Ad Bos van de bouwfraude

Hoe lang heeft ie niet met zijn schaduwboekhouding moeten leuren? An-der-half jaar lang! Opeens mocht Ad Bos bij minister Korthals van Justitie op bezoek komen....

HIJ ziet ze wel denken hoor: is dat 'm nou helemaal? Ja, denkt ie dan, dat is 'm nou helemaal. Dat is Ad Bos, je weet wel: van die bouwfraude, van al die rottige verhalen over de bouwwereld.

Hij weet ook wel dat ie de uitstraling heeft van iemand die je zo om de tuin kunt leiden. Kan hij er wat aan doen? Misschien komt het wel door dat zzzzang-er-ige Noord-Hollands waarmee hij de dingen zegt - nouuhh daannnn. Dat zit nou eenmaal in het beessie.

Hij mag dan naïef lijken, gek is Ad Bos niet. Ad is een valkuil, zeggen zijn vrienden. Ad is een zielige psychopaat die altijd zijn zin moet krijgen, zeggen zijn vijanden. Zelf zegt ie dat ze geen Haarlemmer Dijkkies met hem moeten uithalen. Als Bos stop zegt, is het echt stop.

Stop!

Wist hij waar hij aan begon toen hij in november 2001 in het tv-programma Zembla verkondigde dat de bouw door en door verrot was. Dat corrupte ambtenaren met de aannemers uit een grote ruif aten. Dat overheidsdienaren op kosten van de bouw naar de hoeren gingen en overal mochten golfen.

Dat aannemers alle bouwprojecten met elkaar verdeelden in wegrestaurants en kroegen. Dat gemeenten en de rijksoverheid aan alle kanten genaaid werden.

Hij wist niks.

Hij wist alleen dat ie Ad Bos was en zijn hele loopbaan in de aannemerij niks anders had gezien en had meegemaakt. Dat was alles. En dat heeft ie verteld. Net als zijn vader en opa, die ook in de bouw werkten, was ie klaar met dat gerotzooi.

Het was niets anders dan een schop in de grond steken, en dan weet je ook niet wat je allemaal opgraaft. Lopende het werk, komt er meer werk. De wet van de bouwkeet.

Hij kon toch niet vermoeden dat in dezelfde periode dat hij op de televisie verscheen, ook de pleuris uitbrak over de Schipholtunnel. Bouwbedrijven hadden bij de aanleg van die spoortunnel de boel belazerd, maar kwamen er met een schikking vanaf.

Toen kwam alles opeens samen en werd hij serieus genomen. Want zo is het wel. Opeens mocht hij bij minister Korthals van Justitie op de koffie komen.

Hoe lang heeft ie niet met zijn schaduwboekhouding moeten leuren? Anderhalf jaar was ie in gesprek met Justitie, de Nederlandse Mededingsautoriteit (NMa) en de politie. An-der-half jaar lang! Weet je hoeveel er in de tijd wel niet is gesjoemeld en gebouwd? Flauw werd ie ervan. Ken je dat? Hij zag wel die argwanende blikken toen hij in januari 1999 samen met zijn advocaat voor het eerst met die administratie aan kwam zetten. Wie is dat? Deugt ie zelf wel?

Ze waren verbaasd dat zoiets bestond, dat weer wel. Hij merkte hoe ze die schaduwboekhouding bekeken, de Bos-atlas, zoals ie werd genoemd. Ook de hoge heren kenden al jaren de verhalen over die zogeheten illegale prijsafspraken en de ambtelijke corruptie. Maar deze papieren waren wel wat anders dan kletspraatjes op een verjaardagspartijtje. Dit is serieuze business, zei er een.

Ja, hij begon over geld, over tipgeld. Of beter: over een vergoeding voor bewezen diensten. Je maakt hem niet wijs dat de eerste de beste politieman begrijpt wat er in die boekhouding staat. Als die het gepriegel al kan lezen, snapt ie niks van de afkortingen of die rare termen. Huur Ad in en hij legt het uit, wilde hij maar zeggen.

Heukels, zijn advocaat, was al helemaal niet te houden. Heukels vond dat ie aan het lijntje werd gehouden, vreesde voor zijn declaraties en benaderde Van Gijzel (PvdA) en Leers (CDA). Van Bos had dat allemaal niet gehoeven. Vooral omdat Van Gijzel via binnenlijntjes de ministers Netelenbos, Jorritsma en Korthals waarschuwde.

Toen ging het alleen nog maar om die rotcenten. Hij wilde 300 duizend gulden. Meer niet. Nou, daar begonnen ze niet aan. Misschien zou Bos zelf wel een verdachte worden, meende Justitie. Iemand die zo lang in zo'n systeem kon functioneren, zou die wel deugen? Ook vonden ze het verhaal niet erg geloofwaardig over hoe hij die belastende boeken had gekregen - op een dag lagen ze bij hem in vuilniszakken op de stoep. Dat er door de politie in Heiloo proces-verbaal was opgemaakt omdat de boeken uit de woning van een voormalig huisvriend en collega waren gestolen, wist Justitie toen nog niet.

Hij kon een fooi krijgen van Justitie, zo zag hij het. Vijftigduizend gulden tipgeld! Mooi niet! Hij is gekke Henkie niet.

Dat het in het leven raar kan lopen, hoeven ze Ad Bos niet te vertellen. Van iets ben je zo niets, zeker in de bouwwereld. Nu is hij dus niets. Ja, Ad Bos van de bouwfraude. De uitgewoonde bouwkeet in de haven van IJmuiden, waar hij tijdelijk kantoor hield, weerspiegelde zijn situatie. Versnipperde papieren lagen als een trouwe hond aan zijn voeten.

Technisch directeur, zo noemden ze hem bij het bouwbedrijf Koop Tjuchem. Op 7 oktober 1985 maakte hij samen met directeur Fred Veerman de overstap van De Moel naar Koop Tjuchem, de wegenbouwtak van de Koop Holding, een bedrijf van de Groninger Henk Koop.

Zo, en Ad werd het beste jongetje van de klas, dat wil ie even gezegd hebben. Hij werd een van de stuwende krachten van dit bedrijf dat uit het niets iets werd - een miljoenenonderneming die nu met de grote beursgenoteerde bouwbedrijven de belangrijkste infrastructurele projecten doet.

Hij, ingenieur weg-en waterbouw, wist wat werken was. Hij had, zo vond hij zelf, de ware Koop Tjuchem-mentaliteit. Tachtig uren in de week tikte hij zomaar weg. Hij was goed in mensen onderhouden, een beetje slap ouwehoeren hier en daar en een klusje binnenhalen.

Dat het bewerken van ambtenaren daar onderdeel van uitmaakte, hoor je hem niet tegenspreken. Mwaooohhh, wat stelt het allemaal voor. Een stukkie eten in sterrenrestaurant De Bokkedoorns, een gezellig avondje in het bordeel of een fijn golfreisje met het privévliegtuig van Henk Koop naar Schotland en Zwitserland.

Ook stopte ie ambtenaren weleens een paar centen toe. Echt de moeite niet waard. Niveau kerstpakket. Een keer honderd gulden voor informatie. Nou laat het tweehonderd gulden zijn. Misschien duizend. Handel drijf je nou eenmaal niet in de kerk. Je moet niet te krenterig zijn.

Maar wat ie om zich heen zag gebeuren, was wel wat anders. Het ging allang niet meer om het aanleggen van een weg of een viaduct. Illegale voorvergaderingen en het afkopen van aanbestedingen, stonden centraal bij Koop Tjuchem.

Hij kreeg hooglopende ruzie hierover met zijn directeur Fred Veerman en werd in oktober 1997 als area manager voor Koop Holding in Sint Maarten neergezet.

Zo, hij zou ze eens laten zien dat je hem niet zomaar op zijspoor kan zetten. Hij huurde een representatieve villa voor bijna 30 duizend euro per jaar. Hij ging nu mensen onderhouden op Sint Maarten. Hij legde het aan met een invloedrijke hoerenbaas annex doodgraver, nodigde het eilandbestuur uit voor grote feesten in zijn villa en leende het bedrijf Richmat Consultants 100 duizend euro om contacten te leggen met de belangrijke functionarissen.

In korte tijd gaf hij 400 duizend euro uit. Alles in overleg met Henk Koop en de financieel directeur, zegt Bos, die nog maar eens een document met de handtekeningen van de heren laat zien.

Op Sint Maarten laaiden na een jaar de oude spanningen weer op tussen de kemphanen Veerman en Bos. Bos vond dat ie in korte tijd een aantal mooie klussen had binnengehaald en dat hij het belang van het bedrijf diende. Hij hoopte zo snel mogelijk ook projecten in Cuba of Venezuela binnen te halen.

De kritiek luidde dat zijn uitbundige levensstijl niet tot de policy van het bedrijf behoorde. Er was een diepgaand meningsverschil over deze aanpak en Bos werd een onwerkbaar figuur genoemd.

In juli 1998 viel definitief het doek voor Bos. De directie van Koop Tjuchem kreeg signalen van 'omkopingspraktijken'. Ook dook er een getekend schema op waarop te zien valt dat Bos via zijn netwerk hoge functionarissen van het eiland geld zou hebben toegestopt. Hij was te ver gegaan en werd teruggehaald.

Allemaal flauwekul, zegt Bos over de omkopingspraktijken. Tijdens de behandeling van de ontslagprocedure voor de rechtbank in Alkmaar was hij het juist die melding maakte van de malversaties bij Koop Tjuchem: dat er gefraudeerd werd en steekpenningen werden betaald.

Ze probeerden hem zwart te maken, vindt hij. Ze logen dat ze barsten. En vergeet een ding niet: alles wat hij daar deed, deed hij met toestemming van Henk Koop. Hij laat wederom documenten met handtekeningen zien.

Hoe dan ook, op 1 december 1998 werd de arbeidsovereenkomst ontbonden. Een maand later had hij een afspraak bij Justitie, de NMa en politie.

Zijn 80-jarige moeder maakt zich aan de vooravond van de parlementaire enquête zorgen. Ze gelooft nooit dat hij die grote jongens zomaar de baas kan. Zelf zegt hij niets en niemand te vrezen.

Dat de bouwwereld hem niet meer moet, dat is dan maar zo. Je moet niet gaan huilen als ze je langs de kant zetten. Zo ziet hij dat. Als het moet verkoopt ie gewoon zijn prachtige huis, dat door zijn twee zoons is ontworpen en gebouwd.

Mwaoohh, en als ie overal tabak van heeft, haalt ie gewoon zijn paardje op en gaat ie door de duinen rijden. Oeke Dancer, heet zijn paard.

Een prachtpaard, dat misschien weleens een koers gaat pakken. Het zou zo maar kunnen. Alleen verdomde jammer dat ie in het zicht van de haven sprongen maakt.

Ja, hij is eigenzinnig, net als zijn baas. Dat zit nou eenmaal in het beessie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden