Adieu, Kok en Melkert

JAN Peter Balkenende treedt maandag aan als de nieuwe minister-president van Nederland. Daarmee is het vertrek van Wim Kok een feit....

Zeven jaar had Kok als minister-president de wind mee, om het laatste jaar orkanen aan tegenwind te moeten incasseren. De data zeggen genoeg: 11 september (aanslagen WTC en Pentagon), 6 maart (raadsverkiezingen), 10 april (NIOD-rapport Srebrenica), 6 mei (Fortuyn vermoord), 15 mei (Melkert treedt af, PvdA gehalveerd).

Vorig jaar zomer droeg Kok het leiderschap van de PvdA over aan Ad Melkert. Het moment leek goed gekozen. Maar Kok en met hem de hele gevestigde politieke orde, hadden buiten Pim Fortuyn gerekend.

De verpletterende nederlaag betekende het politieke einde voor Melkert. Op het Binnenhof kon hij niet meer functioneren. Het is dan ook verstandig dat hij vertrekt, zoals hij gisteren bekend maakte.

Om het tij te keren mengde de premier zich, hoewel geen kandidaat voor de Kamerverkiezingen, in de laatste dagen voor 15 mei alsnog in de campagne. Hij bezwoer de televisiekijkers dat een kabinet van CDA, VVD en LPF de onder Paars geboekte welvaart en werkgelegenheid 'in de waagschaal' zou stellen en zelfs de stabiliteit van onze toekomst 'aan het wankelen' zou brengen.

Zover is het nog niet, als het al zover zal komen. De interventie van Kok was een wanhoopsdaad, die zijn Partij van de Arbeid nog verder in de misère bracht.

Zo bezien heeft het bewind van Kok net een jaar te lang geduurd. Want aan het rampzalige laatste jaar van zijn tweede paarse kabinet gingen zeven vette jaren vooraf. Nederland werd onder Kok welvarend, iedereen kwam aan het werk en de sanering van de staatsfinanciën kreeg zijn beslag.

Kok heeft daaraan niet alleen als premier, maar ook als minister van Financiën onder Lubbers een grote bijdrage geleverd. Als voorzitter van de FNV gaf Kok al blijk van een groot besef van verantwoordelijkheid. Hij zag de noodzaak van loonmatiging, van herverdeling van arbeid en van solide begrotingbeleid reeds in toen de PvdA van Den Uyl nog in de wolken zweefde.

Zijn grootste succes was het afwenden van een constitutionele crisis. Door zijn kordaat en discreet handelen maakte Kok de landmijn Zorreguieta onschadelijk en dwong hij de Oranjes tot pijnlijke concessies. Het was de bevestiging van zijn staatsmanschap in eigen land. Daarbuiten werd Kok al veel langer gerespecteerd als een regeringsleider, die wezenlijk heeft bijgedragen aan de Europese integratie.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden