Ademloos luisteren naar de anekdotes van Kohl

Helmut Kohl is op zijn best als hij persoonlijke verhalen vertelt, zoals donderdag in Amsterdam. Maar altijd hebben ze te maken met het Europa waarin hij lang een hoofdrol speelde....

Van onze verslaggever Willem Beusekamp

Hoe het zit met de Frans-Duitse as, luidt een al lang niet meer gehoorde vraag aan Helmut Kohl. Aan het woord ‘as’, antwoordt de kanselier van de Duitse eenheid, heeft hij altijd een hekel gehad. Het is meer het historisch problematische nabuurschap van beide landen dat van Duitse zijde speciale aandacht vereist. Dat zal altijd zo blijven en daaraan hoeft niemand zich te storen, aldus Kohl.

En dan zakt hij iets onderuit en vertelt, donderdag in Amsterdam, op uitnodiging van Rabobank en Het Financieele Dagblad. Hoe zijn vriend Mitterrand, de Franse president, tegen hem klaagde over de invoer van Duitse kaas in Frankrijk. ‘Ik verzekerde hem dat Franse kaas het lekkerst is.’ Of hoe hem in zijn zestienjarige regeerperiode (1982-1998) telkens weer werd voorgehouden dat Frankrijk toch echt een ‘Grande Nation’ was. Kohl: ‘Grande Nation? Ik heb het nooit kunnen ontdekken. Maar ik gaf ze altijd gelijk.’

Onlangs was de kanselier b.d. (75 jaar inmiddels) weer eens in Parijs. ‘Zegt iemand in zo’n oude herenclub dat de mooiste vrouwen toch in Parijs rondlopen. Ik zag het niet, maar gaf hem toch gelijk. Hij was tevreden en mij kostte het niets.

‘En wat te denken van het Franse parlement, dat zich buigt over het vraagstuk van de Franse ganzenlever? Ja u lacht, maar laat ze toch. Adenauer leerde mij al dat je bij de Franse vlag altijd drie keer moet buigen en bij de Duitse vlag eenmaal. Mijn Amerikaanse vrienden hebben dat nooit begrepen.’

Veel belangrijker, zo onderstreept hij regelmatig, is het noodzakelijke besef bij elke Europeaan dat er in zijn land of bij de buren al zestig jaar geen oorlog meer heeft gewoed. Laatst nog, vertelt Kohl – immer op z’n best als hij persoonlijke anekdotes slijt – stond hij aan het graf van zijn in 1944 gesneuvelde broer te mijmeren over de Europese geschiedenis. Beelden schoten hem door het hoofd van de massagraven bij Verdun, waar tijdens de Eerste Wereldoorlog achthonderdduizend soldaten sneuvelden. ‘Achthonderdduizend! Het zijn dimensies die men zich nu niet meer kan voorstellen.’

Vraag Helmut Kohl voor een lezing over Europa en zijn toehoorders geven zich gewonnen. Ademloos luistert het gezelschap van prominente Nederlanders naar de man die in Nederland ooit (jaren tachtig vorige eeuw) als nare Duitser werd weggehoond. Van schrijver Geert Mak, oud-premier Kok (‘mijn vriend Wim’) tot aan Ajax-voorzitter Jaake, iedereen beseft een man in de zaal te hebben die een belangrijke episode van de naoorlogse geschiedenis personifieert.

Allemaal passeren ze de revue, wereldleiders die stuk voor stuk door Helmut Kohl in politiek opzicht werden overleefd, en allemaal een sleutelrol vervulden bij de val van de Berlijnse Muur in november 1989 en de daarop volgende Duitse vereniging. Hij noemt ze alsof het zijn vrienden waren – dikwijls was dat ook het geval.

Over één kwestie is de Duitse staatsman in ruste stellig, zijn Turkse schoondochter ten spijt: Turkije hoort niet bij Europa zolang ‘in Anatolië geen kerken of synagoges mogen worden gebouwd’.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden