Adoptie torso

Deelnemers aan de bruikleenveiling van museum Beelden aan Zee mochten bieden om een jaar lang een beeld in huis te hebben. V sprak een aantal 'pleegouders'. Hoe bevalt het tijdelijke bezoek?

'Een soort artotheek, maar dan voor een ander segment en op museaal niveau', noemt Geneviève Momma de bruikleenveiling van het Museum Beelden aan Zee in Scheveningen. Hij werd dit jaar voor de tweede keer georganiseerd voor leden van de vriendenvereniging Sculpture Club en hun introducees.


De 21 beelden die werden geveild - van onder anderen Man Ray, Fernando Bottero en Niki de Saint Phalle - behoren tot de vaste collectie, maar staan in het depot. Momma: 'We maken dood geld levend. De veiling bracht iets meer dan veertigduizend euro op. Die is gebruikt voor onze zomertentoonstelling Russia XXI, hedendaagse Russische beeldhouwkunst.'


Het museum meer inkomsten, donateurs museale kunst in huis: betere deal is niet denkbaar. Maar hoe staan die beelden in die woonkamers en kantoren? En hoe wordt er op gereageerd? Kijk mee in Wassenaar, Amsterdam en op Schiphol.


VERBINDENDE KRACHT

'Je hebt hem gewonnen!' zei de moeder van Henriette van Notten, nadat deze in haar plaats een bod had uitgebracht op Kleine Drei Grazien van de Duitse kunstenaar Gerhard Marcks. Het bronzen beeld, iets meer dan een halve meter hoog, was het enige beeld uit de bruikleencatalogus dat ze echt wilde hebben. 'Mijn smaak is best conservatief,' zegt Van Notten, voorheen diplomaat in Washington, Genève en Londen, tegenwoordig adviseur op het Ministerie van Economische Zaken. Andere mensen vinden dit beeld misschien een saai ding, maar ik vind het een lief beeld. Het past bij mij.'


Van twee studiegenoten hoorde ze over de bruikleenveiling van Museum Beelden aan Zee. 'Ik vond het zo'n bijzondere manier van openbaar kunstbezit bevorderen. Zelf ben ik als actief lid van de Vereniging Rembrandt ook bezig met fondsenwerving en kunst naar de mensen brengen. Met donaties maken we aankopen door musea mogelijk.'


In haar huis aan het Amsterdamse Vondelpark valt het beeld van Marcks amper op - zo voegt het zich naar de stijl van de meubels van haar overleden grootouders. 'Mensen die hier op bezoek komen, kijken óf eerst naar het park, óf naar het andere beeld in huis, van de vrouw die zich uitkleedt.'


Geeft niks, zegt Van Notten: 'Ik heb het beeld niet voor anderen, maar voor mezelf. De drie gratiën zijn een icoon in de kunstgeschiedenis, ze doen me denken aan mijn drie zussen, aan de dansende vrouwen van Matisse, en nu ik erover nadenk: ook aan het vrouwennetwerk Ubuntu waarvan ik lid ben. Eigenlijk staat dit beeld voor de verbindende kracht van women power, en dat is ook de reden dat het me raakt.'


Ze houdt van kunst die uplifting is, waarvan ze gelukkig en blij wordt. 'Kunst die een statement wil zijn, die worstelt en boos is: prima voor in het museum, maar niet hier in huis. Ik was laatst naar de tentoonstelling van Aernout Mik in het Stedelijk Museum, en zijn video met beelden over de oorlog in Bosnië raakte me zo in mijn ziel - te heftig bijna.'


Met de bruikleen van Kleine Drei Graziën zegt Henriette van Notten 'over een drempel' te zijn gestapt.


Was beeldhouwkunst voorheen niet aan haar besteed, toen haar voor haar lidmaatschap van de Gildemeesters van de Vereniging Rembrandt werd gevraagd waaraan haar bijdrage mocht worden besteed, hoefde ze niet lang na te denken: aan de aankoop van beelden. 'Dat zou ik vorig jaar niet hebben gedaan.' Geweldig vindt ze de beelden van Henry Moore in de tuinen van het Rijksmuseum. 'Dat we daar nu allemaal gewoon voorbij fietsen.'


De afgelopen maand is ze naar drie beeldententoonstellingen geweest. 'Met de kinderen heb ik de route van Art Zuid gelopen in Amsterdam-Zuid. Daar val ik ook meer voor de klassieke beelden, dan voor de confronterende. Die vergeelde reuzenonderbroek die in de bomen hangt: best geestig, maar wie wil zoiets in de tuin hebben?'


GEEN AFSCHEID

Op de achtste verdieping in toren A van WTC Schiphol houdt Walter Remmerswaal kantoor. Brede gang, aan weerszijden kamers, uitzicht op de landingsbaan. Meteen bij binnenkomst staat wat hij het conversation piece van de Duitse kunstenaar Heinz Kleine-Kopries noemt: Ecce Homo, een beeld van legoblokken op een sokkel van plaatstaal, het kunststof ernstig aangetast door, lijkt het, een gasbrander.


Het bedrijf van Remmerswaal opereert op de internationale juridisch-financiële markt. 'Het dominante rechterhersenhelftgebeuren dus. Ik vind het leuk om daar met kunst een beetje balans in te brengen. Klanten vragen vaak of mijn kinderen dit hebben gemaakt. Daardoor heb je meteen een ander gesprek. Mijn collega's heb ik ook meer voor de beeldende kunst weten te interesseren. Het is dankzij hen dat het beeld van Jan Meefout dat ik twee jaar geleden in bruikleen kreeg, nog steeds hier staat. Ze konden er geen afscheid van nemen.'


Walter Remmerswaal is lid van de Sculpture Club sinds 2008, sinds kort zit hij in het bestuur van Museum Beelden aan Zee. Wat hem aanspreekt in Ecce Homo: 'Dat de kunstenaar, door het gebruik van de legostenen, de ernst die vaak om kunst heenhangt, wegneemt. Tegelijkertijd zit er iets dreigends in.'


Zijn liefde voor de kunst begon twintig jaar geleden, toen hij als student een bijbaantje had bij veilinghuis Sotheby's. Zijn eerste aankoop was een impressionistisch olieverf schilderijtje, een havengezicht van Rotterdam. Tegenwoordig ligt zijn hart meer bij abstracte kunst. '


Bij de laatste bruikleenveiling bood Remmerswaal, behalve op Ecce Homo, ook op Body Piece van Adriaan Rees, beeldend kunstenaar met een atelier in China en in Amsterdam. 'Ik zou je nu alles over het werk moeten kunnen vertellen, maar mijn geplande atelierbezoek bij Adriaan is uitgesteld. Het beeld is gemaakt van porselein, het is traditioneel Chinees celadon, op zijn rug staan tatoeages, een roos en een doodshoofd, en die snee onder zijn borst, daar zit natuurlijk een christelijke symboliek in.'


Het is, zegt Walter Remmerswaal, een van de leukste dingen van verzamelen: in contact komen met de kunstenaar. 'Laatst was ik op atelierbezoek bij een jonge beeldhouwer, Caspar Berger, hij heeft nu een tentoonstelling in het Singer in Laren. Ik heb een beeld van hem gekocht, dat ik in bruikleen heb gegeven aan Museum Beelden aan Zee. Ik vond het indrukwekkend: zo'n kunstenaar in zijn overall, die met een lasapparaat in de weer is, die dus tegelijkertijd heel fysiek werk doet én kunst aan het maken is.' Hij heeft vroeger veel gereisd, in Afrika vooral. 'Maar op een gegeven moment ligt je leven zo vast dat je daar minder aan toekomt. Met kunst ga je een andere reis aan, een visuele reis, die je steeds een stap verder brengt. Wie zei ook weer: 'Kunst moet je in de eerste plaats raken, maar ook in de laatste plaats.'


LEKKER LUGUBER

'Hoe kun je dat nou in je huis willen?' Dat was de vraag die Petra de Wolf kreeg toen ze onlangs haar verjaardag vierde met een feestje voor vrienden. Man One van de Koreaan Jong Ho stond toen een dag of vier op de plek waar in de winter altijd de kerstboom staat: in de woonkamer, voor het raam.


Zelf vond ze het manshoge zwarte beeld gemaakt van gerecyclede rubberbanden meteen mooi. 'Ik zag het een jaar geleden voor het eerst tijdens een diner voor de Sculpture Club, de vriendenclub van Museum Beelden aan Zee. Het stond in een nis in het museum. Ik vond het spannend. Lekker luguber.'


Haar man Hans Olav de Wolf: 'Een jaar later viel hier de catalogus voor de bruikleenveiling in de bus. Toen bleek dat we op Man One konden bieden. Ik had mijn zinnen eigenlijk gezet op een ander beeld, maar ik ben overboden. Man One is voor de beginprijs van duizend euro geveild. Niemand wilde 'm hebben.'


Hans Olav de Wolf is bestuurder bij vastgoedbedrijf Renpart, Petra stewardess bij KLM. Ze zijn sinds vorig jaar lid van de Sculpture Club. Man One is het eerste beeld dat ze voor een jaar in bruikleen hebben.


In de woonkamer van hun huis in Wassenaar hangt een foto van Mirella Sahetapi en schilderijen van Wallace Ting en Ruslan Vashkevich en staat de Knotted Chair van Marcel Wanders naast een bank vol grandfoulards.


Als Hans Olav en Petra over de kunst in hun huis vertellen, dan gaat dat zo.


Zij: 'Waar hebben we dit ook weer gekocht? God wat erg, ik weet de naam van de galerie niet meer. Het is in Den Haag. Iets met pauwen. Twee Pauwen?'


Hij: 'Zo zitten wij dus in elkaar. We zijn geen kunstkenners. Petra loopt met grote regelmaat binnen bij Beelden aan Zee, en als ze in Rotterdam is, bij Museum Boijmans Van Beuningen en de Kunsthal. Ik wil tijdens een lunchpauze nog wel eens 'bijtanken' in Pulchri of het Mauritshuis.'


Zij: 'Kunst moet je raken. Ik ben altijd degene die het eerst een soort van verliefd wordt op een werk. Als Hans Olav het dan ook mooi vindt en we hebben nog wat geld over, kopen we het.'


Beiden hadden nog nooit van Jong Ho, de maker van Man One gehoord. Op internet las Petra dat de kunstenaar was opgegroeid tussen kinderen met het Downsyndroom. 'Toen snapte ik pas die beetje vragende blik in de glazen ogen van het beeld. Ik vond dat eerst niet mooi, ik dacht: het past niet, de rest is zo krachtig. Maar nu ben ik het werk nog meer waarderen.'


De reacties op Man One zijn na twee maanden nog altijd niet onverdeeld enthousiast. Hans Olav: 'Luguber en angstaanjagend, daar komt het zo ongeveer op neer. Alleen degenen die vaker bij ons binnenlopen, zoals onze oudste dochter, beginnen de schoonheid van het beeld te zien. Kennelijk vergt dit tijd.'


Beeldhouwmuseum

Beelden aan Zee is het enige Nederlandse museum met uitlsuitend beeldhouwkunst. Het werd in 1994 opgericht door verzamelaars Theo en Lida Scholten, en is volledig particulier gefinancierd. Tot eind september heeft museum Beelden aan Zee een dependance in de Openbare Bibliotheek van Amsterdam, met een tentoonstelling van de meest bijzondere werken uit de eigen collectie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.