Acute, allesverzengende liefde

Wie niet beter weet, zou makkelijk kunnen denken dat regisseur Tom Tykwer zelf het scenario schreef voor Heaven, zoals hij dat ook deed voor zijn vier eerdere films....

Pauline Kleijer

Lerares Philippa (Cate Blanchett) plaatst een bom in een Turijns kantoor. Ze wil de drugsdealer vermoorden die talloze kinderen op haar school verslaafd maakte. Maar het gaat mis. Vier onschuldige mensen komen om, onder wie twee kinderen.

Tijdens haar verhoor op het politiebureau krijgt Philippa hulp van de jonge agent Filippo (Giovanni Ribisi), die smoorverliefd op haar wordt. Samen ontsnappen ze. Niet de vrijheid tegemoet; Philippa weet dat ze met haar daad niet zal kunnen leven.

Het is de omgekeerde versie van Der Krieger und die Kaiserin, Tykwers voorlaatste film, waarin een jonge bankrover wordt gered door de liefde van een engelachtige verpleegster. Ook in Heaven gelooft de verliefde hoofdpersoon stellig in voorbestemde hartstocht, en is geen opoffering te veel gevraagd.

Heaven is geschreven door Krzysztof Kieslowski en diens vaste co-scenarist Krzysztof Piesiewicz. Na de Trois Couleurs-trilogie wilde Kieslowski opnieuw een drieluik maken: Hemel, Hel en Vagevuur. Het kwam er niet van, want de Poolse filmmaker overleed in 1996 aan een hartaanval. Alleen van het eerste deel lag een scenario klaar.

Achteraf bezien lijkt het logisch dat het script bij Tykwer terechtkwam, maar daar ging een lang traject aan vooraf, dat resulteerde in een hoop bemoeienis van vooral Amerikaanse kant. De rechten van Kieslowski's scenario waren in handen van het Franse Noé Productions, dat een deal sloot met de Amerikaanse studio Miramax. Miramax-baas Harvey Weinstein haalde er met Anthony Minghella en Sydney Pollack als uitvoerend producenten nog wat zwaargewichten bij, en uiteindelijk ging het hele gezelschap in zee met Tykwer en diens filmmakerscollectief X-Filme.

Die ingewikkelde constructie deed het ergste vrezen, vooral omdat Miramax zich de laatste jaren heeft gespecialiseerd in semi-diepzinnig, hapklaar melodrama - liefst met een Europees tintje vanwege de chique uitstraling, maar in eerste instantie gericht op de thuismarkt.

Dat Tykwer toch gewoon zijn eigen gang is gegaan - de film draagt onmiskenbaar zijn stempel - is een hele prestatie. Ondanks alle bagage werd Heaven een opmerkelijk lichte film, rustig en beheerst, zonder een spoor van gemakkelijk effectbejag.

Tykwer neemt de tijd voor het verhaal, verliest zich niet in details, en geeft zijn hoofdrolspelers alle ruimte. Met Cate Blanchett had hij ook een gouden troef in handen. Weinig actrices zouden van de complexe Philippa een sympathiek karakter kunnen maken, maar Blanchett maakt haar aangrijpend en interessant.

De zwakte van de film ligt in de rechtlijnigheid. Philippa mag een aantal moorden op haar geweten hebben, van begin af aan is duidelijk dat we ons over haar zielenrust geen zorgen hoeven te maken. Ze voelt zich schuldig, biecht en doet boete, en daarmee is de kous af.

Of het aan Tykwer ligt, aan Kieslowski, of aan het legertje belanghebbenden is niet te achterhalen, maar Heaven ontbeert het morele dilemma dat van een film over het Laatste Oordeel verwacht mag worden. 'Liefde' was een betere titel geweest.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden