'Adoptieverleden maakt intimiteit niet moeilijker'

Adoptiekinderen groeien net zo evenwichtig op als andere kinderen, blijkt uit langlopend onderzoek.

LEIDEN - Vaak wordt gedacht dat adoptiekinderen op latere leeftijd moeite hebben intieme relaties aan te gaan. Uit onderzoek van de Universiteit Leiden blijkt echter dat ze níét meer dan kinderen die bij hun biologische ouders zijn opgegroeid, kampen met problemen op het gebied van hechting en intimiteit.


De hoogtijdagen van de adoptie van buitenlandse kinderen in Nederland zijn vervlogen. In de jaren zeventig stond adoptie voor idealisme, want was het niet prachtig om een verstoten baby of ondervoed weeskind uit Afrika of Azië liefdevol in je gezin op te nemen?


In de decennia daarop namen de twijfels en de kritiek toe. Want waren die kinderen wel echt ouderloos en hoe pakte dat eigenlijk uit: opgroeien bij ouders die niet de jouwe zijn in een land dat niet het jouwe is? Het aantal adopties nam af. Vorig jaar kwamen er slechts 401 adoptiekinderen naar Nederland; tien jaar geleden waren dat nog drie keer zoveel.


Pedagoge Christie Schoenmaker betreurt die negatieve maatschappelijke kijk op adoptie, omdat ze tijdens haar promotieonderzoek op een heel ander beeld stuitte. Namelijk dat adoptiekinderen zich net zo goed blijken te kunnen hechten als kinderen die bij hun biologische ouders opgroeien.


'De kinderen hebben stuk voor stuk negatieve ervaringen gehad voorafgaand aan hun adoptie, hun basisvertrouwen kan daardoor geschaad zijn', zegt Schoenmaker. Vervolgens blijkt het van fundamenteel belang dat de ouders zich 'ondersteunend' opstellen, zoals pedagogen het noemen: ingaan op de behoeften van een kind, een kind troosten als het verdrietig is, of geruststellen als het overstuur is. 'Het bieden van die veilige basis is cruciaal voor hoe deze kinderen zich als jongvolwassenen opstellen. Een ander durven vertrouwen, je kwetsbaar durven opstellen - het zijn allemaal voorbeelden van een goede gehechtheid.'


Schoenmaker maakte voor haar onderzoek gebruik van gegevens uit de unieke al bijna 25 jaar lopende Leidse Longitudinale Adoptie Studie. Onderzoekers volgen voor deze studie een groep van 190 buitenlandse adoptiekinderen al sinds hun aankomst in Nederland. Internationaal zijn er geen vergelijkbare langlopende studies.


De betrokken kinderen zijn allen tijdens hun eerste levensjaar in Nederland aangekomen en komen uit Sri Lanka, Zuid-Korea en Colombia. Schoenmaker onderzocht de groep op hun 23ste, als jongvolwassenen. Eerdere meetpunten waren direct na aankomst als baby en bij 7 jaar (vroege basisschooltijd) en 14 jaar (adolescentie).


Schoenmaker legde de verzamelde gegevens van de geadopteerde jongvolwassenen naast een vergelijkbaar onderzoek over vertrouwen en intieme relaties bij studenten. 'Er bleken geen substantiële verschillen te bestaan. Heel opmerkelijk. Dit is een uniek bewijs dat de ondersteuning van de ouders belangrijk is, ook bij ouders en kinderen die genetisch niet verwant zijn.'


Volgens de Utrechtse emeritus hoogleraar adoptie René Hoksbergen was het al wel bekend dat adoptie van kinderen onder een jaar een vergelijkbare hechting kan opleveren. In dat opzicht verbaast de uitkomst van de studie hem niet. Hij heeft wel moeite met de neiging van onderzoekers 'het adoptieaspect te bagatelliseren'.


'Je moet niet doen alsof het hetzelfde is als opgroeien in een biologisch gezin, dat is lariekoek', zegt Hoksbergen. 'Elk adoptiekind zal in de loop van zijn leven vragen krijgen over identiteit, zich thuis voelen of verbondenheid. Adoptie is en blijft tegennatuurlijk.'

'Ik wilde de beste zijn'

Nicolas Gelders (28) uit Amersfoort, alleenstaand


Geadopteerd uit Zuid-Korea, toen vier maanden oud


Werk: Gaat studeren


'Jarenlang heb ik niets van mijn afkomst willen weten, maar rond mijn 16de kwamen de vragen. Ik keek naar mijn broer, die niet was geadopteerd en dacht: ben jij wel mijn broer? Pas ik wel bij dit gezin? Je leeft tussen twee culturen; je hoort niet bij de een, maar ook niet bij de ander. Je moet een balans zien te vinden tussen beide en op zoek naar een derde identiteit. Dat is moeilijk.


'Toen ik mijn Zuid-Koreaanse familie ontmoette, voelde ik meteen een sterke band. We kunnen meteen aan elkaars gezicht aflezen wat we denken en voelen, ook al spreken we niet dezelfde taal. Met mijn adoptiegezin is dat anders: met hen deel ik meer herinneringen, normen en waarden. Mijn ouders hebben mijn broer en mij nooit anders behandeld, maar ik heb wel altijd een sterke geldingsdrang gehad. Ik wilde overal de beste in zijn, wat ongetwijfeld voortkomt uit het feit dat ik ben afgestaan.


'Ik zie adoptie als een proces. Het is een never ending story: elke levensfase brengt nieuwe vragen met zich mee. Ik maak me geen zorgen over de toekomst. Ik wil graag kinderen. Van andere geadopteerden hoor ik hoe bijzonder het is om voor het eerst iets van je eigen vlees en bloed in je handen te houden.Het is voor ons extra speciaal om vader of moeder te worden.'

'Het is zoals het is'

Mario Sprong (30) uit Rotterdam, woont samen


Geadopteerd uit Colombia, toen drie maanden


Werk: muzikant


'Ik vind het maar een rare stelling dat geadopteerde kinderen zich niet zouden kunnen hechten. Of je op latere leeftijd intimiteitproblemen ervaart, hangt volgens mij meer af van de persoon en de situatie, niet van het feit of je geadopteerd bent of niet. Ik heb een gelukkig jeugd gehad in Capelle aan den IJssel en kreeg veel aandacht, misschien wel juist omdat ik het enige donkere jongetje in de familie was en daardoor nogal opviel.


'Mijn ouders hebben mij altijd het gevoel gegeven dat ik bij ze terechtkon. Ze zijn open en eerlijk geweest en stimuleerden mij om op zoek te gaan naar mijn familie. Drie jaar geleden besloot ik naar Colombia te reizen, omdat ik wel nieuwsgierig was geworden. Ik heb mijn biologische ouders nog niet gevonden, maar blijf de zoektocht voortzetten.


'Sinds een half jaar heb ik een vriendin. Zij is ook geadopteerd uit Colombia, ze komt zelfs uit hetzelfde kindertehuis als ik. Doordat we dezelfde achtergrond hebben, begrijpen we elkaar beter. Maar het is niet noodza- kelijk: hiervoor had ik tien jaar verkering met een Nederlands meisje. Ik heb eigenlijk nooit problemen ervaren in relaties, ook niet met vriendschappen. Met vragen over mijn adoptie worstel ik niet echt. Ik sta er vrij nuchter in: het is zoals het is.'

'Ik ben eruit gekomen'

Sarah van Jole (28) uit Amsterdam, alleenstaand


Geadopteerd uit Sri Lanka, toen 8 dagen oud


Werk: adviseur bij Woningnet


'Ik was acht toen mijn ouders me een foto lieten zien van mijn biologische moeder. Vanaf dat moment was ik in de war. Ik kreeg last van een loyaliteitsgevoel: als ik te veel van mijn ene moeder houd, wil mijn andere moeder mij dan nog wel? Tegelijkertijd wilde ik niet te veel van hen houden, omdat ik bang was ze kwijt te raken. In vriendschappen deed ik hetzelfde. Ik hield bewust afstand tot de mensen om mij heen, om maar geen pijn te voelen als ze me zouden verlaten.


'Inmiddels besef ik wat een rijkdom het is om twee moeders te hebben. Ook zie ik in dat het leven waardevoller is als je het deelt met anderen. Maar het is een lang proces geweest: jaren leefde ik in mijn eigen kleine, eenzame en veilige wereld en liet ik niemand toe, ook mijn adoptie-ouders niet. Zij keken machteloos toe, maar konden mij niet helpen. Ik moest er zelf doorheen.


Adoptie wordt vaak negatief belicht. Dat vind ik zonde, want het weerhoudt ouders er misschien van een kindje te adopteren, terwijl het niet zo hoeft te zijn dat die zich slecht hecht. Ik heb veel problemen gehad, maar ik ben eruit gekomen. Een relatie heb ik nog nooit gehad, maar als ik zie hoever ik al ben gekomen, maak ik me daarover absoluut geen zorgen.'

'Loyaliteit was lastig'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden