'Adoptiekinderen leren zich echt wel te voegen'

Donderdag landde een vliegtuig met 106 Haïtiaanse kinderen in Nederland. Goed voor een fors trauma of een droom die uitkomt?...

Het circus rond de ramp in Haïiti is compleet met de komst van de Haïtiaanse adoptiekinderen. Die zijn straks driedubbel getraumatiseerd: opgegroeid in een corrupt land, een ramp meegemaakt en vervolgens aankomen in een steenkoud land om daar een nieuw leven te beginnen. Dat kan toch niet goed zijn?

‘Het zal een enorme schok voor ze zijn, dat wil ik niet bagatelliseren. Toch is het goed dat ze nu hier zijn. Je kunt er gif op innemen dat er misschien tachtig ongelukkig zullen worden.’

Dat zijn er tachtig te veel.

‘Ja, maar als ik dan lees dat professor Hoksbergen (emeritus hoogleraar adoptie, red.) over deze procedure zegt dat je een verkeerd signaal afgeeft, dat het lijkt alsof adoptie snel en simpel geregeld zou kunnen worden. Dat vind ik stuitend, vanuit de leunstoel geredeneerd. Het is juist een verkeerd signaal om die Haïtiaanse kinderen te laten sterven omdat adoptie nu eenmaal niet snel mag verlopen.’

Ik denk dat Hoksbergen bang is dat een precedent wordt geschapen, doordat Hirsch Ballin de regels vanwege de aardbeving heeft versoepeld. Wellicht dat potentiële adoptieouders denken: ik wil dat mijn kind uit China nu ook snel naar Nederland komt.

‘Maar dan maak je een denkfout. Je moet in deze zaak niet al te beginselvast willen zijn. De situatie in Chinese kindertehuizen zal slecht zijn, de situatie in het tehuis in Port-au-Prince is hemeltergend. Het is in dit geval een wijs besluit geweest.’

Er worden steeds minder kinderen ter adoptie aangeboden, de vraag is groot, de markt is klein. Adoptie wordt geëconomiseerd, als voorrecht voor blanke rijken die simpelweg vinden dat zij recht hebben op een kind.

‘Een kinderwens is inderdaad niet absoluut, het recht op een kind bestaat niet. Maar dat de rijkere middenklasse kinderen kan adopteren is al jaren zo. Dat was ook het geval toen ik werd geadopteerd.’

En hoe kijkt u daar op terug?

‘Ik was 1 jaar, dat scheelt misschien. Waar ik me tegen afzet, is de jarenzeventiggedachte dat interlandelijke adoptie per definitie tot groot ongeluk zou leiden. Dat je als adoptiekind een gat in je hart hebt, dat je je bodemloos voelt. Dat werd adoptiekinderen gewoon aangepraat. Iedereen heeft wel eens een gat in zijn hart of leeft met een vlekje.’

Maar als iemand dat nu echt zo voelt?

‘Mijn ervaring is dat veel kinderen zich wel weten te voegen. Ik houd niet van dat labelen: ‘bodemloos’, hou toch op.

Maar dat komt doordat u een modelkind was, als geadopteerde. En uiteindelijk ook nog eens succesvol als schrijver en presentator.

‘Ik was inderdaad een tamelijk braaf kind, maar kon op mijn 6de heel tragisch verzuchten dat ik geadopteerd was en dat dat heel erg was. Op mijn 14de was ik daar wel overheen. Mijn zusje, ook geadopteerd, had een bijzonder moeilijke puberteit. Toch kreeg zij later een leven dat zinvol was, en waar zij zelf ook tevreden over was. En ik ken meer adoptiekinderen die er net zo over denken: uit Korea, Colombia.’

Dat kan zijn, maar je hakt in een kinderleven. Je snijdt met een adoptie wortels door.

‘Wat je doorsnijdt, is al doorgesneden. Ik vind die romantisering van het land van herkomst verschrikkelijk. Wat moeten die kinderen dan? In het land van herkomst wachten op schimmelige matrasjes, wachten op de dokter? Mamma weg, pappa weg. Weeshuizen in arme landen zijn verschrikkelijke plekken.’

Sommigen hebben nog familie, de kans is klein dat ze die ooit terugzien. Dat ontneem je ze voorgoed.

‘Als die kinderen 13 zijn en psychische problemen krijgen, op hun 15de in gezinstherapie gaan of op hun 20ste besluiten hun adoptieouders niet meer te zien en zich wenden tot tv-programma Spoorloos en vervolgens het land van herkomst bezoeken, merken ze dat hun tandenloze oom op een gegeven moment een blik werpt op de creditcard en kijkt hoeveel rek er is, dan kunnen ze altijd nog beslissen of ze in dat wespennest willen duiken.’

Sommige adoptiekinderen zeggen achteraf: had mij maar in het land van herkomst gelaten.

‘Dan waren ze gestorven.’

Dat kun je verkiezen boven een verdrietig leven.

‘Maar dat is een luxe gedachte, omdat je leeft. Als je er zo over denkt, hou er dan maar mee op. Kijk, het is een illusie dat een leven probleemloos verloopt. Ik ben daar heel pragmatisch in. Interlandelijke adoptie is een gecompliceerd gegeven, dat zal ik niet ontkennen. Maar op een gegeven moment moet je gewoon door met leven.’

Alles goed en wel, maar adoptiekinderen horen nergens thuis.

‘Dat gevoel heb ik nooit gehad. Ik had met mijn adoptieouders een sterke band. Daarbij heb ik een liefdevol contact met de zus van mijn biologische moeder. En er komt steeds meer familie bij.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden