitiefracties VVD en PvdA vormen samen met die C3 de kleinst denkbare meerderheid in de Senaat.

Het verschil met nu is dat Duivesteijn toen, het was net een uur 18 december 2013, 'voor' fluisterde - nog zachter dan zijn 'tegen' van dinsdag - en zo het Woonakkoord aan een meerderheid van één Senaatszetel hielp.

Kabinet gered. Maar duidelijk werd dat de PvdA-fractie in de Eerste Kamer voor problemen kon zorgen.

En daardoor: boze blikken van de C3 naar de PvdA. Waarom zouden we nog in dit minderheidsavontuur geloven, met mensen als Duivesteijn op cruciale plekken.

CV Adri Duivesteijn

1950 Geboren in Den Haag
1967-1967 Kok in het Kurhaus, Scheveningen
1969-1971 Vicevoorzitter Jongeren Aktiegroep Schilderswijk en vicevoorzitter wijkberaad.
1975-1980 docent HBO/SO (Stichting Opleiding tot Sociale Arbeid)
1975-1989 Gemeenteraadslid Den Haag voor de PvdA.
1980-1989 Wethouder Ruimtelijke Ordening Den Haag
1990-1994 Directeur Nederlands Architectuurinstituut
1994-2006 Lid Tweede Kamer
2006-2013 Wethouder Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening Almere Sinds 5 februari
2013 Lid Eerste Kamer en verlaat die na de senaatsverkiezingen in mei 2015

En een nog bozere blik van coalitiegenoot VVD naar partijleider Diederik Samsom: zorg dat je je kikkers in de kruiwagen houdt, ook al is één van die kikkers volstrekt onvoorspelbaar, wrokkig en heeft hij even weinig te verliezen.

Dat Duivesteijn een dwars en balsturig politicus is, is niet van het laatste jaar. 'Maar Adri speelde altijd ketelmuziek', zegt oud-corporatiedirecteur en PvdA-lid Jim Schuyt. 'Maar hij streek steeds zijn vlag en alle regeringsplannen gingen gewoon door.' Maar nu is Duivesteijn aan het eind van zijn carrière: 'Hij hoeft niet meer verder binnen zijn partij. Hij heeft niets te verliezen.'

Eind november werd Duivesteijn ereburger van Den Haag, waar hij opgroeide in de Schilderswijk en wethouder werd. Burgemeester Van Aartsen kende de afwerende Duivesteijn om 'blijvende betekenis' toe voor de stedenbouwkundige ontwikkeling van de stad.

Zo gewaardeerd als in de stad Den Haag, is hij in zijn partij nimmer geweest. Duivesteijn geldt als een lone wolf binnen zijn partij. 'Adri is een machtspoliticus, maar ook inhoudelijk gedreven', zegt de Eindhovense wethouder en 'politieke vriend' Staf Depla, als opvolger in de Tweede Kamer zijn leerling.

Depla zei het een jaar geleden toen het nog de vraag was of Duivesteijn zou bijten of alleen blaffen. 'Hij zal deze situatie zo veel mogelijk in zijn voordeel proberen bij te buigen.' Zo is Adri, zei oud-fractiegenoot Rick van der Ploeg toen. 'En daar moet de Partij van de Arbeid blij mee zijn.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden